Vijftig jaar lang dezelfde gezworen eed

Yamaha, de tweede motorfabrikant van de wereld, bestaat volgende maand vijftig jaar en is sinds 1961 actief op de race-circuits....

Het plan was om de vijftigste verjaardag van de fabriek in 2005 te omlijsten met de wereldtitel in de belangrijkste raceklasse, de Moto GP. In 2000 werd daartoe door Yamaha al de nieuwe viertaktmachine, de M1 (Mission One) gebouwd, maar in 2003 leek een treurig jubileum op handen. De dominantie van Honda, de Goliath van de motorsport, was al te nadrukkelijk.

De onverwachte overstap van de Italiaanse coureur Valentino Rossi, de wereldkampioen, van Honda naar Yamaha, bleek uiteindelijk de sleutel tot het succes. Het beoogde wereldkampioenschap kwam voor Yamaha zelfs al in 2004 tot stand en zal dit jubileumjaar door de weergaloze Rossi vrijwel zeker worden geprolongeerd.

Het zal de 34ste wereldtitel uit de Yamaha-geschiedenis zijn. Voor velen is het de beloning van de aanhoudende trouw van de fabriek uit Hamamatsu aan de racetak van de motorsport. De Nederlander Ferry Brouwer, tussen 1968 en 1977 een decennium lang monteur voor de Japanners, zegt dat coureurs die houding en opvatting herkennen en waarderen.

Brouwer, tegenwoordig teambaas van het Yamaha Classic Racing Team: 'Yamaha staat voor vriendschap, voor sociaal en voor vechters. In hun wereld ben je iemand voor de rest van je leven. Bij Honda, met zijn honderden ingenieurs rond de renstallen, ben je een nummer.'

Hij keek donderdagmiddag mee over de schouder van Jeremy Burgess, de chef-monteur van Valentino Rossi. Hij herkende de inzet van diens team. Hij kent de houding uit zijn vele bezoeken in Japan. 'Die mensen zijn er niet om er leuk bij te horen. Die willen slagen. Het zijn mensen die geen vragen stellen, die louter doen. Zij zijn van g iri, de dag: stel je volledig ten dienste van je werk. Bekritiseer niet, ga recht op je doel af. Die eed wordt nog elke ochtend op het werk gezworen.'

De Japanners, tegenwoordig afhankelijk van een Italiaan met een groot hart (Rossi) en een Australiër met gouden handjes (Burgess), deden bij hun entree veel zelf. Ze begonnen zelfs in 1961 (debuutrace: Grand Prix van Frankrijk op het circuit van Clermont-Ferrand) met eigen coureurs: Noguchi en Ito. Pas in 1964 werden buitenlandse rijders ingezet, de Britten Phil Read en Bill Ivy. De race-afdeling opereerde vanuit Nederland: eerst Amstelveen, later Uithoorn en nu Schiphol.

Maar als Nederlanders laten horen dat zij en andere Europeanen heel wat betekenen binnen de organisatie van Yamaha Racing, zegt Brouwer dat de Japanners het allemaal zelf hebben uitgezocht. 'Die hadden geen hulp van buiten nodig. Die kunnen het zelf. Zij perfectioneren alles. Wie zegt dat zij alles kopiëren, zeg ik dat zij het goede hebben gekopieerd en dat zij het slechte hebben verbeterd.'

Brouwer trad in 1968 toe tot de race-afdeling van Yamaha. Hij werd gevraagd door Phil Read om te komen sleutelen. 'Maar als ze me hadden gevraagd de vliegen van de stroomlijnkuip te likken, dan had ik het ook gedaan.'

Hij kreeg op de zondag na de TT een aanbieding, bij garage Vogelzang te Assen, waar Read zijn machine had gestald. 'Als jij die motor binnen vier stappen aan het lopen krijgt, ben je aangenomen, zei Read. Dat lukte. Geluk heet zoiets.' Read runde in ' 68 een team op privé-basis. Yamaha, de bouwer van de overheersende tweetaktmachines, trok zich net als Suzuki en Honda terug uit de sport, maar bleef wel motoren produceren waarmee hard gereden kon worden. Het was confectie-materiaal, geen maatpak van de fabriek .

Brouwer: 'Ik zeg vaak dat ik heel veel respect heb voor deze fabriek, omdat ze in mijn ogen de motorsport hebben gered. Als Yamaha in de jaren zestig en zeventig niet al die productie-racers had geleverd, hadden we het in het racen met oud materiaal moeten doen.

'Ik heb ook vaak gezegd: als de Japanners niet waren gekomen, dan hadden die Britten van Norton, Matchless of BSA gewoon opnieuw een oud ontwerp uit een lade van voor de oorlog getrokken. Zij hebben het laten gebeuren dat de Japanners in deze wereld zo dominant zijn geworden. Eigen schuld .'

Wil Hartog passeert in het rennerskwartier. De winnaar van de TT in 1977 staat bekend als de grote coureur van Honda en Suzuki. 'Maar dan missen jullie toch een stukje van de geschiedenis', zegt de Noord-Hollander.

Hij reed in 1968 zijn eerste seizoen en werd kampioen in de 125cc, op een Honda. 'Maar mijn monteur Jaap Mooijen kwam om het leven bij een race in Tsjechië. Ik kon niet verder en wilde stoppen. In die winter werkte ik in Zwitserland en kreeg een bericht van Ton Riemersma. Hij bood mij namens zijn Motorpaleis een plek aan in zijn privé-stal met Yamahamachines.

'Een jaar later werd ik kampioen op hun kwartliter. In 1974 werd ik drievoudig kampioen van Nederland, alles op Yamaha. Ik reed eens een wedstrijd op Sint Maarten. Ik won drie races in drie verschillende klassen met steeds dezelfde 250cc-motor, ik reed telkens met een ander nummer. Dit merk heeft mijn loopbaan als motorcoureur gered. Trouwens, Phil Read was op zijn 250-Yamaha al in 1964 bij de eerste TT die ik zag, mijn grote idool.'

Yamaha bond met zijn eenvoud en grote ambitie altijd de grote sterren aan zich. De Italiaan Giacomo Agostini won dertien wereldtitels met zijn MV Agusta-motoren. Hij stapte over naar Yamaha om voor eens en altijd te bewijzen dat hij het ook op een andere machine kon. Hij werd in 1975 de eerste wereldkampioen 500cc voor Yamaha .

Het is hetzelfde verhaal met de Amerikaan Kenny Roberts. Hij won aan de overkant van de oceaan alle titels in de zogeheten AMA Series en hij kwam naar Europa om voor Yamaha het wereldkampioenschap te betwisten.

Hij verzamelde er drie op rij, veranderde de racestijl van sturen in driften en werd daarna de teambaas die telkens weer grote kampioenen uit de Verenigde Staten introduceerde:

Eddie Lawson, Wayne Rainey en John Kocinski. Een overstap om de wereld te laten zien dat je meer bent dan een coureur met een sterk merk achter zich? Het inspireerde ook Valentino Rossi eind 2003 tot de overstap naar Yamaha. Hij wilde zich onder een andere vlag dan Honda bewijzen.

Brouwer: 'Maar het verhaal van Honda dat Rossi een goede coureur is op een slechte machine, klopt van geen kant. Laten zij dan maar een goede machine bouwen waarop een slechte coureur wereldkampioen kan worden. Weet je, bij Yamaha is het niet alleen de computeruitdraai die na afloop telt. Er is ouderwets handwerk en Rossi draagt bij met zijn kennis en ervaring .'

De man uit Hoevelaken, importeur van het Japanse helmenmerk Arai, is een Yamaha-adept. Zoals de hele motorsportwereld in twee kampen verdeeld lijkt. 'Al geven ze me veertig Honda's cadeau, ik hoef ze niet.'

Yamaha zit in het hart sinds Brouwers huwelijk met de secretaresse van de race-afdeling. Hij draagt zijn favoriete pupil Jarno Saarinen in het hart. De Fin die in 1973 met Yamaha in de 500cc wereldkampioen dreigde te worden, verongelukte op Monza.

Het gaf gewetenswroeging bij Brouwer. 'Ik maakte de motoren snel. Maar mijn beste vriend reed zich ermee dood. Jarno was een bijzonder mens. Velen vernoemden hun zoon naar hem. De vader van Formule 1-coureur Jarno Trulli begon laatst te huilen toen hij hoorde dat ik de monteur van Saarinen was geweest. Nooit is zo meegeleefd met een dodelijk ongeval in de racesport als met het drama van Jarno.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden