Vinex-wijken smachten naar NS-stations

Elke ochtend vormen zich lange files op de twee ontsluitingswegen van de Reeshof, Tilburgs grootste nieuwbouwwijk. De ochtendspits is een berucht fenomeen in de woonwijk, die binnenkort vijftigduizend mensen huisvest....

Van onze verslaggever Peter de Graaf

'We vechten al een hele tijd voor een station', verzucht wethouder F. Horvers. 'Maar de Reeshof lijkt niet hoog te staan op de prioriteitenlijst van minister Netelenbos.' Het frustreert de Tilburgse wethouder dat het rijk de bereikbaarheid van Vinex-locaties zo veronachtzaamt, ondanks alle schone beloften over het terugdringen van de automobiliteit. 'Nu pakken de mensen noodgedwongen de auto. Straks moeten we ze weer eruit praten.'

Tilburg is niet de enige gemeente in Nederland die er een station bij wil. Een inventarisatie van het ministerie van Verkeer en Waterstaat wijst uit dat er voor ruim honderd plekken de wens bestaat een station te openen.

Met zoveel gemeenten die wachten en smachten, moet het rijk keuzes maken. Daarom heeft minister Netelenbos onlangs een beleidsnotitie naar de Tweede Kamer gestuurd, waarin wordt uitgelegd hoe de besluitvorming over de aanleg en financiering van nieuwe stations 'transparant en verantwoord' kan plaatsvinden.

Nieuwe stations moeten aan twee harde voorwaarden voldoen. Ze moeten minimaal duizend nieuwe in- en uitstappers per dag aantrekken en de aanlegkosten mogen de tien miljoen gulden niet overschrijden. Daarnaast moet het nieuwe station zijn in te passen in de dienstregeling van de NS.

Over sommige stations zijn al harde bestuurlijke afspraken gemaakt. Zij worden in beginsel vóór 2005 aangelegd. Daarbij gaat het om haltes van de Randstad Rail en om de stations Arnhem-Zuid, Nijmegen Waalsprong en Amersfoort Vathorst.

Vanaf 2005 is er jaarlijks tien miljoen gulden beschikbaar voor de bouw van nieuwe stations. Dat bedrag houdt niet over, want een gemiddeld station kost al gauw 8 miljoen gulden. 'Vanwege de beperkte middelen zal het niet te vermijden zijn de aanvragen aan een prioriteitenstelling te onderwerpen', schrijft minister Netelenbos aan de Kamer.

Acht stations waarover in het verleden ook al afspraken zijn gemaakt, krijgen voorrang. Dat zijn Dordrecht Amstelwijck en de geactualiseerde Vinex-locaties Leeuwarden Werpsterhoek, Emmen Bargeres, Zwolle Stadshagen, Almere Poort, Berkel-Enschot, Etten-Leur Oost en Helmond-Brandevoort.

Nog dit jaar zal worden bekeken of deze locaties aan de criteria voldoen en dus terecht voorrang genieten. Enkele afspraken lijken nu reeds te wankelen. Dat geldt bijvoorbeeld voor Berkel-Enschot en Etten-Leur, waar grootschalige nieuwbouwwijken waren gepland, maar waarvan de realisatie inmiddels onzeker is.

De beleidsnotitie van minister Netelenbos heeft in Tilburg tot grote commotie geleid. Want de Reeshof lijkt nog minstens tien jaar te moeten wachten op het felbegeerde station, en zelfs dan moet de nieuwbouwwijk concurreren met tientallen andere plaatsen. Onaanvaardbaar, vindt de Brabantse industriestad. De gemeente zelf houdt vast aan 2003. Wethouder Horvers: 'Dan moet station Tilburg-West er liggen. Dat betekent dat we eind volgend jaar met de werkzaamheden beginnen.'

Tilburg is bereid niet alleen de kosten van het station voor te financieren. De gemeente wil ook betalen voor een geheel nieuw spoor ter hoogte van de nieuwbouwwijk, om de overbezette goederenlijn Breda-Tilburg niet nog meer te belasten. 'Terwijl de stoptrein in Tilburg-West stopt, kunnen de andere treinen gewoon doorrazen', aldus Horvers.

De capaciteit van de zogenoemde Brabant-route is een belangrijk knelpunt. 'Het traject zit vol', erkent Railned. Pas met de komst van de Betuwelijn ziet het NS-bedrijf wat meer lucht. Tot die tijd wordt een extra stop in Tilburg onmogelijk geacht.

Wat de gemeente zelf ook wil ondernemen, ze heeft wel toestemming nodig van zowel het ministerie als de NS. Volgens Horvers wordt de Tilburgse lobby in Den Haag de komende maanden verhevigd: 'De minister moet niet alleen in de Randstad investeren, maar ook elders in het land. Ze mag de Brabantse agglomeraties niet vergeten.'

Ook het provinciebestuur en de reizigersorganisatie Rover waarschuwen al langer voor een scheefgroei. 'De minister trekt de Randstad gewoon voor en vergeet de rest van het land', zegt R. Valk van Rover Midden-Brabant. Mede daardoor heeft Brabant de hoogste autodichtheid van Nederland. Valk: 'De Brabanders zijn veel te beleefd in Den Haag. De vuist moet op tafel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden