Rotterdam-Zuid vanuit de lucht met onder andere Katendrecht, de Kop van Zuid en de Erasmusbrug.

analyse woningmarkt

Vijf wonderlijke eigenaren onder grootste huizenbazen: van voetbalvakbond tot Drentse weldoenster

Rotterdam-Zuid vanuit de lucht met onder andere Katendrecht, de Kop van Zuid en de Erasmusbrug. Beeld ANP

In de top-300 van grote vastgoedeigenaren staan bijzondere namen. Van het pensioenfonds van profvoetballers tot een Drentse weldoenster en de eigenaar van de Zaanse panden van Cor van Hout en Willem Endstra. Dit zijn de opmerkelijkste vijf. 

Keukenbouwer kocht woningen van George Soros

129. Ben Mandemakers (1.371 woningen) 

De Waalwijkse ondernemer Ben Mandemakers (63) is groot geworden in keukens, maar belegt nu ook in de huurhuizen om zijn keukenblokjes heen. Met zijn beleggingsvehikel DM Equity Partners kocht hij vorig jaar 1.550 Nederlandse huurwoningen. Met de deal was volgens vastgoedvakblad PropertyNL zo’n 180 miljoen euro gemoeid.

Ook de verkoper trok de aandacht; de Amerikaanse belegger George Soros. Die kocht de portefeuille enkele jaren eerder via een bedrijfje op de Kaaimaneilanden. De belegger en miljardair Soros werd bekend met het speculeren op een koersval van het Britse pond in 1992. Hij hield daar meer dan een miljard euro aan over. Hij steekt veel geld in zijn progressieve Open Society Foundation, waarmee hij vooral in Oost-Europa democratische ontwikkelingen ondersteunt. Dat laatste is, met zijn Joodse afkomst, een van de redenen dat hij in extreem-rechtse kringen is uitgegroeid tot een geliefd haatobject.

. Beeld .

Bijna de helft van de woningen die via Soros in handen kwamen van Mandemakers was eigendom van woningcorporatie Vivare. Die wilde ervan af om haar nieuwbouwplannen te kunnen bekostigen. Volgens Quote deed Mandemakers zijn aankoop samen met vastgoedondernemer Dirk Jan Bakker (nummer 168 op de Volkskrant-lijst). De onderlinge verdeling is niet bekendgemaakt. Wel bekend is het beleggingsdoel van Mandemakers. Met zijn vennoot, oud-bankier Rob ten Heggeler, mikt hij op een rendement van 12 procent.

Mandemakers bouwde een conglomeraat van bedrijven op in keukens, badkamers en huisinrichting. Daaronder bevinden zich merken als Brugman, Sanders Meubelstad en Piet Klerkx. De groep boekte naar eigen zeggen in 2016 een omzet van 1,5 miljard euro, waarvan bijna de helft in Nederland. Dat levert genoeg op om ook andere investeringen te doen.

Twee jaar geleden nam Mandemakers het stadion van eredivisieclub RKC Waalwijk over. Hetzelfde stadion draagt de naam van de hoofdsponsor van de club: Mandemakers zelf. Met zijn Keuken Kampioen is hij ook sponsor en naamgever van de eerste divisie in het betaalde voetbal.

Eindhovense vastgoedboys succesvol met verbouwingen kantoren

135. Ondernemers Lee Foolen en Marc Reijs (987 woningen)

Als iemand een gat in het vastgoed heeft gezien en er vol is ingedoken, zijn het Lee Foolen (40) en Marc Reijs (50). Het duo uit Eindhoven zag de groeiende leegstand van kantoren. Het aanbod aan huurwoningen in de stad was gering, zeker gezien de grote vraag naar huisvesting van buitenlandse kenniswerkers. Hun oplossing: bouw die kantoorkolossen om tot kleine gemeubileerde appartementen.

Hun flatwoningen worden onder andere bewoond door die jonge expats. Zij komen naar Nederland voor klussen bij hightechbedrijven als ASML, moeten snel huisvesting hebben en vertrekken na verloop van tijd weer naar een andere opdrachtgever. Zo werden in Eindhoven onder andere de gebouwen van Philips Lighting en de Philips Bedrijfsschool omgebouwd, tot respectievelijk ruim 600 en 400 appartementen. Ook andere steden kwamen aan de beurt. In Amsterdam kwamen bijvoorbeeld 354 appartementen in een voormalig ING-kantoor en 295 in een toren van het World Fashion Center.

Publicitair gezien was vooral de transformatie van twee kantoortorens in Rotterdam tot 869 shortstaywoningen een succes. De vernoeming van de torens naar Lee Towers ontging veel media niet. De Rotterdamse zanger was ook nog eens eregast bij de start van de verbouwing. De woningen – waarvan veel met een huur van tussen zo’n bijna 600 en ruim 900 euro per maand (exclusief service- en stookkosten) – zijn voor Nederlanders te huur voor een periode van maximaal drie maanden. Voor buitenlanders is dat maximaal twaalf maanden.

Ook de aankoop van het Evoluon in 2018 trok de aandacht. Het voormalig technologiemuseum in Eindhoven met de vorm van een vliegende schotel moet een verzamelplaats worden voor onderzoek en onderwijs in technologie en design. In 2021 moet de ‘Eiffeltoren van Eindhoven’ weer in zijn oude luister worden hersteld. Met het oog op het rendement zouden de nieuwe eigenaren er op het terrein dan wel wat bijbouwen, van een hotel en kantoren voor start-ups tot shortstaystudio’s.

Ook kleinere sociale huurwoningen behoren tot het aanbod, legde Tom Foolen (broer van Lee Foolen en projectontwikkelaar bij het bedrijf) in 2016 uit aan vakblad Cobouw. ‘Er is een grote doelgroep voor deze huurwoningen. Ook in de crisistijd was er veel vraag, mede door terugtredende woningbouwcorporaties. Bovendien genereren deze woningen relatief gezien de meeste huur per vierkante meter.’

Hun transformatieprojecten verkocht het duo doorgaans aan beleggers, maar inmiddels blijven ze vaak in eigen hand. Het Kadaster telde 987 woningen in eigendom, volgens het bedrijf zelf zijn dat er 2.550. De firma heeft nog zo’n 1.000 woningen in ontwikkeling. 

De feiten op een rij

Betaalbare huurwoningen zijn schaars en de prijzen stijgen rap. Dat roept de vraag op: van wie is Nederland? Wie zijn de grootste huisbazen van het land?

Profvoetballers ontpoppen zich als huurbaas

150. Voetballerpensioenfonds Fifpro (555 woningen)

Een opmerkelijke vastgoedeigenaar in Nederland is Fifpro, de internationale vakbond van profvoetballers. De bond heeft een portefeuille van ruim 500 woningen in Nederland in bezit, waarvan 140 woningen in Alkmaar. De Fifpro heeft ook net een partij woningen in Amsterdam gekocht.

Maar secretaris-generaal Theo van Seggelen van de vakbond wil benadrukken dat ze ‘geen vastgoedpartij’ zijn. ‘Ik weet hoe het vak in elkaar zit. Ik was na mijn voetballoopbaan vroeger kandidaat-notaris en ik wil er niks mee te maken hebben.’ De vastgoedportefeuille van de Fifpro heeft een indicatieve waarde van 110 miljoen euro.

De vakbond is er een jaar of vijf geleden een beetje ingerold, vertelt Van Seggelen. De Fifpro ontvangt de vergoedingen voor het gebruik van voetballers in computerspelletjes. ‘Dus als een bedrijf clubs uit de Nederlandse competitie wil gebruiken of het Nederlands elftal, sluiten ze met ons een contract.’ Maar een bedrijf moet dan wel alle achttien clubs uit de eredivisie gebruiken en minimaal veertien spelers per club, zegt Van Seggelen. ‘Ze kopen daar de rechten voor, niet voor een individuele speler. Dat is de collectieve gedachte van onze vakbond.’

Met de aangesloten vakbonden uit allerlei landen is afgesproken dat niet al het geld dat binnenkomt, wordt uitgekeerd, maar dat de Fifpro een buffer moet hebben. Een jaar of vijf geleden is besloten om dat geld onder meer in vastgoed te steken. Van Seggelen: ‘We wilden het rendement wat opkrikken. Maar het is geld van de spelers en dus gaan we geen risico’s nemen door het in aandelen te steken. We zitten in staatsobligaties met relatief laag rendement en in vastgoed.’

Dat vastgoed heeft de Fifpro gekocht van woningbouwverenigingen die vanwege overheidsregels een deel van hun portefeuille moesten afstoten. Ongeveer 70 miljoen euro, aangevuld met leningen van banken, stak de Fifpro in onroerend goed. ‘Dat zijn vooral sociale projecten. We hebben bij aankoop ook de afspraak gemaakt dat we niet mochten uitponden, de woningen per stuk verkopen.’

De recent aangekochte woningen in Amsterdam zijn bedoeld voor verhuur in het middensegment. Ook zal een deel verhuurd worden aan medewerkers van de vakbond die uit het buitenland komen.

De Fifpro heeft het beheer van haar vastgoed uitbesteed aan een professionele partij. Maar Van Seggelen is wel bij de appartementencomplexen langs geweest, nadat de vakbond het gekocht had. ‘Gewoon even de mensen geruststellen dat we geen gekke dingen doen. Dat ze hun huis niet uit hoefden. Vertrouwen geven.’ En oud-profvoetballer Van Seggelen weet wel hoe dat moet. ‘Als ik in Breda langs ging was ik voor NAC en op bezoek in Vlaardingen voor Feyenoord.’

De Zaanse panden van Cor van Hout, Willem Endstra en Thomas van der Bijl

270. Erven Robert Grifhorst (109 woningen)

Tussen de grootste particuliere huizenbezitters van Nederland duikt ook de naam van Robert Grifhorst op, de in 2014 overleden Amsterdamse ondernemer die veelvuldig in verband werd gebracht met de Heineken-ontvoerders Cor van Hout en Willem Holleeder. De erven Grifhorst zijn volgens de gegevens van het Kadaster eigenaar van 109 woningen aan de Zaanse Peperstraat met een geschatte waarde van 20,3 miljoen euro.

Bij de panden in Zaandam zijn in het verleden drie personen betrokken geweest die volgens de rechtbank in opdracht van Willem Holleeder zijn geliquideerd: Cor van Hout, Thomas van der Bijl en Willem Endstra.

Het was Cor van Hout die in 1983 aan Grifhorst de tip gaf om de panden te kopen voor een bedrag van 8 miljoen gulden. Van Hout was voor de ontvoering van Heineken actief als aannemer en probeerde met het opknappen van panden snel geld te verdienen. Maar hij had zelf te weinig geld om de panden in Zaandam te kopen. Grifhorst – die eerder zijn winkels met bouwvakartikelen had verkocht – kocht de Zaanse panden daarom in zijn eentje, maar wilde Van Hout wel belonen voor zijn tip, zo vertelde hij in 2013 in een interview met Vrij Nederland. Grifhorst betaalde 1,3 miljoen gulden aan cash aan Van Hout. Het Openbaar Ministerie had ook de verdenking dat Grifhorst geld van Van Hout in de Zaanse stenen had gestoken, iets waar Grifhorst zich tot zijn dood tegen verweerde.

. Beeld .

Thomas van der Bijl, vermoord in 2006, was in de jaren tachtig lange tijd de klusjesman van Grifhorst. Niet Van Hout – die zat toen gevangen – maar Van der Bijl knapte in de jaren tachtig de Zaanse huizen op. Aanvankelijk naar tevredenheid, maar uiteindelijk ontsloeg Grifhorst zijn klusjesman.

Grifhorst organiseerde in 1992 ook het feestje in het Amsterdamse Marriott Hotel na de vrijlating van Van Hout en Holleeder waar volgens de overlevering ook de tune van Heerlijk Helder Heineken werd gespeeld. Nadien was Grifhorst ook betrokken bij de vastgoedinvesteringen van Holleeder en Van Hout in Alkmaar en Amsterdam. Nadat de twee Heineken-ontvoerders midden jaren negentig gebrouilleerd waren geraakt, moest Grifhorst deze vastgoedbezittingen verdelen. In de recente rechtszaak tegen Holleeder kwam deze ontvlechting ook regelmatig ter sprake. Van Hout kreeg de panden in Alkmaar; Holleeder in Amsterdam.

Ook Willem Endstra heeft nog te maken gehad met de Zaanse panden van Grifhorst. In 1995 werd er een nieuwe hypotheek afgesloten met VHS van de Haagse vastgoedondernemer Ed Maas. Helemaal soepel liep deze overdracht niet, want volgens de hypotheekakte moest er eerst een geschil worden opgelost met Lutzen Participaties, het investeringsvehikel waar Endstra en Grifhorst in die periode in samenwerkten. Grifhorst zelf vertelde aan Vrij Nederland hij in die periode vanwege zijn slechte gezondheid de Zaanse Peperstraat van de hand deed voor 13 miljoen gulden. Maar in het laatste gedeponeerde eigendomsdocument uit 2011 – als er appartementrechten worden gesplitst – staat Grifhorst nog altijd als de eigenaar geregistreerd.

5. Drentse grootgrondbezitter met grote boerderijen

295. Margreet Moret-Wessels Boer (90 woningen)

Veruit de grootste huurhuizen van Nederland zijn eigendom van de Drentse grootgrondbezitter Margreet Moret-Wessels Boer (80). Volgens informatie van het Kadaster heeft ze negentig panden in eigendom met een gemiddelde oppervlakte van 283 vierkante meter per woning. Dit zijn vooral boerderijen, die ze met het land erbij, verpacht aan boeren in de regio.

Moret-Wessels-Boer is de kleindochter van de Drentse grootgrondbezitter Harm Pol en kreeg na zijn overlijden in 1972 de zeggenschap over de vele landerijen in de vier noordelijke provincies. Ze bezit honderden percelen grond met duizenden hectare grond. Haar bezit wordt door Quote 500 geschat op 85 miljoen euro, goed voor een 468ste plek in de ranglijst over 2018.

. Beeld .

De media houdt ze al die jaren buiten de deur. Ze noemt zichzelf niet interessant en wil gewoon op de achtergrond haar werk doen. Ze leeft sober, heeft soms aanvaringen met wethouders en pachters, maar staat toch vooral bekend als lokale weldoener. Het Dagblad van het Noorden citeert in 2010 een pachter die na gezondheidsklachten en het overlijden van zijn vrouw in geldnood was gekomen. Toen gaf Moret-Wessels Boer hem 15 duizend gulden in een enveloppe. Niet als lening, maar als gift. Moret-Wessels Boer kreeg met haar 1995 overleden man geen kinderen. Wie haar erfgenaam zal zijn, is niet bekend.

Data-onderzoek Serena Frijters

VAN WIE IS NEDERLAND?

PARTICULIERE VASTGOEDEIGENAREN DRUKKEN STEEDS GROTER STEMPEL OP NEDERLANDSE WONINGMARKT

Grote particuliere vastgoedeigenaren winnen terrein op de Nederlandse woningmarkt. De grootste drie hebben ieder huurwoningen met een totale waarde van ruim 1 miljard euro. Lees het belangrijkste nieuws uit ons onderzoek naar de woningmarkt.

WIE ZIJN DE GROOTSTE HUISBAZEN VAN NEDERLAND?

Corporaties, huisjesmelkers, buitenlandse investeerders: het is dringen op de krappe Nederlandse huurmarkt. Wie krijgt het grootste stuk van de taart? En is er zicht op verandering? Lees de analyse.

DE FEITEN OP EEN RIJ

Betaalbare huurwoningen zijn schaars en de prijzen stijgen rap. Dat roept de vraag op: van wie is Nederland? Wie zijn de grootste huisbazen van het land? Bekijk hier alle data.

INEENS HEEFT MEVROUW VAN DEN BERG EEN HOGERE HUUR DAN DE BUREN

Flat Octant in Dordrecht is als de Nederlandse woningmarkt in het klein. De laatste jaren zijn de 98 appartementen verkocht, gesplitst en weer doorverkocht aan diverse eigenaren. En die hebben niet altijd het beste met de bewoners voor.

BIKKELHARD, SLIM EN LIEFST BUITEN BEELD: AAT VAN HERK

Voor Aat van Herk (68) gaan de zaken altijd door. Zijn directe aanpak en goede neus voor investeringen maken hem tot de grootste particuliere verhuurder van Nederland.

RUSTIG AFWACHTEN LOONT IN HET VASTGOED, WEET ONDERNEMER PIET GROUWELS

Piet Grouwels, oprichter van het gelijknamige vastgoedbedrijf uit Maastricht, geeft nooit interviews. Dat komt niet doordat de 77-jarige Limburger publiciteitsschuw is, vertelt zijn directeur Piet Bougie. ‘Maar wat je zegt wordt toch altijd verkeerd uitgelegd. En jezelf op de borst kloppen, daar schiet je weinig mee op.’

VAN SLECHTSTE TOT BESTE VERHUURDER VAN NEDERLAND

Vastgoedondernemer Henk Stienstra, vaak omschreven als ‘de rijkste Limburger’ overleed woensdag op 78-jarige leeftijd. De op een na grootste particuliere woningbezitter van het land werd zowel tot slechtste als beste verhuurder van Nederland verkozen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden