NieuwsPassend onderwijs

Vijf jaar passend onderwijs: het leverde minder op dan ouders en leraren hoopten

Ondanks de hoge verwachtingen heeft het passend onderwijs minder opgeleverd dan ouders en leraren hadden gehoopt. Dat komt volgens onderzoekers onder meer doordat het systeem ‘grenzeloos’ is. Er is niet goed afgebakend welke leerlingen voor extra ondersteuning in aanmerking komen.

In een basisschool in Haarlem zitten kinderen met hun begeleider in een speciaal afgeschermde ruimte.Beeld Marcel van den Bergh

Dit blijkt uit de Evaluatie passend onderwijs, die woensdagmiddag is aangeboden aan het ministerie van Onderwijs. Het rapport, dat tot stand kwam onder de regie van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek, vormt de weerslag van ruim zeventig onderzoeksrapporten, artikelen en overzichten over de eerste vijf jaar passend onderwijs.

De stelselwijziging blijkt slechts ten dele geslaagd. Zo lopen leraren volgens de onderzoekers tegen grenzen aan. Ze hebben het gevoel dat ze tekortschieten, omdat niet duidelijk is voor welke leerlingen passend onderwijs bedoeld is. ‘Vroeger spraken we over zorgleerlingen, maar dat was te stigmatiserend’, zegt hoogleraar sociologie Sietske Waslander, een van de auteurs van het rapport. ‘Nu noemen we ze leerlingen met een ondersteuningsbehoefte. Daardoor kan het opeens om ieder kind gaan. We moeten beter afbakenen voor wie passend onderwijs bedoeld is.’ 

Het doel van de in augustus 2014 ingevoerde Wet passend onderwijs was dat leerlingen met bijvoorbeeld dyslexie of gedragsproblemen sneller betere ondersteuning zouden krijgen. Ouders zouden niet meer moeten verdwalen in ellenlange bureaucratische procedures. Het geld uit de leerlinggebonden budgetten (de ‘rugzakjes’) kwam daarom te liggen bij regionale samenwerkingsverbanden, die het over de scholen mochten verdelen.

Complexer

Volgens leraren heeft 20 tot 25 procent van hun leerlingen extra hulp nodig. Dat aantal is niet toegenomen sinds de invoering van passend onderwijs. Wel rapporteren leraren dat de problemen van leerlingen steeds complexer worden. ‘Leerlingen hebben niet één probleem, maar twee of drie problemen’, zegt mede-auteur Guuske Ledoux. ‘Hoe dat komt, weten we niet. Het kan zijn dat leraren beter zijn gaan kijken en daardoor meer signaleren.’

Passend onderwijs heeft ook de verwachtingen van ouders niet kunnen waarmaken. Ze zijn bijvoorbeeld minder ‘ontzorgd’ dan de bedoeling was, stellen de onderzoekers. Hoewel de afspraak is dat een school elke aangemelde leerling een passend aanbod moet doen, desnoods op een andere school, zoeken ouders nog steeds vaak zelf naar een geschikte plek voor hun kind.

Volgens de onderzoekers is een kwart van de ouders niet tevreden. Soms komt dat doordat scholen niet goed communiceren, soms door de ouders zelf. ‘Er zijn ouders die elk aanbod afwijzen’, zegt Ledoux. ‘Zij kiezen er zelf voor hun kind thuis te houden.’

Vrijheid

Hoewel niet alle doelen na vijf jaar zijn bereikt, wijzen de onderzoekers erop dat passend onderwijs ook veel goeds heeft gebracht. ‘De organisatie van de ondersteuning voor leerlingen is er echt op vooruitgegaan’, zegt Waslander. ‘Het is voor ouders minder bureaucratisch.’

In de meeste regio’s zijn genoeg voorzieningen beschikbaar voor leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften. Wel zijn er nog hiaten, bijvoorbeeld voor ernstig meervoudig beperkte leerlingen en slimme leerlingen met gedragsproblemen. Verder zeggen scholen de vrijheid te waarderen om zelf te bepalen wat voor hulp ze leerlingen kunnen bieden. Voor de overheid zijn de kosten ‘beheersbaar’ geworden door de vooraf vastgestelde budgetten.

Het ministerie van Onderwijs wil nog geen inhoudelijke reactie geven op het woensdag verschenen rapport. Volgens een woordvoerder bestaat de evaluatie van de wet ook uit een advies van de Onderwijsraad. Dat is nog niet verschenen. Ook voert het ministerie zelf gesprekken met betrokken partijen. Na de zomer volgt een reactie van de minister. 

Lees verder

Passend onderwijs heeft een slechte naam. Is het echt zo’n drama? Er moet duidelijk worden voor wie passend onderwijs bedoeld is, concluderen de onderzoekers in een vandaag verschenen rapport. De Volkskrant sprak met onderzoekers Guuske Ledoux en Sietske Waslander.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden