Analyse Facebook

Vijf lessen uit het laatste Facebook-schandaal

Facebook huurde vorig jaar een pr-bedrijf in dat tegenstanders van Facebook in een kwaad daglicht moest stellen. Het is een onverwacht nieuwe toevoeging aan de toch al pijnlijke lijst van blunders. Wat leert dit nieuwe schandaal ons?

Beeld EPA

In een uitgebreide reconstructie beschreef The New York Times eerder deze week de bizarre details van de pr-campagne van Facebook dit jaar. Het bedrijf voelde de noodzaak zich te verweren tegen al het negatieve nieuws rondom Facebook. Dit soort nieuws zwol aan na de Russische bemoeienis met de Amerikaanse verkiezingen in 2016 die zich gedeeltelijk voltrok via Facebook. Het bedrijf kwam zowel publiek als politiek onder een kritisch vergrootglas te liggen. Een van de reacties van Facebook: het huurde pr-bedrijf Definers Public Affairs in.

Definers ging enthousiast aan de slag en verspreidde nieuws over tegenstanders van Facebook. Een van de doelwitten was Apple, wiens topman Tim Cook zich herhaaldelijk negatief over Facebook had uitgelaten. Ook de liberale miljardair en filantroop George Soros die regelmatig opduikt in rechtse complottheorieën, al dan niet met een antisemitische ondertoon, moest het ontgelden. Definers deed volgens The New York Times zijn best om de Hongaar in een kwaad daglicht te stellen en hem af te schilderen als de stille kracht achter een anti-Facebookbeweging. Hij was een dankbaar doelwit, want Soros heeft zich inderdaad herhaaldelijk kritisch uitgelaten over Facebook.

1. Mark Zuckerberg heeft geen flauw idee

‘Ik hoorde hier pas van toen ik gisteren The New York Times las.’ Dit is de reactie van Mark Zuckerberg op de pijnlijke onthullingen van de krant. De topman geeft hiermee expliciet aan dat belangrijke beslissingen buiten hem om kunnen gaan. En dat geldt niet alleen voor Zuckerberg. Ook zijn rechterhand Sheryl Sandberg zou volgens hem niet op de hoogte zijn geweest. ‘Zodra ik het artikel las, heb ik gezegd dat dit (Definers- red.) niet het type bedrijf is waarmee we willen samenwerken.’ Facebook heeft de samenwerking inmiddels gestopt.

2. De ongezond nauwe band tussen Facebook en Democraat Schumer

Een ander pikant detail uit de reconstructie van de krant over Facebooks damage control gaat over Chuck Schumer, de leider van de Democraten in de Senaat. Schumer zou senator Mark Warner onder druk hebben gezet om niet zo kritisch over Facebook te zijn. Warner zou zijn energie beter kunnen steken in samenwerken, zo zou Schumer hem hebben gezegd. En dat niet alleen; volgens de Amerikaanse krant zou Schumer de lobbyisten van Facebook op de hoogte hebben gehouden van zijn vorderingen om Facebook te beschermen. Van Schumer is al langer bekend dat hij banden heeft met Facebook waar zijn dochter werkt als marketingmanager en waar hij veel geld ophaalde voor zijn campagne in 2016. Overigens zijn dat soort banden tussen Silicon Valley en de Democraten niet nieuw. Zo is het geen geheim dat de topman van Google’s moederbedrijf Alphabet – Eric Schmidt – een fan en vriend van de Obama’s is. Een woordvoerder van Schumer heeft inmiddels de beschuldigingen ontkend

3. Facebook heeft het niet zo op Apple

De conservatieve website NTK Network, dat gelieerd is aan Definers, publiceerde op aangeven van het pr-bureau een artikel waarin Apple-topman Tim Cook werd afgeschilderd als hypocriet vanwege zijn kritiek op Facebook. De boodschap van dit artikel: Apple steelt net zo goed gegevens van zijn gebruikers. Apple is natuurlijk geen rechtstreekse concurrent van Facebook, maar Cook heeft zich de laatste tijd herhaaldelijk afgezet tegen datagraaiende bedrijven als Facebook. Privacy is een grondrecht, aldus Cook. Na deze uitspraken zou Zuckerberg zelfs hebben besloten dat het management van zijn bedrijf alle iPhones moest inleveren. Vanaf dat moment mochten alleen nog Android-telefoons worden gebruikt. Zuckerberg zou volgens The New York Times razend zijn over de uitspraken van Cook naar aanleiding van het Cambridge Analytica-schandaal waarin Facebook eerder in terecht kwam. Cooks boodschap: Apple zou dit nooit zijn gebeurd. Overigens ontkent Facebook de telefoonmaatregel.

4. Adverteerders zijn ook boos

Een belangrijke kanttekening bij alle schandalen waarin Facebook de laatste twee jaar verwikkeld is geraakt: het bedrijf maakt nog altijd ongelofelijk veel winst. Adverteerders spelen hierbij de hoofdrol. Samen met Google harkt Facebook met afstand de meeste online advertentiedollars (en -euro’s) binnen. Die adverteerders lijken zich dus niet zo gek veel van alle schandalen aan te trekken. Tot nu, schrijft The New York Times in een nieuw artikel. Hierin komt een aantal sleutelfiguren uit de online advertentiewereld aan het woord naar aanleiding van de laatste onthullingen. Deze zouden het bedrijf wel eens de das om kunnen doen, zegt bijvoorbeeld Rishad Tobaccowala, topman bij de Publicis Groupe, een van ’s werelds grootste advertentiebedrijven. ‘Nu weten we dat Facebook werkelijk alles doet om geld te verdienen. Ze hebben absoluut geen moraal.’ Een ander zegt: ‘Adverteerders hebben heel lang geloofd dat Facebook een loer werd gedraaid door andere partijen die misbruik van het netwerk maakten, maar dat Facebook er alles aan deed om dat te voorkomen.’ Dit kan een keerpunt zijn.

5. Facebook zit niet stil

Facebook voelt zich andermaal gedwongen tot het nemen van maatregelen om zijn netwerk te verschonen. Eerder investeerde het flink in nieuwe moderatoren. In totaal zouden nu 30 duizend mensen bij het bedrijf werken die zich bezighouden met contentmoderatie. Die zitten niet stil: de laatste twee maanden heeft Facebook naar eigen zeggen liefst 1,5 miljard nepaccounts verwijderd. Nu kondigt Zuckerberg aan dat er een onafhankelijke toezichthouder komt waarbij mensen kunnen aankloppen als ze van mening zijn dat er ten onrechte iets van ze is verwijderd. Facebook hoopt op deze manier meer transparantie in zijn systemen te krijgen.

Meer lezen over Zuckerberg en Facebook:

Internetcriticus en schrijver Andrew Keen in een recent interview over Mark Zuckerberg: ‘Mark Zuckerberg is een totaal visieloze leider, hij heeft echt geen idee. De man had gewoon geluk.’ 

Nee, zo had Tim Berners Lee het in 1989 niet bedoeld toen hij het World Wide Web ontwierp: enkele grote techbedrijven als Facebook, Amazon en Google die de dienst uitmaken. Nu wil hij de macht teruggeven aan de consument.

Beleggers zijn zich te pletter geschrokken van de laatste kwartaalcijfers van Facebook. Het bedrijf maakt nog altijd miljarden winst, maar de groeicijfers vallen tegen. En in Europa is zelfs een teruggang te zien.

De zeven plagen van Facebook. Facebook mag dan megawinsten boeken, het sociale netwerk staat voor een aantal fikse problemen. Zelfs Mark Zuckerberg weet het even niet meer. Wat is er mis?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.