Vijftig jaar na zijn dood is Provo nog springlevend

Met 'ludieke acties' verzetten zij zich tegen van alles en nog wat: tegen de bewapening, tegen de opmars van de auto, tegen het regentendom (ook als dat werd belichaamd door oud-verzetsstrijders), tegen consumptieartikelen in het algemeen en tegen broodroosters en handmixers in het bijzonder. De provo's - over hen gaat het - vroegen en kregen veel aandacht, in binnen- en buitenland. Precies vijftig jaar geleden droeg Provo zichzelf op passende wijze ten grave: met een door Roel van Duijn georkestreerde happening in het Vondelpark.

Politie raakt slaags met provo's. Beeld anp
Politie raakt slaags met provo's.Beeld anp

'Dat is het beste wat hij op dat moment kon doen', zegt historicus James Kennedy, kenner van Nederland in de jaren zestig. 'Op die manier voorkwam hij dat Provo ten onder ging aan onderling geruzie en met gewelddadige afsplitsingen kon worden geassocieerd. Provo behield zijn onschuld.'

Rookbommen verstoren de rijtour van de Gouden Koets tijdens de kroning van Beatrix. Beeld anp
Rookbommen verstoren de rijtour van de Gouden Koets tijdens de kroning van Beatrix.Beeld anp

Tot op de dag van vandaag, kun je zeggen. Want nog steeds worden de zoete jaren zestig vooral met Provo geassocieerd, ook al bestond die club uit hooguit 25 mensen en ging de stekker er twee jaar na zijn oprichting uit. 'Provo was het evenbeeld van de Nederlander zoals hij zichzelf graag ziet', zegt Kennedy. 'Als vrijheidslievend, eigenzinnig en een heel klein beetje gek.' Maar per saldo krijgt Provo meer krediet dan hij verdient. 'Hij wekte onrealistische verwachtingen over een toekomst die radicaal open zou zijn. Daar kon slechts ontgoocheling op volgen.'

Daar is Marko Otten, geboren in 1950, het zeer mee oneens. Hij schreef een boek (Provo, de ludieke opstand tegen bom en regentendom) dat vandaag wordt gepresenteerd op een reünie van Provo-veteranen in de Amsterdamse Balie. Otten ziet Provo als wegbereider van heilzame ontwikkelingen die nog steeds gaande zijn. Nee: die zelfs aan kracht winnen. 'Neem het thema duurzaamheid. Daar had voor de komst van Provo nog niemand van gehoord. Auto's en rokende fabrieksschoorstenen waren destijds symbolen van vooruitgang. Provo ging daar tegenin. Met happenings op verkeerspleinen en met het witte fietsenplan. En weet u hoeveel witte fietsen momenteel wereldwijd rondrijden? Twee miljoen. En dat worden er nog veel meer omdat China er nu vol op inzet.'

Provo's protesteren met een wit spandoek. Beeld anp
Provo's protesteren met een wit spandoek.Beeld anp

In de Nederlandse politiek zijn nog steeds verre nazaten van Provo actief. 'Nieuw Links ging voor z'n strategie bij Provo in de leer', zegt Otten. 'De agenda van D66 was door Provo geïnspireerd. En in GroenLinks ijlt Provo nog na.' Het pacifisme van Provo culmineerde, zo'n 15 jaar na zijn opheffing, in de grote anti-kernwapendemonstraties en in de vredesboodschap die koningin Beatrix in 1982 in het Amerikaanse Congres ten beste gaf. 'Dat leek wel een kopie van de alternatieve Troonrede van Roel van Duijn in 1965', zegt Otten.

Het besluit om Provo op te heffen, vloeide voort uit zijn succes. 'In Duitsland destilleerden mensen als Rudi Dutschke loodzware dogma's uit het gedachtengoed van Provo. En in Nederland ging iedereen, van Albert Heijn tot VVD-senator Harm van Riel, zich provo noemen. Maar die jas paste hun niet. Provo besloot toen euthanasie op zichzelf toe te passen. Dat getuigde van een goed inzicht in de toestand van de patiënt.' In dat opzicht zijn Otten en Kennedy het roerend met elkaar eens.

Een provo-happening bij het Lieverdje in Amsterdam. Beeld anp
Een provo-happening bij het Lieverdje in Amsterdam.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden