REPORTAGE

Visarend nestelt in Biesbosch: 'Het wordt spannend'

De visarend is geen onbekende in ons land. Maar nog nooit broedde de reusachtige roofvogel hier. 'Zo ver als nu is het nog nooit gekomen.'

Een visarend een vogel met een spanwijdte tot wel 1,73 meter vliegt met twijgjes naar zijn nest in aanbouw.Beeld Hans Gebuis

Daar zweeft hij. De auto staat nog maar net geparkeerd op een van de smalle weggetjes in de Noordwaard, een nieuw ontwikkeld deel van Nationaal Park de Biesbosch, of de visarend glijdt vanuit de lucht naar beneden, grijpt een takje van de grond, stijgt weer op en leidt de kijker naar een flink nest in een onaanzienlijke, dode wilg. 'We hebben geluk', zegt Thomas van der Es, boswachter van Staatsbosbeheer. 'Vanochtend stond ik hier en gebeurde er helemaal niets.'

Van der Es, die ook buiten zijn werk fanatiek vogels kijkt, heeft sowieso geen klagen: hij ontdekte de afgelopen weken maar liefst twee paartjes visarenden in het natuurgebied, twee paartjes met nest. Hij zag de imposante roofvogels baltsen, hij zag ze paren, 'soms wel zes keer achter elkaar', en nu heeft hij goede hoop dat ze daadwerkelijk gaan broeden. Daar let hij nu dan ook op: 'Nemen ze een broedhouding aan?' Mocht dat gaan gebeuren, en komen uit dat broeden jonge visarenden voort, dan is Nederland een nieuwe broedvogel rijker. En Van der Es is optimistisch: 'Zo ver als nu is het nog nooit gekomen.'

Toch is de visarend niet onbekend in Nederland. Ieder voorjaar trekken zeker honderden visarenden ons land door, op weg naar hun broedgebieden, in Polen, Duitsland, in Lapland. In het najaar komen ze opnieuw over, op de terugweg naar hun overwinteringsgebied in Afrika. Sommige visarenden blijven hier zelfs een tijdje hangen. Maar broeden deden ze nooit.

Dat de enorme roofvogel (55-60 cm groot, spanwijdte tot 1,73 meter) zich zou vestigen in Nederland werd al wel verwacht. Rond 1970 was het dier in West-Europa zowat verdwenen, vanwege vervolging, en later door het gebruik van DDT. Sinds een verbod op dat insecticide namen de aantallen weer toe. De roofvogel broedt weer in behoorlijke aantallen in Duitsland, en inmiddels ook in Schotland en Frankrijk. Vestiging in Nederland was een kwestie van tijd, dachten de kenners. Zeker gezien de ontwikkelingen in de natuur: schoner water, een betere visstand en natuurontwikkeling langs de grote rivieren.

Vorig jaar maakten visarenden al nesten in de Biesbosch.Beeld Hans Gebuis

Zeearend

Het was echter niet de visarend maar de zeearend die kwam, eerst in de Oostvaardersplassen, later in de Biesbosch. Je zou de zeearend de grote broer van de visarend kunnen noemen. In de Biesbosch en in de wijde omgeving leven inmiddels vijftien zeearenden, in de Biesbosch zelf twee paartjes, al werd het vrouwtje van een van de paartjes vorige week verjaagd door een indringster. Van der Es: 'De concurrentie wordt groter.'

Van der Es verwachtte al dat het dit jaar dan zou gaan gebeuren met de visarenden. Ook vorig jaar waren er twee nesten, maar toen waren de visarenden vermoedelijk nog te jong om succesvol te broeden. 'Een van de vogels was geringd, dus herkende ik hem toen hij in maart terugkwam. Het paartje vloog direct naar het nest dat ze vorig jaar hebben gemaakt. Ik denk dat het dit jaar gaat lukken.'

'Het valt nog niet mee om die nesten te beschermen', zegt de boswachter als we even later naar een goed uitkijkpunt voor het tweede nest tuffen. 'We hebben een heel populaire kreek voor kanoërs afgesloten, want die loopt pal langs het nest. En dan hoop je maar dat mensen dat accepteren.'

Kreken en slenken

Volgens Van der Es is het geen toeval dat de visarenden de Biesbosch hebben uitgekozen. Het gebied is, mede vanwege de waterbergingsfunctie, flink uitgebreid, en juist die schaal is doorslaggevend: 'Visarenden hebben een groot territorium, dit gebied is nu groot genoeg. Het valt ook op dat de visarenden hun voedsel halen uit die nieuwe natuur. Die kreken en slenken zijn tamelijk ondiep, het gebied is open en het water warmt snel op. Het barst er in deze tijd van het jaar van de vis.'

Van der Es legt zijn bootje aan bij een dijkje. Even later kijken we uit op een rietveldje. Boven het veld baltsen bruine kiekendieven, hoger in de lucht zien we een havik, buizerds en nog een bruine kiekendief. En een visarend op de uitkijk, in een hoogspanningsmast. Van der Es richt zijn telescoop op een andere hoogspanningsmast, waarin de partner op het nest zit. 'Nee, nog geen broedhouding', constateert hij. 'Het wordt spannend, volgende week.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden