Vijf vragen over zaak Thijs H.

Vijf vragen over de drievoudige moordzaak in mei: ‘Ergens in het hoofd van Thijs is het fout gegaan’

De 27-jarige Thijs H. verschijnt vrijdag voor het eerst voor de rechter, in een pro-formazitting in Maastricht. Hij wordt verdacht van het neersteken van drie wandelaars in Zuid-Limburg en Den Haag, dit voorjaar. Het is een zaak vol dilemma’s.

Een politieagent ondervraagt een passant in het gebied waar de 56-jarige Etsuko uit Den Haag werd doodgestoken toen zij haar honden uitliet. Beeld Foto ANP

Wat weten we over de drievoudige moordzaak die de samenleving in mei schokte?

Het Openbaar Ministerie verdenkt Thijs H. ervan op zaterdag 4 mei de 56-jarige Etsuko in de Scheveningse Bosjes in Den Haag te hebben doodgestoken. Datzelfde zou hij drie dagen later op dinsdag 7 mei hebben gedaan met de 63-jarige Diny en de 68-jarige Frans op de Brunssummerheide in Zuid-Limburg. De slachtoffers kenden elkaar niet en ze waren ook geen bekenden van H. De enige overeenkomst is dat ze alle drie hun hond aan het uitlaten waren.

De verdachte woonde op kamers in Den Haag, zijn ouderlijk huis staat in Brunssum. H. zelf ontkent, zo heeft de rechter-commissaris eind mei in een uitspraak over de vordering van camerabeelden van de ggz-kliniek laten weten. Volgens advocaat Serge Weening is die ontkenning door zijn cliënt ‘feitelijk onjuist’. Hij wil echter niet zeggen of H. een bekennende verklaring heeft afgelegd. ‘Zijn geestelijke gesteldheid heeft een rol gespeeld bij wat hij heeft verklaard’, aldus Weening.

Wat is het motief van de steekpartijen?

Dat is nog onduidelijk. Wel is duidelijk dat H. ernstige psychische problemen had (en heeft). Hij was hiervoor in behandeling bij ggz-kliniek Mondriaan in Maastricht. Het OM heeft via de rechter de camerabeelden van de kliniek opgevraagd om meer te weten te komen over de verdachte, zoals over kleding en gedragingen – de ggz-instelling beriep zich op haar beroepsgeheim.

Uit de uitspraak van de rechter-commissaris blijkt dat H. zich op dinsdag 7 mei omstreeks 17.15 uur zelf meldde bij de kliniek – dat is dus na de fatale steekpartijen op de Brunssummerheide. H. had bloed op zijn handen en kleding, en vertelde de psychiater dat hij ‘een aantal uren over de Brunssummerheide had gezworven’.

Omstreeks 21.15 uur ‘ontsnapte’ H. uit de kliniek door via opgestapelde stoelen over een muur te klimmen. Rond 23.30 uur werd hij door zijn ouders teruggebracht. De volgende morgen om 9 uur slaagde hij erin de kliniek opnieuw te ontvluchten. Een half uur later alarmeerde de kliniek het OM ‘om te voorkomen dat er meer slachtoffers zouden vallen’.

Pikant detail in de uitspraak van de rechter-commissaris is dat de kleren van H. op enig moment zijn gewassen, waardoor sporen mogelijk zijn vernietigd. Door wie is niet duidelijk. De rechter-commissaris vindt het daarom belangrijk dat het OM de camerabeelden kan bekijken om te zien welke kleren H. droeg toen hij door zijn ouders werd teruggebracht en welke kleren hij droeg toen hij de kliniek de volgende morgen weer ontvluchtte.

Politieonderzoek op de Brunssummerheide waar Thijs H. de 63-jarige Diny en de 68-jarige Frans zou hebben omgebracht. Beeld Foto ANP

Kan Thijs H. ontoerekeningsvatbaar worden verklaard voor de misdrijven indien hij ze heeft gepleegd?

Dat is niet uitgesloten. Hij kan bijvoorbeeld in een psychose tot de steekpartijen zijn overgegaan. Oud-studiegenoten en ook zijn voormalige werkgever reageerden in mei verbijsterd op het nieuws dat zo’n ‘doodgewone, leuke, slimme jongen’ opeens verdachte is in een drievoudige moordzaak. Hij studeerde in Leiden en Delft, en had zijn baan bij een tech-bedrijf tijdelijk opgegeven in een poging cum laude af te sturen aan de Technische Universiteit. ‘Ergens in het hoofd van Thijs is het fout gegaan’, opperde de oud-werkgever met verdriet in zijn stem.

Toen de politie op woensdagavond 8 mei een opsporingsbericht liet uitgaan, werd het publiek gewaarschuwd voor zijn ‘mogelijk labiele geestelijke gesteldheid’. Bij zijn aanhouding twee uur later op de openbare weg in Margraten zou H. een ernstig verwarde indruk hebben gemaakt.

Eind deze maand vertrekt H. naar het Pieter Baan Centrum, waar zijn geestelijke gesteldheid wordt onderzocht door psychologen en psychiaters. Zij zullen proberen te bepalen of de verdachte wel of niet, en in welke mate, toerekeningsvatbaar was.

Er zijn in deze zaak al vergelijkingen gemaakt met de psychiatrische patiënt Bart van U., die oud-minister Els Borst en zijn eigen zus doodde. Volgens de deskundigen zou U. in een chronische psychose verkeren. Het PBC achtte hem sterk verminderd toerekeningsvatbaar. De rechtbank vond hem zelfs volledig ontoerekeningsvatbaar en veroordeelde hem tot tbs met dwangverpleging. Het gerechtshof achtte hem echter niet volledig ontoerekeningsvatbaar en legde hem acht jaar celstraf op, plus tbs met dwangverpleging.

Welke rol heeft ggz-kliniek Mondriaan in deze zaak gespeeld?

Mondriaan heeft zich steeds beroepen op het medisch beroepsgeheim. De discussie daarover is flink aangewakkerd. Vooral over het feit dat Mondriaan niet meteen alarm sloeg toen H. zich met bebloede handen en kleren meldde in de kliniek, klinkt onbegrip.

Daar staat tegenover dat er ook genoeg deskundigen zijn die vinden dat Mondriaan een juiste afweging heeft gemaakt. ‘Hulpverleners zijn er niet om misdaden op te lossen’, zei klinisch ethicus Erwin Kompanje in de Volkskrant. Schending van het beroepsgeheim is zelfs strafbaar. Alleen als er een acute dreiging is dat iemand een (nieuwe) misdaad gaat plegen, is het toegestaan om het te doorbreken – in dit geval waren de misdaden al begaan.

‘Iedereen moet in Nederland zonder enige terughoudendheid hulp aan medische professionals kunnen vragen, waarbij het geven van vertrouwelijke mededelingen vaak onvermijdelijk is’, aldus Mondriaan in een persverklaring. ‘Dat kan alleen wanneer de patiënt ervan uit kan gaan dat er vertrouwelijk wordt omgegaan met zijn gegevens.’

Mondriaan heeft in opdracht van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd ‘een onafhankelijk onderzoek’ gedaan naar de opname van en het verlaten van de kliniek door H. Die rapportage is onlangs naar de Inspectie Gezondheidszorg gestuurd. ‘Wij gaan het onderzoek en de benoemde verbeterpunten nu bestuderen en beoordelen’, zegt een woordvoerder van de Inspectie. Het onderzoeksrapport wordt niet openbaar gemaakt – ook dat valt onder de medische geheimhoudingsplicht. Die geheimhouding is ook al zwaar bekritiseerd.

Is Thijs H. vrijdag zelf aanwezig in de rechtszaal?

Aanvankelijk was dat onzeker, maar de rechter heeft op verzoek van het OM ‘een bevel medebrenging’ afgegeven. Daardoor is H. verplicht om voor de rechtbank te verschijnen. ‘Vanwege de geschokte rechtsorde en de enorme maatschappelijke impact’, aldus het OM.

Lees ook:

Hoe kan het dat een doodgewone, leuke, slimme jongen opeens verdachte is van een drievoudige moord? Zijn studiegenoten, vrienden en oud-werkgever zijn verbijsterd. ‘Ik kan me niet voorstellen dat hij dit zo heeft gewild.’

De personeelsleden van een ggz-kliniek hadden al het vermoeden dat Thijs H. twee wandelaars op de Brunssummerheide had vermoord. Toch sloegen ze pas alarm toen H. een dag na de moord uit de kliniek vertrok. Is het medisch beroepsgeheim te strikt?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden