Vijf vragenJemen

Vijf vragen over Jemen: is het VS-terreurlabel voor de Houthi’s wel zo’n goed idee?

Bezoekers van een begraafplaats in Sanaa tijdens de speciale marterlaarsweek van de houthi's.Beeld EPA

De regering-Trump heeft in haar nadagen de Houthi-beweging in Jemen (die een groot deel van het land inclusief de hoofdstad Sanaa in handen heeft) bestempeld tot terroristische organisatie. Dat heeft grote gevolgen voor hulporganisaties. Die spreken van ‘diplomatiek vandalisme’.

Waarom zijn de Houthi’s in Jemen door de Amerikanen aangemerkt als terroristische organisatie?

De Amerikaanse president Trump geeft hiermee op de valreep van zijn regeringsperiode een cadeautje aan bondgenoot Saoedi-Arabië. Jemen is in zekere zin speelbal in een groter conflict: dat tussen Iran en Saoedi-Arabië. De Houthi’s, die een groot deel van Jemen in handen hebben, worden gesteund door Iran. Saoedi-Arabië, het buurland van Jemen, is verwikkeld in een uitzichtloze oorlog met de Houthi’s. Door de Houthi’s als terroristen aan te merken, wordt het nagenoeg onmogelijk om met ze te onderhandelen of zaken met ze te doen.

Trump, voorstander van alles wat tegen Iran is, werkt al zeker een jaar aan dit plan, maar ontmoette verzet van zo’n beetje de gehele internationale gemeenschap. Het laatste zetje voor de Amerikanen was de aanslag op 30 december op het vliegveld van Aden. Daar landde de nieuwbenoemde internationale regering van Jemen, toen een reeks explosies de aankomsthal trof. Daarbij vielen 28 doden - onder wie hulpverleners van het Internationale Rode Kruis en een journalist - en tientallen gewonden. De VS stellen dat de Houthi’s verantwoordelijk zijn.

Wie zijn de Houthi’s ook alweer?

De Houthi’s (officieel: Ansar Allah, ‘Helpers van God’) zijn rebellen uit het noorden van Jemen. In de jaren negentig zijn ze ontstaan als religieuze beweging. De Houthi’s zijn Zaidi-sjiieten, een stroming binnen de islam die vrijwel uitsluitend in Jemen bestaat. De Houthi’s controleren sinds 2015 grote delen van Jemen, waaronder de hoofdstad Sanaa, waar ze van geen wijken weten ondanks herhaaldelijke Saoedische bombardementen. De internationaal erkende regering van Jemen is gevlucht naar het zuidelijker gelegen Aden.

Wat zijn de gevolgen van het Amerikaanse besluit voor hulporganisaties in Jemen?

Hulporganisaties zijn bezorgd over de gevolgen van de maatregel. In veel gevallen wordt het verboden om contact te hebben met de Houthi’s. Maar wie hulp wil verlenen in Jemen, kan vaak niet om de Houthi’s heen. De rebellen hebben een heuse regering, met verschillende ministeries. De Amerikanen beloven een uitzonderingspositie voor hulpverleners, maar onduidelijk is hoe die eruit gaat zien.

‘De maatregel kan voor ons bijvoorbeeld betekenen dat het niet meer mogelijk is om medicijnen te importeren en om mensen in te vliegen’, zegt Carla Brooijmans, die de Artsen Zonder Grenzen-missie in Sanaa leidt. ‘Geldstromen zijn ook een zorg: we hebben 2600 man personeel in Jemen, de salarissen moeten betaald kunnen worden. We blijven hameren op een uitzonderingspositie voor humanitaire organisaties zodat wij ons werk kunnen blijven doen.’

Abdulghani al Iryani, analist bij het Sanaa Center for Strategic Studies, een denktank die in Jemen is gespecialiseerd, verwacht dat de Houthi’s paradoxaal genoeg van de maatregel zullen profiteren. ‘Je gaat tussenpersonen krijgen die de contacten met de Houthi’s regelen, omdat hulpverleners niet rechtstreeks met een terroristische organisatie kunnen praten. Die tussenpersonen gaan daar veel geld aan verdienen. Dat komt ook de Houthi’s uiteindelijk ten goede.’

Hoe hard is de hulp aan Jemen nodig?

Jemen verdient volgens de VN het predicaat ‘grootste humanitaire crisis ter wereld’. Het Arabische land verkeert al jaren op het randje van hongersnood. Ruim 13 miljoen mensen, bijna de helft van de bevolking, lopen gevaar op uithongering. Tienduizenden lijden daadwerkelijk honger. Voedsel is er overigens in overvloed, maar als gevolg van de aanslepende oorlog zijn Jemenieten te arm om het te kopen.

‘Vijf jaar geleden was ik ook in Jemen,’ zegt Brooijmans. ‘Vergeleken met toen zie ik een duidelijke verslechtering. Het is voor mensen steeds lastiger om in hun levensonderhoud te voorzien. We zien het terug in de ziekenhuizen, patiënten hebben geen geld voor vervoer, dus ze komen pas op het laatst.’

Wat zijn verder de gevolgen van de maatregelen?

Voor gewone Jemenieten wordt het nog lastiger dan het nu al is om te reizen: zij komen dan immers uit een gebied dat in handen is van een terroristische organisatie. Ook zijn zorgen over de gevolgen voor het bankverkeer in het toch al straatarme Jemen. Vredesonderhandelingen worden nagenoeg onmogelijk.

Alleen de Houthi’s zelf, om wie het allemaal te doen is, zullen mogelijk niet veel hinder van de maatregel ondervinden. De groepering onderhoudt geen formele diplomatieke betrekkingen en heeft geen overzeese geldvoorraden waarop beslag kan worden gelegd. Van vredesonderhandelingen waren de hardliners binnen de organisatie toch al nooit voorstander. ‘De maatregel is volstrekt contraproductief’, zegt Al Iryani. ‘De Houthi’s gaan hier geen nadelige gevolgen van merken.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden