Vinkronkel helpt vis snel en soepel bewegen

Dankzij een lange vin op zijn buik kan de groene mesvis stabiel blijven in stromend water en kan hij snel van richting en snelheid veranderen. Hij gebruikt de vin om naar twee kanten toe een kronkelbeweging te maken. Misschien een idee voor de scheepvaart.

AMSTERDAM - Amerikaanse biologen schrijven vandaag in het wetenschappelijk tijdschrift PNAS over het visje. Met hogesnelheidscamera's maakten de onderzoekers opnamen van de vis om zo precies mogelijk te zien hoe de vin bewoog en welke krachten de vis produceerde. Daarbij zagen ze dat de vis, als hij zijn evenwicht bewaart in een waterstroom, twee golfbewegingen maakt. Eén die begint bij de kop en naar achter kronkelt, en één naar voren vanuit de staart. Door het punt waarin deze twee krachten elkaar ontmoeten te variëren kan het visje snel naar voren of achter bewegen.

Aan de hand van de camerabeelden ontwikkelden ze een wiskundig model dat de beweging van de vis beschreef. Ook bouwden ze een robotje dat de beweging van de vis moest simuleren. Deze robot, weinig meer dan een buis met een 'vin' erop, kon zichzelf stabiel houden in stromend water door dezelfde bewegingen te maken als de vis.

De mesvis (Eigenmannia virescens) is niet het enige dier dat gebruik maakt van twee tegengestelde krachten om snel en soepel te bewegen. Ook kolibries, die met hun snelle gefladder stil lijken te hangen in de lucht, en zeepaardjes hebben deze vaardigheid. Voor al deze dieren is de balans tussen krachten een manier om snel te kunnen reageren op een veranderende omgeving; onder water of in de lucht weet je immers nooit wanneer je plotseling moet afremmen of getroffen wordt door een plotselinge water- of luchtstroom.

Volgens John Videler, emeritus hoogleraar bionica bij de universiteit van Groningen , laat de ontdekking goed zien hoe elegant sommige dieren in het water zijn. 'Mensen zijn heel klungelig in hun beweging; als je bijvoorbeeld ondersteboven in het water hangt, is het heel moeilijk om overeind te komen. Deze visjes zou kost dat geen enkele moeite.'

De ontdekking kan volgens de onderzoekers in de toekomst worden gebruikt in de scheepvaart; de vin van de vissen zou op grote schepen kunnen worden geïnstalleerd, zodat deze beter bestand zijn tegen de schommelingen die golven veroorzaken. Videler ziet daar wel wat in. 'Ik heb in het verleden weleens vragen gekregen over zulke scheepsstabilisatoren. Toen kon zoiets niet. Misschien dat uit deze ontdekking wel nieuwe techniek ontstaat.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden