Vijfduizend euro voor slachtoffers geweld jeugdzorg

De duizenden slachtoffers van geweld in de jeugdzorg komen in aanmerking voor een financiële tegemoetkoming van 5.000 euro per persoon. Volgens het kabinet is het geld niet bedoeld als vergoeding van alle schade, maar als erkenning van het leed dat hun is aangedaan.

Voorzitter Micha de Winter (midden) in 2019 bij de overhandiging van het eindrapport van de Commissie-De Winter naar geweld in de jeugdzorg aan ministers De Jonge (Volksgezondheid, links) en Dekker (Rechtsbescherming). Beeld ANP

Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) maakte de financiële regeling vrijdagmiddag bekend tijdens een ontmoeting met slachtoffers in Nieuwegein. De regeling, die dit najaar moet ingaan, is onderdeel van een breder pakket. Zo wil het kabinet contact tussen lotgenoten organiseren en krijgen slachtoffers de mogelijkheid om hun verhaal met een breder publiek te delen via een website, een documentaire en een congres.

Dekker en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) komen met de compensatieregeling nadat een commissie onder leiding van hoogleraar pedagogiek Micha de Winter medio vorig jaar een rapport presenteerde over misstanden in de jeugdzorg tussen 1945 en nu. De aanleiding waren eerdere studies naar seksueel misbruik in de katholieke kerk en de jeugdzorg. Daaruit bleek dat het geweld zich zeker niet beperkte tot seksueel misbruik.

Afranselingen

In het onderzoek zei één op de tien mensen met een verleden in internaten, pleeggezinnen of andere jeugdinstellingen (zeer) vaak slachtoffer te zijn geweest van fysiek of psychisch geweld. De verhalen varieerden van afranselingen tot zieke pupillen die van groepsleiders hun eigen braaksel moesten opeten. De commissie schatte het aantal Nederlanders dat zo’n langdurige ervaring met zich meedraagt op twintigduizend.

Dat het kinderen betrof die al door de overheid uit een onveilig huis waren gehaald maakte de zaken des te schrijnender, zei De Winter bij de presentatie van het vijfduizend pagina’s tellende rapport.

Hij zocht de verklaring deels in de tijdgeest: in de eerste decennia na de oorlog was de gedachte dat uit huis geplaatste kinderen met harde hand moesten worden heropgevoed. De mensen die dat deden waren geen professionele hulpverleners maar bijvoorbeeld nonnen, zonder enige ervaring met het opvoeden van kinderen. Ook het gebrek aan onafhankelijk toezicht was een probleem. Instellingen konden te veel hun eigen gang gaan, aldus De Winter.

‘Niet te bevatten’

Het kabinet bood slachtoffers na het verschijnen van het rapport meteen excuses aan. Minister De Jonge noemde de resultaten ‘niet te bevatten’. Zijn collega Dekker beloofde de slachtoffers dat zij mochten rekenen ‘op erkenning, hulp en ondersteuning van de overheid’. Eerder presenteerde het kabinet al plannen voor een humanere jeugdzorg, onder andere door te stoppen met het separeren van kinderen en hen minder snel in gesloten instellingen te plaatsen.

Het kabinet heeft niet de illusie dat een bedrag van 5.000 euro de pijn wegneemt. ‘Dat kan niet’, zei De Jonge vrijdag in Den Haag. ‘Als je het rapport leest, zie je hoe groot de littekens zijn en hoe diep de pijn zit.’

De commissie-De Winter is tevreden over de compensatieregeling, maar vindt dat de rest van de aangekondigde maatregelen tekortschiet. ‘We hebben aanbevelingen gedaan over hoe het nu en in de toekomst beter kan in de jeugdzorg’, reageerde commissielid Mariëlle Bruning tegenover de NOS. ‘De ambitie van het kabinet op deze punten is erg laag en op sommige punten erg vaag.’ Volgens Bruning moet het kabinet meer de regie nemen en minder overlaten aan de branche zelf.

Lees ook:

Elly Kouwenberg was 2,5 jaar oud toen ze bij binnenkomst in een kindertehuis in Alphen aan den Rijn direct haar eerste in een lange reeks straffen kreeg. Ze is blij met het onderzoek van de commissie-De Winter.‘Het is een erkenning van wat ons is aangedaan.’

Eén op de tien mensen met een verleden in de jeugdzorg zegt daar vaak of zeer vaak slachtoffer te zijn geweest van fysiek of psychisch geweld. Dat blijkt uit een steekproef in opdracht van commissie-De Winter die onderzoek deed naar geweld in internaten, pleeggezinnen en andere jeugdinstellingen, van 1945 tot nu. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden