Vijf vragen over het verdrinken van de Wadden

De Wadden kunnen nog voor het einde van de eeuw definitief onder water komen te staan

Nog deze eeuw kunnen de Wadden permanent onder water verdwijnen, zeggen wetenschappers - een ramp voor trekvogels die hier foerageren. Is het echt zo erg? En is er iets tegen te doen?

Wandelaars op het strand van Terschelling. Foto anp

Waardoor loopt de Waddenzee kans om te verdrinken?

De diepte van de Waddenzee neemt toe door stijging van de zeespiegel en daling van de zeebodem. Tot nu toe vulden sedimenten deze extra ruimte op. Maar de zeespiegel stijgt steeds sneller, en dan komt er een moment dat de sedimentatie het niet meer bij kan houden. Dat zou deze eeuw al kunnen gebeuren, staat in het rapport Toekomst Waddenzee, dat geschreven is in opdracht van de Waddenvereniging.

Het zou betekenen dat de wadden permanent onder water komen te staan, en dat zou schadelijk zijn voor de dieren en planten die er leven. Op dit moment valt het gebied twee keer per dag droog. Voor veel trekvogels is het wad een soort lopend buffet, ze komen er langs op zoek naar voedsel.

Maar de gaswinning in het gebied had toch ook iets te maken met het verdrinkingsgevaar?

De winning van gas, en trouwens ook van zout, veroorzaakt een deel van de bodemdaling in het gebied. De natuurlijke bodemdaling is in de wadden enkele centimeters per eeuw. Waar naar gas is geboord is de bodem op sommige plekken al enkele decimeters omlaag gegaan. Dat is plaatselijk, dus dat zal het hele Waddengebied niet doen verzuipen. Maar een deel van het sediment verdwijnt wel in deze kuilen, en dat kan dan dus niet meer gebruikt worden om het gebied op te hogen.

Heeft de Waddenvereniging gelijk met dit dreigende toekomtbeeld?

Misschien. Tot nu toe is er steeds voldoende sediment geweest, zegt kustmorfoloog Zheng Bing Wang van onderzoeksinstituut Deltares. Voor een groot deel is het zand, dat met het water uit de Noordzee meereist naar het Waddengebied. Dat die voorraad uitgeput raakt is niet erg waarschijnlijk. We vullen hem zelf voortdurend aan, met onze zandsuppleties voor de Noordzeekust.

Maar er zit wel een grens aan de snelheid waarmee dit zand van de Noordzee naar de Waddenzee kan stromen, en als die bereikt wordt kan het waddengebied inderdaad overstromen. Wanneer die grens bereikt wordt hangt af van veel factoren. Deltares schat dat het bij een zeespiegelstijging van enkele decimeters per eeuw gebeurt - al scheelt het nogal naar welk deel van het waddengebied je kijkt. Het rapport van de Waddenvereniging gaat ervan uit dat er bij een zeespiegelstijging van 15 centimeter per eeuw al een reëel verdrinkingsrisisco bestaat.

Waarom dacht men tot nu toe dat het gebied het wel zou redden?

De Waddenvereniging gaat uit van een snellere zeespiegelstijging dan men tot nu toe deed. Dat is wel terecht, denkt Kim Cohen, fysich geograaf aan de Universiteit Utrecht. 'De gegevens waarmee je dit soort schattingen doet zijn eigenlijk altijd verouderd', legt hij uit, 'om de simpele reden dat je je baseert op rapporten die eerder al geschreven zijn.' En dat heeft in dit geval effect, want de schattingen van de toekomstige zeespiegelstijging worden continu naar boven bijgesteld. Bovendien zijn er steeds meer aanwijzingen dat het ijs op Antarctica veel sneller gaat smelten dan eerder gedacht werd.

Kunnen we de boel niet redden met zandsuppleties, maar dan in het Waddengebied zelf?

Daarmee kan je het gebied wel ophogen, maar verstoor je de natuur. Het sediment bestaat uit een mengsel van zand en slib, vermengd met resten van schelpjes en planten. Als je dat vervangt door zand zullen de vogels waarschijnlijk wegblijven, denkt Cohen. 'Maar als de boel echt gaat verdrinken is het misschien toch de beste optie, vult Wang aan. In het Oosterscheldegebied is men het uiteindelijk ook gaan doen.

De NAM laat desgevraagd weten de gaswinning voorlopig niet te gaan minderen. Het bedrijf zegt zeker begaan te zijn met het gebied, maar zich in zijn beslissingen te baseren op adviezen van onafhankelijke commissies die hier speciaal voor in het leven zijn geroepen. Dat is de Waddenvereniging niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.