Vijf vragen over de zorgpremie: hoeveel gaat u betalen?

Het plan om de zorgpremie afhankelijk van het inkomen te maken, beheerste woensdag het debat over het regeerakkoord. Wat betekent dit plan voor burgers?

Premier Mark Rutte (R) en Stef Blok in de Tweede Kamer tijdens het debat over het regeerakkoord van VVD en PvdA. Beeld anp

Wat is het voorstel?
Alle 18-plussers moeten zich nu in Nederland verplicht verzekeren tegen ziektekosten, kinderen zijn gratis meeverzekerd. Daarvoor bieden zorgverzekeraars de basisverzekering aan, waarvan de overheid de dekking bepaalt. Verzekeraars concurreren weliswaar, maar de premie is nu meestal net boven de 100 euro per maand, ruim 1.200 euro per jaar.

Iedereen betaalt dezelfde premie voor de basisverzekering. De werknemer die tegen minimumloon in de sociale werkplaats bezig is, betaalt net zoveel als topvrouw Nancy McKinstry van Wolters Kluwer die 2,4 miljoen euro toucheert. De werknemer met het lage inkomen krijgt wel zorgtoeslag.

Dat vindt de PvdA niet terecht. Deze partij wil dat de hoogte van de premie afhankelijk is van het inkomen. Lage inkomens betalen een lage premie, hoge inkomens een hoge voor dezelfde basisverzekering.
De VVD is hierin meegegaan. In 2014 wordt de hoogte van de premie afhankelijk van de hoogte van het inkomen. Dat telt door tot twee keer modaal (66.000 euro in 2013). Wie nog meer verdient, betaalt de hoogste premie, die voor twee keer modaal geldt.

Tegelijk schrappen VVD en PvdA de zorgtoeslag van in totaal 4,5 miljard euro. Die wordt in 2014 in zijn geheel teruggegeven, zegt het aanstaande kabinet, door de belastingen te verlagen.

Wat betekent dit voor u?
Op 1 januari 2014 krijgt u in één klap met een koopkrachtdaling of -stijging te maken - dat hangt van uw inkomen af. Dan gaan de belastingtarieven omlaag en gaat de vaste, nominale zorgpremie omlaag van ruim 100 naar ruim 20 euro per maand. Maar daarbovenop komt de inkomensafhankelijke premie.

Let op: uw werkgever betaalt nu ook al zo'n type premie van 7,1 procent over uw brutoloon. Daar heeft de nieuwe premie niets mee te maken. Die nieuwe premie wordt 11,1 procent van het inkomen. Die premie wordt geheven over het deel van het bruto salaris tussen het minimumloon van bijna 20 duizend euro tot twee keer modaal - 66 duizend euro. Met dat percentage betalen de hoge inkomens zoveel meer en de lage zoveel minder dat alles samen per saldo op nul euro uitkomt.

Ga ik dat echt betalen?
Wat cruciaal is, maar niet uit het regeerakkoord valt op te maken, is waarover die 11,1 procent wordt berekend. Gaat die premie uiteindelijk van het bruto- of nettoloon af, dat maakt nogal wat uit.

Stef Blok, medeonderhandelaar namens de VVD en komende minister van Wonen, maakt aan die twijfel een einde. Hij gaat zonder meer uit van netto, dus dat de inkomensafhankelijke premie van het netto-inkomen moet worden betaald. Dat betekent dat iedereen met een individueel bruto-inkomen lager dan 36 duizend euro er per saldo op vooruit gaat en daarboven op achteruit. Daar is de belastingverlaging en de verhoging van de heffingskorting bij meegenomen.

Wie in zijn eentje twee keer modaal verdient (modaal is dit jaar 33.000 euro), gaat er het meest op achteruit. Tweeverdieners die elk twee keer modaal verdienen, zijn daardoor volgens Blok het meest de klos en betalen per maand 450 euro netto meer vanaf januari 2014. Een koopkrachtdaling in één klap van ruim 7 procent.

Komt er nog meer?
Ja. Niet alleen de premie voor de basisverzekering wordt afhankelijk van het inkomen, maar ook het eigen risico. Dat is het bedrag dat je eerst zelf aan zorg moet besteden voordat de verzekering gaat uitkeren. Dit jaar is het eigen risico nog 220 euro per 18-plusser, volgend jaar wordt dat 350 euro. In 2014 willen VVD en PvdA drie groepen creëren. De lage inkomens krijgen dan een eigen risico van 180 euro, voor de middeninkomens blijft het 350 euro en voor de hoge inkomens wordt het 595 euro per jaar. Waar de grenzen precies komen te liggen, moet nog worden vastgesteld.

Ook voor de eigen bijdrage voor de geestelijke gezondheidszorg, ggz, wordt het inkomen belangrijk. Nu is er een eigen bijdrage voor de basale zorg, maar niet voor de specialistische zorg. VVD en PvdA introduceren die nu wel. Daarvan worden mensen met een minimuminkomen vrijgesteld om te voorkomen dat bijvoorbeeld zwervers en psychotische daklozen anders de zorg gaan mijden.

Weet ik nu waar ik aan toe ben?
Nee. Het regeerakkoord gaat over hoofdlijnen van het nieuwe beleid. De ministers van Volksgezondheid en van Financiën moeten de maatregelen nog in detail uitwerken. Dat kan aanzienlijke gevolgen hebben voor de uiteindelijke effecten voor individuele burgers. Vooral omdat met name de VVD de schrik om het hart is geslagen nu blijkt dat de door de liberalen verfoeide nivellering wel erg zwaar uitpakt voor hogere inkomens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden