Vioolconcerten in de dop

A. Scarlatti: Il giardino di rose. Sinfonia's en concerten door Accademia Bizantina o.l.v. Ottavio Dantone. Decca...

Jaco Mijnheer

In combinatie met evenzovele sinfonia's (eigenlijk inleidingen voor oratoria) levert dat een bonte verzameling van vormen, tempo-afwisselingen en instrumentaties op. Sommige van de meerdelige sinfonia's (voorlopers van de latere symfonie) zijn zelfs vioolconcerten in de dop.

Met zijn ensemble zorgt Dantone voor een spetterende uitvoering, vol contrasten en gevoel voor dramatiek. Op de cd is de afwisseling van de sinfonia's en concerten zo gesneden dat op het gehoor zes paren ontstaan. Helemaal historisch is dit niet, maar het is zeker zo dat een sinfonia werd gebruikt (en aangepast) als opstapje voor allerlei stukken en gelegenheden. Behalve de Rozentuin uit de titel bevat de cd ook sinfonia's bij L'Assunzione della Beata Vergine en Il trionfo della Vergine assunta in Cielo.

Trio Mediaeval: Soir, dit-elle. ECM. Nog meer Maria-muziek staat er op deze cd met cryptische titel van het Noorse Trio Mediaeval. Delen van de laat-middeleeuwse mis Alma redemptoris mater van Leonel Power wisselen de drie zingende dames af met recent werk van de Engelse duizendpoot Gavin Bryars en een paar jongere componisten.

Zoals het Trio zegt middeleeuwse muziek op te vatten als 'tijdloos', zo schrijven deze componisten stuk voor stuk neo-, soms quasi-middeleeuwse muziek: authentiek hoquetus in het Kyrie van de Oekrar Oleh Harkavyy (2002) of zacht wringende samenklanken in het Ave Maria (2000) van de Brit Andrew Smith.

Puntgave a cappella uitvoeringen, loepzuiver en, minstens zo belangrijk, ontspannen van klank.

Silvestrov: Requiem for Larissa door Nationaal Koor en Orkest van Oekra o.l.v. Volodymyr Sirenko. ECM.

Toen Larissa Bondarenko, musicologe, literatuurwetenschapper en echtgenote van de belangrijkste componist van Oekra, Valentin Silvestrov, in 1996 overleed, bleef haar man in vertwijfeling achter.

Hij besloot een groot Requiem voor haar te schrijven en dacht dat dit zijn laatste werk zou worden; ook in professionele zin was zij zijn steun en toeverlaat geweest. Inmiddels is Silvestrov (1937) er wel weer bovenop, maar inderdaad heeft hij na dit Requiem vier jaar lang nagenoeg drooggestaan.

Zo uitgesproken als Sjostakovitsj, die zijn Vijftiende Strijkkwartet in louter langzame delen componeerde, is Silvestrov niet, maar ook hier zijn vier van de zeven delen in tempo largo. Toch is 'langzaam' niet het woord voor deze min of meer tonale treurmuziek, eerder 'tempoloos' omdat er enorme gaten vallen in het muzikale verloop, waarin liggende tonen lang doorklinken.

Dat geldt ook voor de woorden: stukken en brokken van de kerkelijke requiemtekst met op het hoogtepunt een afscheidsgedicht van de negentiende-eeuwse dichter Taras Sjevtsjenko.

De intense uitvoering van het Nationaal Koor en Orkest van Oekra heeft een hoog kippenvelgehalte.

Rachmaninov: Liturgie van de H. Johannes Chrysostomos door Choir of King's College Cambridge o.l.v. Stephen Cleobury. EMI.

Echte kerkmuziek van toen Rachmaninov nog in Rusland woonde, in tegenstelling tot zijn Vespers, die vooral voor de concertzaal bedoeld waren. Rachmaninov componeerde deze muziek alleen voor de koorgedeelten van de orthodoxe liturgie, ervan uitgaand dat de voorgangers altijd hun traditionele partijen zingen. Voor een leek is het verschil niet makkelijk vast te stellen, maar het verband tussen Rachmaninovs laatromantische melodiek en de eeuwenoude Russische kerktraditie is overduidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden