Vindersloon gestolen zaken ligt niet vast

Vergeet het maar, dat het vinden van een gestolen voorwerp zonder meer een riante beloning oplevert. Twee etmalen lang ging het door de Nederlandse media: wie een verloren of gestolen zaak vindt en die bij de rechthebbende terugbezorgt, zou recht hebben op een vindersloon van 10 procent van de waarde....

VICTOR LEBESQUE

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Deze informatie was gebaseerd op een arrest van de Hoge Raad. De zaak betrof een conflict tussen recherchebureau Graphé en verzekeraar Transvemij.

Die konden het niet eens worden over de kosten en de beloning waarop het recherchebureau, dat een gestolen auto had opgespoord, recht heeft. Zolang geen overeenstemming was bereikt, weigerde Graphé in te stemmen met afgifte van de auto. Graphé had conform de wettelijke regels met 'bekwame spoed' aangifte gedaan van de vondst en de politie verzocht de auto in bewaring te nemen.

Na heel wat geharrewar stapte Transvemij naar de rechtbank en vroeg veroordeling van Graphé tot afgifte van de auto. Transvemij won.

Graphé ging in beroep bij het hof. Transvemij werd veroordeeld tot vergoeding van de kosten voor de opsporing en de bewaring van de auto. Bovendien achtte het hof de door de vinder gevraagde beloning van 10 procent van de dagwaarde van de auto redelijk. De Hoge Raad bekrachtigde de uitspraak van het hof.

Het arrest betekent allerminst dat nu voortaan elke vinder van een onbeheerde zaak automatisch aanspraak kan maken op een vindersloon van 10 procent.

De Hoge Raad heeft met het arrest geen norm voor de toekomst gesteld; de uitspraak betreft alleen het berechte concrete geval. De Hoge Raad heeft slechts uitgesproken dat het hof 'niet blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting'.

In eventuele volgende processen over vindersloon hoeven lagere rechters de beslissingen van de Hoge Raad niet te volgen. Dit neemt niet weg dat de lagere gerechten in de praktijk sterk de neiging hebben zich aan te sluiten bij de jurisprudentie van de Hoge Raad.

Immers, als een al eerder door de Hoge Raad besliste rechtsvraag in een nieuwe zaak bij het hoogste rechtscollege terugkomt, ligt het voor de hand dat daarover identiek zal worden geoordeeld.

In het Burgerlijk Wetboek staat dat een vinder 'naar omstandigheden recht heeft op een redelijke beloning'. Om daarvoor in aanmerking te komen, moet de vinder aan een aantal verplichtingen voldoen: van de vondst aangifte doen bij de politie of mededeling doen aan de eigenaar, en de zaak in bewaring geven bij de gemeente die dit vordert.

De hoogte van het vindersloon is dus geheel afhankelijk van de feiten en omstandigheden van de betreffende zaak. Met andere woorden: er bestaat geen door de wet of de Hoge Raad vastgesteld tarievensysteem voor. Telkens als een zaak aan de rechter wordt voorgelegd, zal opnieuw moeten worden beoordeeld welk bedrag redelijk is.

In de zaak Transvemij tegen Graphé is de beloning vastgesteld op 10 procent. Of dit excessief hoog is, valt uit de in het arrest beschreven feiten en omstandigheden niet op te maken.

Wel blijkt eruit dat het hof had geoordeeld dat Graphé door het optreden van de politie - verregaande laksheid bij het in bewaring nemen van de auto - en de 'onredelijke opstelling' van Transvemij in een 'moeilijk parket' was gebracht. In deze cryptische zin moet de reden verscholen liggen waarom Graphé een niet onaanzienlijke beloning werd toegekend.

De door het Verbond van Verzekeraars geuite vrees dat het arrest de deur wagenwijd openzet voor samenspanning tussen dief en zogenaamde vinder lijkt ongegrond. Allereerst omdat geenszins vaststaat dat voortaan elke vondst even lucratief zal zijn als die door Graphé.

Bovendien moeten dief en vinder als zij gemene zaak hebben gemaakt, bij de rechter wel met een ijzersterk verhaal op de proppen komen over 'de omstandigheden' die recht geven op een redelijke beloning. In het algemeen laten rechters in Nederland zich niet gemakkelijk in de luren leggen.

Victor Lebesque

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden