Vissen naar de oorzaak van astma

Bewering:

'Vis na melk is goed voor elk'


Een nieuw, stapelgek gezelschapsspel voor deze donkere dagen. Een van de spelers bedenkt een onzinnig verband - bij volle maan worden meer kinderen geboren, wie wiebelig zit wil graag een stabiele relatie, kleuters hebben minder astma als ze als baby vis kregen - en vervolgens moet iedereen een verklaring bedenken en er een quasi-wetenschappelijke verhandeling over houden. De zotste krijgt een mooie prijs.


Die ronde over vis en astma werd trouwens gewonnen door een Rotterdamse onderzoeksgroep onder leiding van dr. Jessica Kiefte-de Jong en deze maand gepubliceerd in het vakblad Pediatrics. Zij hadden het verband ook zelf ingebracht: al jaren worden enkele duizenden Rotterdamse kinderen vanaf de geboorte in hun doen en laten, eten en kwalen gevolgd, dus de ideeën liggen voor het opscheppen. 'Voor het eerst vis eten tussen 6 en 12 maanden was significant geassocieerd met een lager risico op piepen bij 48 maanden.' En dat komt, volgens hun verhandeling, doordat vis meervoudig onverzadigde vetzuren bevat, waarvan bekend is dat ze werken op het afweersysteem.


Van de 7.210 kinderen kreeg 18 procent in hun eerste halfjaar al vis, 76 procent in het tweede halfjaar, en de rest nog helemaal geen vis. Op 3- en 4-jarige leeftijd werden ze getest op kortademigheid en piepen, en daar was waarachtig een verband: de kinderen die in hun tweede halfjaar kennis hadden gemaakt met vis, piepten wat minder en waren wat minder kortademig dan kinderen die eerder of later voor het eerst vis hadden gekregen.


Het scheelde een paar procent - althans, dat hopen de onderzoekers. In het artikel wordt er met geen woord over gerept, maar uit een apart op te halen supplement blijkt opeens dat de uitval nogal groot was: van zo'n 40 procent van de kinderen is in het geheel niet genoteerd of ze op 3- of 4-jarige leeftijd piepten of kortademig waren. Vroeger was dat reden om de hele zaak af te blazen, maar met wat statistisch trapezewerk is er tegenwoordig nog wel een mouw aan te passen. Dan moet wel gecontroleerd worden of alles stevig vastzit - en dat lijkt hier niet helemaal goed te zijn gegaan: in de groep 4-jarigen van wie alle gegevens bekend waren, was slechts 10 procent kortademig, maar na 'correctie' was het opeens 40 procent. De meeste kortademige kinderen zijn dus een soort virtuele kinderen, ontstaan door mislukte 'multipele imputatie'. De onderzoekers zeggen er niets over, ze gaan snel door naar de volgende act.


De opbouw van het afweersysteem gaat geleidelijk, en tijdige blootstelling aan allerlei stoffen zorgt voor een goede afstelling. Maar er is een grote spreiding in de ontwikkeling van kinderen - zelfs het sluiten van fontanellen kan van een paar maanden tot een paar jaren duren - dus waarom het afweersysteem altijd net tussen 6 en 12 maanden vis moet krijgen, is raadselachtig. En dan nog, in feite zouden de auteurs precies dezelfde verhandeling hebben kunnen houden als ze hadden uitgevonden dat kinderen minder piepten als ze tussen 12 en 18, of tussen 7 en 16 maanden hun eerste visje hadden gekregen. Of als de kinderen vooral met 3 jaar en niet met 4 jaar minder piepten. Of meer.


En die n-3-vetzuren die de onderzoekers als verklaring bedachten? Zelf noemen ze die 'speculatief', de andere spelers gebruikten wat krachtiger termen. Dit soort vetzuren zit allereerst voornamelijk in vette vis, en die kregen de kinderen, koud van de borst, gelukkig nog amper. Vetzuren helpen het afweersysteem wel, maar vooral bij ontstekingen; dat is toch wat anders dan het voorkomen van astma jaren later. Ten derde bleek er geen enkel verband met de hoeveelheid vis die de kinderen kregen.


Uiteindelijk geven de Rotterdammers zelf ook toe dat het allemaal misschien helemaal niks is: 'De introductie van vis staat wellicht voor andere factoren in levensstijl en gedrag, zoals andere etenswaren die wellicht invloed op astma-achtige verschijnselen hebben' - het blijven tenslotte voedingsonderzoekers.


Maar ze sleepten met hun verhandeling wel een mooie prijs in de wacht.


Oordeel:

Alle vis is geen bakvis


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden