Vijf vragen Uitstoot lachgas Limburg

Vijf vragen over hoe een Limburgs chemiebedrijf jarenlang onbekommerd lachgas kon uitstoten

Een Limburgs chemiebedrijf op het grote industrieterrein Chemelot langs de A2 in Sittard-Geleen heeft jarenlang lachgas uitgestoten, zonder dat dit is gemeld en gemeten. Dat heeft zelfs gevolgen voor de totale uitstoot van broeikasgassen in Nederland. Vijf vragen over lachgas, de industrie en het klimaat.

Chemische fabrieken bij Chemelot in Geleen. Beeld ANP

Wat is er gebeurd?

De chemiefabriek Anqore, eigendom van DSM en een investeringsfonds, maakt grondstoffen voor onder meer vormvast plastic dat wordt gebruikt in legosteentjes. Het is het enige acrylonitrilbedrijf in Nederland. Net als andere chemische bedrijven stoot het allerlei vervuilende stoffen uit, zoals koolmonoxide, brandbare gassen en blauwzuur. Dat is keurig gemeten, gemeld en geregistreerd bij de autoriteiten.

Maar Anqore stoot ook lachgas uit, een zeer sterk broeikasgas, en dat is jaren- en mogelijk decennialang niet gemeten, zo meldt NRC. Pas in 2017 is het bij een meting ontdekt. Chemelot heeft dat gemeld bij de provincie Limburg. Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) moeten de nationale uitstootcijfers nu met terugwerkende kracht vanaf 1990 worden bijgesteld.

Scheelt dat veel?

Lachgas is een zeer sterk broeikasgas, bijna 300 keer sterker dan CO2. Maar het draagt slechts op bescheiden schaal bij aan de totale uitstoot van broeikasgassen: 9 megaton in 2017, minder dan 5 procent dus. Verreweg de grootste vervuiler is kooldioxide ofwel CO2, op ruime afstand gevolgd door methaan (ofwel CO4 dat vooral door melkveehouderijen wordt uitgestoten).

De afgelopen jaren heeft de industrie met allerlei maatregelen de uitstoot van lachgas behoorlijk teruggedrongen. Daardoor is de veehouderij inmiddels de grootste lachgasvervuiler. Op het Limburgse bedrijventerrein Chemelot zijn wel de drie grootste industriële uitstoters van lachgas gevestigd.

Het RIVM meldt dat Anqore in 2017 0,4 megaton aan CO2-equivalenten uitstootte. Dat is 0,25 procent van de totale uitstoot van broeikasgassen in Nederland, die bijna 194 megaton bedraagt.

Liepen omwonenden gezondheidsrisico's door de uitstoot van lachgas? 

 ‘Lachgas heeft geen direct gezondheidseffect op het leefniveau van omwonenden’, zegt een woordvoerder van het RIVM. Het veroorzaakt vooral schade aan het milieu doordat het bijdraagt aan de opwarming van de aarde.

Lachgas wordt ook gebruikt in ziekenhuizen en andere medische instellingen om patiënten te verdoven. Het is de laatste tijd ook populair onder jongeren als roesmiddel. Bij doorsnee recreatief gebruik is het niet gevaarlijk – alleen bij extreem gebruik zijn er volgens het RIVM gezondheidsrisico’s.

Waarom is de uitstoot van lachgas bij het Limburgse bedrijf tot 2017 nooit gemeten en gemeld?

 Het lijkt erop dat Chemelot dat gewoon over het hoofd heeft gezien. Volgens het RIVM moet elke uitstoot van meer dan 10 duizend kilo lachgas worden gemeld in het nationaal register (e-MJV) en is het de taak van de provinciale milieudienst om daarop toezicht te houden. De provincie Limburg zegt echter dat in het kader van de omgevingsvergunning (waarover de provincie gaat) voor de uitstoot van lachgas geen wettelijke norm bestaat. ‘Daarop kunnen we dus ook niet handhaven’, aldus een provinciewoordvoerder. ‘Er bestaan wel normen voor fijnstof of geluid, maar dus niet voor lachgas.’

Bedrijven die zijn aangesloten bij het Europese emissiehandelssysteem ETS moeten de uitstoot van broeikasgassen wel melden aan de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa). Maar de productie van acrylonitril valt daar om schimmige redenen weer niet onder. ‘Een deel van het lachgas valt niet onder het ETS’, verklaart een NEa-woordvoerder.

Hoe nu verder?

De provincie Limburg en Chemelot dringen aan op heldere regelgeving en ook financiële steun vanuit Den Haag om de uitstoot van lachgas te verminderen. Volgens Chemelot-directeur Robert Claasen kunnen katalysatoren in de drie chemische fabrieken worden gebouwd, waardoor de uitstoot van lachgas met 85 procent kan worden gereduceerd. De kosten daarvan bedragen circa 100 miljoen euro.

‘Om dit de realiseren is aan de overheid gevraagd mee te denken over mogelijkheden voor regelgeving, financiering en beleid’, aldus een verklaring van Chemelot. Volgens de provincie kan minister Eric Wiebes (economische zaken en klimaat) zo voor relatief weinig geld ‘een enorme klimaatklapper’ maken. ‘Het voelt natuurlijk wat ongemakkelijk om industriële bedrijven te subsidiëren om hun uitstoot te verminderen’, aldus de provinciewoordvoerder. ‘Maar dit levert veel meer klimaatwinst op dan het terugbrengen van de snelheid op snelwegen van 130 naar 100 kilometer, het investeren in dure Tesla’s of het overal aanbrengen van warmwaterpompen.’

Economische Zaken laat in een reactie weten dat het kabinet half juni met zijn standpunt komt over alle maatregelen die nodig zijn voor het klimaatbeleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden