Vijf vragen over missie: agent vangt de klappen op

AMSTERDAM - De Nederlandse politiemissie naar Kunduz gaat door.Vijf vragen over de Afghaanse politie en hun training.

Afghaanse politie-agenten in opleiding worden door Duitsers getraind.Beeld anp

Bestaat de Afghaanse wijkagent wel?
Voor de meeste Afghaanse burgers is de politie het enige gezicht van de regering in Kabul. Dat is meestal een veredelde bewaker op een wachtpost aan de rand van het dorp. Zij slaan aanvallen af van Taliban, van drugscriminelen en smokkelaars. Bij ISAF-offensieven volgen agenten in het kielzog van het leger om veroverd gebied te bezetten. Dat gebeurt ook in Kunduz.

'De blauwe infanterie', noemen ­NAVO-officieren de Afghaanse politiemacht. Afgelopen jaar sneuvelden 1.263 agenten, wat bewijst dat de politie de meeste klappen opvangt. Daarom is het in Afghanistan niet raar dat het verkeer wordt geregeld door een agent met een granaatwerper op zijn rug.

Hoe verloopt de politietraining?

De NAVO levert nieuwe agenten af op industriële schaal. Telde het land in 2002 nog 50 duizend agenten of militieleden, nu zijn dat er 122 duizend en Kabul wil naar 170 duizend in 2012. Die haast levert onvoldoende kwaliteit op. Agenten die niet kunnen lezen of schrijven, kunnen ook geen kenteken noteren of een verhoor afnemen. Op die manier ontstaat geen politiemacht die over twee jaar op eigen benen kan staan.

Op het NAVO-hoofdkwartier in Brunssum spraken afgelopen dagen honderden officieren en diplomaten over omvorming van de politie. 'We moeten dat snel doen', zei luitenant-generaal Bill Caldwell, die 1 miljard dollar per maand uitgeeft om de Afghaanse veiligheidsdiensten op te bouwen. Caldwell riep ­NAVO-partners op meer civiele agenten te sturen om Afghaanse collega's te trainen. Dat wordt nu gedaan door militairen en contractanten die zelden verstand hebben van politiewerk. Er is wel een begin gemaakt met verplichte lees- en schrijflessen; klassieke politietaken zoals het verzamelen van bewijsmateriaal krijgen meer aandacht.

Zijn de aanvullende eisen van Nederland reëel?

De Nederlandse regering wil de politietraining verlengen van acht tot zestien weken. Door Nederlandse instructeurs opgeleide agenten mogen geen militaire taken krijgen en hun voortgang wordt gevolgd door een registratiesysteem. Zulke eisen worden hoofdschuddend aangehoord door ISAF-officieren. Hun reactie: ieder land verzint unieke eisen en restricties. In de praktijk werken agenten uit vele landen samen op een politieschool.

Door Nederland opgeleide agenten zijn moeilijk aan te wijzen. ISAF heeft al plannen de basistraining op te rekken naar twaalf weken, maar dat lukt niet dit jaar. Na de training kunnen Nederlandse marechaussees de agenten op hun post korte lessen aanbieden. Ook een extra specialtycourse is mogelijk op de politieschool, stellen de politietrainers, maar meer verdieping vereist volgens hen een hoger alfabetiseringsniveau.

Waarom zou je agenten opleiden zolang een rechtssysteem ontbreekt?
De Taliban danken een deel van hun aanhang aan zogeheten motorfiets-rechtspraak. Dan beslecht een mullah snel en goedkoop geschillen en voert de straffen meteen uit. De officiële rechtspraak wordt ondermijnd door een gebrek aan rechters, officieren, tribaal favoritisme en onmenselijke gevangenissen. Het Westen stuurde wel juridische adviseurs, maar de opbouw van het rechtssysteem loopt enorm achter.

ISAF-commandant David Petreaus heeft haast en wil dit probleem ook met NAVO-geld oplossen. Hij bouwt zogeheten rule-of-law greenzones in enkele grote steden.

Hoe erg is het als Nederland afhaakt?

Wij respecteren iedere beslissing, is de formele reactie van NAVO-militairen en diplomaten. Off the record stellen zij dat de ISAF-missie in een kritische fase is beland. Geen enkel land zit graag in Afghanistan. Als Mark Rutte bijvoorbeeld minder geld wil betalen aan de EU, of een internationale post ambieert, zal blijken of andere dat Nederland gunnen. Diplomaten zeggen ook: het effect is onmeetbaar, zulke afwegingen worden niet uitgesproken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden