Vijfentwintig goddelijke Brazilianen

Ernest Landheer kreeg topspelers als Socrates zover mee te werken aan zijn WK-boek. Geduld was essentieel. '99 procent belt nooit terug.'

Nadat Ernest Landheer heeft uitgelegd hoe hij 25 voormalige Braziliaanse WK-spelers zover kreeg om aan zijn boek mee te werken, waarschuwt hij iedereen die iets soortgelijks zou willen doen. '99 procent van de Braziliaanse voetballers belt nooit terug. En de telefoon opnemen doen ze ook niet al te vaak.'

De term missie valt als de schrijver vertelt over de totstandkoming van God is een Braziliaan, zijn bundeling interviews met internationals die de hoogtepunten en de mislukkingen meemaakten op de eindtoernooien waaraan het land deelnam. Wat begint met Mario Zagallo en het WK van 1958, eindigt in 2010 met Gilberto Silva. Dankzij gesprekken met Rivellino, Tostão, Zico, Socrates en Dunga mag de oogst er zijn. Pelé, Romario en Ronaldo bleven buiten bereik voor de in hoofdstad Brasilia wonende Landheer.

Hij probeerde het nog wel. Maar de belangen van Pelé, de beroemdste voetballer uit de Braziliaanse geschiedenis, worden behartigd door een stug management dat zetelt in New York. En de samenwerking met het bureau van Ronaldo, 9Nine, noemt Landheer een nachtmerrie. Steeds als hij een eind op streek dacht te zijn, werd de medewerker met wie hij sprak vervangen. 'Kon je helemaal opnieuw beginnen.' De twintig beloofde minuten met de voormalige spits, een van de ambassadeurs van dit WK, werden op het laatste moment geannuleerd.

Romario toonde zich, zoals wel vaker, een geval apart. Landheer zocht veel en vaak contact met de voetballer, tegenwoordig politicus en criticaster van het WK. Dat ging niet bepaald vanzelf. Na drie jaar had hij drie woordvoerders van diens partij versleten.

De voormalige PSV-spits bleek, ook voor zijn eigen staf, een ongrijpbaar fenomeen. Een van zijn medewerkers omschreef hem tegenover Landheer als een 'aparte' man. 'De ene dag kun je goed met hem werken, de andere dag lijkt het of je iemand anders aantreft.'

Romario zelf had, begreep Landheer, ook niet veel zin om mee te werken. Hij vroeg een van zijn medewerkers: 'Wat kan die man in Nederland voor mij betekenen dan?'

Drie jaar tijd stak Landheer in het boek, vooral door het maken van de interviewafspraken. Hij noemt het een vak apart om zoiets bij Brazilianen voor elkaar te krijgen. Ze komen, zegt Landheer, vrijwel altijd te laat op de afspraak - als ze die tenminste hebben onthouden.

Het leverde lachwekkende taferelen op. Zo bevond Paulo Vitor, reservedoelman bij het WK van 1986, zich op het moment van de afspraak op drie uur rijden van zijn huis. Rivellino deed net of hij het Nederlandse bezoek niet opmerkte toen hij een broodje zat te eten. En Socrates was duidelijk toen hij wekenlang niets meer van zich had laten horen en Landheer hem nog maar eens benaderde: hij beantwoordt e-mails wanneer hij dat wil.

Toch werd het een gedenkwaardige avond, met de man die Landheer het brein van het Dream Team van 1982 noemt. Een paar maanden na het gesprek overleed Socrates, maar niet voordat hij zijn favoriete elftal aan Landheer had toevertrouwd. Daarin staan Plato en Karl Marx in de verdediging opgesteld en is Nietzsche de doelman, want volgens Socrates 'zijn keepers gek of homo'. 'En Nietzsche was ook een beetje knots en homo.'

Veel van de oude en minder oude sterren zijn ondanks hun successen verrassend gewoon gebleven, ontdekte Landheer. Zagallo, de eerste die als speler en als coach het WK won, kon hij gewoon op zijn huistelefoon bellen. Dunga, als bondscoach nota bene in 2010 uitgeschakeld door Nederland, wilde al even graag vertellen over de bijna religieuze manier waarop Brazilië het voetbal belijdt.

Geld vroegen ze geen van allen voor hun medewerking, in tegenstelling tot de broer (en zaakwaarnemer) van Ronaldinho. 'Hij zei: my brother, jij maakt een boek. Dan ga jij geld verdienen. Dus ik ook.'

Landheer heeft zich inmiddels verzoend met het soms totale gebrek aan haast in het land waar zijn vrouw, een diplomate, hem vier jaar geleden heenvoerde. Hij is dus niet verbaasd dat een aantal stadions pas na het WK kan worden afgebouwd, waaronder dat van de openingswedstrijd in São Paulo.

Landheer: 'Bij de wereldvoetbalfederatie FIFA wisten ze dat zulke problemen konden ontstaan. Daarom hebben ze geprobeerd Moira Tlhagale als adviseur aan te stellen.' Zij droeg er in 2010 zorg voor dat de stadions bij het WK in Zuid-Afrika op tijd af kwamen. Brazilië weigerde haar bemoeienis, het land dacht het alleen af te kunnen.

De gevolgen zijn volgens Landheer bekend, al kunnen Brazilianen volgens hem goed de spot drijven met hun tekortkomingen. 'Een Braziliaanse vriend van me zegt altijd als hij te laat komt bij een afspraak: Ernest, de wereld is niet perfect. En ik heb ook geen Zwitsers horloge.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden