Opinie

Vijftig tinten euroscepsis in de Britse media

De Engelse pers brexiteert alvast, constateert onze correspondent Patrick van IJzendoorn. Maar kunnen zij eigenlijk wel zonder de EU als boksbal?

Beeld anp

De Nederlander zal duizend euro armer zijn na een Brexit. Deze schatting van het Centraal Planbureau stond prominent in alle Nederlandse kranten. The Daily Telegraph had het rapport van de clavaneske rekenmeesters heel anders gelezen. 'Vrijhandelsakkoord na Brexit in belang EU', stond boven een bericht over het Nederlandse rapport. Immers, er staat in dat zo'n akkoord, hoewel politiek gevoelig, economisch gezien het beste is voor iedereen. Deze positieve draai van de conservatieve krant is typerend voor de brexiterende pers in Engeland.

Waar de Nederlandse dagbladjournalisten overwegend eurogezind zijn, is het in 'Fleet Street' heel gewoon om eurosceptisch te zijn, en vóór een Brexit. The Financial Times, The Guardian en The Daily Mirror laten voorzichtig eurogezinde geluiden horen, maar kranten die een groot publiek bereiken, tonen vijftig tinten euroscepsis. Het is een heel verschil met het EEG-referendum van 1975, toen alleen de communistische Morning Star tegen was, alsmede het paleo-conservatieve opinieweekblad The Spectator. Dat de oplage van de kranten sindsdien kleiner is, betekent niet dat hun invloed is afgenomen.

Wie 's morgens argeloos de Marks & Spencer binnenloopt om brood te kopen, ziet reeds van verre apocalyptische koppen als 'Migrants pay £100 to invade Britain' (The Daily Express) of 'EU killers and rapists we have failed to deport' (The Daily Mail). Laatstgenoemde krant had eergisteren niets op de voorpagina over de slachting in Orlando maar wel een Brexit-verhaal. 'De mogelijkheid van een Brexit bestaat slechts dankzij de Britse pers', somberde Martin Kettle in The Guardian. 'De Engelse pers vindt zichzelf excellent, maar het biedt meer helderheid haar als afgrijselijk te zien.'

Beeld -

Het idee van het EU-referendum als een strijd tussen elite en volk past precies bij de agenda van de tabloids. De relatie tussen een Engelse broodschrijver en een politicus is immers als die tussen een hond en een lantaarnpaal. Maar het 'establishment' is bepaald niet homogeen.

'Dit is Carney - en Obama, Cameron, Merkel en Lagarde - tegen het volk.' Deze kop stond niet in The Daily Mail, maar in de keurige Daily Telegraph, boven een opiniestuk van Charles Moore. Veel gevestigder kan de orde niet zijn dan deze welvoeglijke oud-hoofdredacteur en patroon van The Rectory Society.

Wie eurogezinde geluiden wil lezen, moet bij het verlichte deel van de elite zijn. In The Observer schreef Andrew Rawnsley dat de EU na het vertrek van de Britten zal afdrijven naar protectionisme. 'Het zal geslotener en provincialer worden (...), 'nachtmerrie' is zachtjes uitgedrukt.' De meest eloquente anti-Brexiteer is evenwel de conservatief Matthew Parris. In The Spectator vergeleek hij zijn landgenoten met de decadente Romeinen die welhaast verlangend uitkeken naar de komst van de Barbaren, of zoals Kavafis dichtte: 'Wat moeten wij nu zonder barbaren? Zij vormen tenminste een uitweg.'

Terwijl journalisten campagne voeren, beleven cartoonisten en satirici de tijd van hun leven. Nadat de Brexiteers hadden voorgesteld het Australische immigratiesysteem in te voeren, kwam Private Eye met een verslag uit de Botany Bay Times over Aboriginals die klagen over criminele Engelse migranten, die in gammele gevangenenboten arriveren. In The Times liet tekenaar Brookes John Major zeggen: 'Brexit zal ons grote land vernietigen...', waarna Tony Blair de zin afmaakte: 'binnen 45 minuten'. Dat laatste was een knipoog naar diens dubieuze Irak-dossier, dat wordt vergeleken met Camerons 'bangmakerij'.

Dit alles lezende, dringt zich de vraag op: wat zouden de Engelse kranten moeten zonder de EU als boksbal? Alleen daarom al zou een Brexit zonde zijn.

Een Brexit-cartoon.Beeld Ben Garrison
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden