Violist Koelman wil Zwitserland niet opgeven

Niemand sloeg er acht op toen concertmeester KOELMAN bij zijn aantreden in Amsterdam zei dat hij 'één teen' in Zwitserland zou houden....

HET Concertgebouworkest en zijn concertmeester Rudolf Koelman zijn het eens geworden over de datum waarop Koelman vertrekt. Koelman neemt per 1 januari ontslag. Zijn collega-concertmeester Alexander Kerr neemt voorlopig zoveel mogelijk diensten over.

Het concertmeesterschap mag een 'hondenbaan' zijn, zoals de grote concertmeester Krebbers een keer zei. Het neemt niet weg dat bij het Concertgebouworkest veel violisten de functie met succes hebben vervuld, waarderend gadegeslagen door de natie. Het besluit van Koelman om zijn concertmeesterschap in Amsterdam na anderhalf jaar al vaarwel te zeggen, kwam binnen en buiten het orkest als een verrassing.

Het ging snel: Koelman (38) kondigde een week geleden zijn vertrek aan, en het nieuws stond al op de fax voordat de datum bepaald was. De verklaring voor het afscheid, was dat Koelmans 'verschillende werkzaamheden' zich niet lieten combineren. En bovendien: 'Hij en zijn gezin wonen nog steeds in Zwitserland.'

De reden blijkt vooral te zitten in dat laatste. Koelman heeft zich verkeken op de afstand Zwitserland-Nederland, en het orkest heeft die afstand ook niet kunnen verkleinen. 'Het is een raar probleem, eigenlijk', erkent Koelman.

Koelman: 'In het orkest waren ze er allemaal mee begaan. Ook de directie. Je bent hier weken achtereen. Je speelt fantastische concerten. Je ligt na afloop in bed, en je denkt: morgen weer repetitie. Vrouw en kinderen zie je niet.'

Koelman spreekt van een 'enorme belasting'. 'Maak je een solotournee, dan ben je soms twee weken van huis. Nu is papa aldoor drie of vier weken weg. Niet thuis om probleempjes te helpen oplossen. Mijn telefoonrekeningen zijn onverantwoord hoog. Ook de reiskosten.'

Voorgangers als Jaap van Zweden en Herman Krebbers, Koelmans voormalige leraar, hadden naast het concertmeesterschap een praktijk - vooral in Nederland - als soloviolist. Koelmans: 'Wil je dat opbouwen, dan moet je hier ook wonen. Bij het orkest hebben ze wel gevraagd of ik niet naar Nederland terug wilde. Maar ik wil dat land daar niet opgeven. Mijn vrouw heeft er een baan als fluitlerares. Mijn baan aan het conservatorium van Winterthur is eervol, en wordt goed betaald. Als we uit Zwitserland weggaan verliezen we dat allemaal.'

Koelmans jaarsalaris bij het orkest is volgens Koelman een 'goed salaris'. 'Ik ga daar niet tegenaan schoppen.' Maar het is kennelijk niet het bedrag waarmee het Concertgebouworkest een viooldocent wegkoopt uit Winterthur - waar Koelmans een even groot bedrag verdient met lesgeven aan tien leerlingen. Ter vergelijking: concertmeesters van de Berliner Philharmoniker ontvangen per zestien weken werk ruim drie maal zoveel (280 duizend mark).

Niemand sloeg er acht op toen Koelman opmerkte, tijdens de feestelijke middag in november 1996 waarop hij werd voorgesteld als concertmeester, dat hij 'nog één teen in Zwitserland' hield. Met de Amerikaan Kerr was hij dolgelukkig tevoorschijn gekomen uit een zware selectieprocedure, en het orkest was 'trots', omdat het toch weer een Nederlander kon presenteren. Des te gemengder de gevoelens, nu Koelman de geschiedenis ingaat als een van de kortst zittende concertmeesters van het Concertgebouworkest.

De vorige opvolgingsprocedure duurde ruim een jaar, en kwam zeker acht violisten van kaliber - allemaal deelnemers aan een finaal proefspel - op een afwijzing te staan. Sommigen, zoals de Duitser Erxleben, waren al 'uitgetest' als interimconcertmeester of als solist.

Koelman: 'Ik ga me weer gooien op het lesgeven. Ik houd van lesgeven.' Het werken als solist, daar gaat hij ook weer achterheen. Eerst in Zwitserland en Nederland. 'Ik heb vaak nee moeten zeggen wanneer uitnodigingen in periodes vielen dat ik concertmeester was.'

Koelman heeft afspraken met het Concertgebouw Kamerorkest en het Radio Kamerorkest. Van Zweden heeft hem gevraagd solo te komen spelen bij verschillende orkesten in de Randstad. In juni komt Koelman terug naar het Concertgebouworkest. Ditmaal als solist, in het vioolconcert van Beethoven onder leiding van Kurt Sanderling.

Roland de Beer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden