VIJF BUIDELTJES

DE grootste - zo niet een van de grootste - verschrikking die India westerlingen te bieden heeft is zijn thee....

ROB VREEKEN

De chai puur is loeisterk. In hotels wordt een eenpersoons pot geserveerd met maar liefst vijf buideltjes. Vorige week in Bangalore deed ik een interessant experiment door een roepie op de bodem van een kopje zwarte thee te laten zinken. Wat bleek? Na drie kwartier zag het muntstuk er nog precies zo uit; alleen de thee was koud geworden (niet alle hypotheses doorstaan nu eenmaal wetenschappelijke toetsing).

Alle pogingen het aantal zakjes verminderd te krijgen tot één liepen op niets uit. 'Atsja, atsja', antwoordden de personeelsleden telkens vol goede wil. Daarbij lieten ze het hoofd heen en weer wiebelen alsof het slechts losjes op de hals was bevestigd. Dat is typisch Indiaas: overal op straat zie je hier mensen die voortdurend hun hoofd laten wiebelen. Gezien door een westerse bril lijkt het gebaar op 'nee', maar het betekent zoiets als 'ja'. Elke ochtend opnieuw hield niettemin een stralende jongeman een pot thee met vijf zakjes onder m'n onuitgeslapen hoofd.

De zesde dag bemoeiden de chef van de room service, de kok en de manager zich ermee. Gewichtig stonden de mannen te discussiëren rond de theezakjes, die ik als corpi delicti op een schoteltje had uitgestald. Af en toe hees de manager een buideltje omhoog als was het een Olympische medaille. 'Atsja', stelde hij me gerust.

Maar de volgende ochtenden bleef de thee net zo sterk.

Dit is de schuld van het socialisme. De Indiase politici hebben tientallen jaren gemeend dat groei van de welvaart alleen in goede handen is bij bureaucraten.

Ter bestrijding van de armoede werden de domste kanten van het Sovjet-model gecombineerd met de slechtste kanten van het kapitalisme. Als gevolg daarvan is anno 1995 bijna de helft van de bevolking analfabeet.

Vooral Indira Gandhi was dol op de armen; een India zonder armen zou haar een gruwel zijn geweest. In hun naam schafte zij twee jaar de democratie af en liet zij haar zoon Sanjay de corruptie aanwakkeren. Doordat beiden stierven, erfde de arme Rajiv Gandhi het premierschap. De constatering geldt hier als ongepast, maar zijn voornaamste bijdrage aan het welzijn van zijn land bestond eruit de economie aan de rand van de afgrond te brengen.

Dat India daar niet in viel, is te danken aan minister van Financiën Manmohan Singh. Vanaf 1991 onttakelde hij het quasi-socialistische stelsel.

Hier en daar leeft het systeem voort. Nog steeds is het onmogelijk overtollige werknemers te ontslaan of chronisch verlieslijdende bedrijven te sluiten. Ook stroomlijning van het inefficiënte overheidsapparaat is taboe. Massaal zou het verzet zijn van de arbeidselite, de vakbeweging, een van de meest conservatieve krachten in de Indiase samenleving.

En dáárom zijn ze niet in staat fatsoenlijke thee te serveren: vermoedelijk heeft de keuken zes man in dienst voor de thee, een om water te koken, vijf voor het dompelen van eenzelfde aantal buideltjes. Slappe thee betekent een rechtstreekse aanval op hun arbeidsplaats.

De marxistische econoom in New Delhi aan wie ik onder de lunch bovenstaande genuanceerde analyse voorlegde, luisterde misprijzend. 'Dit is echt de opvatting van iemand die India met westerse ogen bekijkt', zei hij. 'Mee eens?'

Zo goed en zo kwaad als het ging liet ik mijn hoofd heen en weer wiebelen.

'Door de komst van buitenlandse zenders als MTV wordt onze nationale cultuur bedreigd. Het imperialisme dringt ons zijn consumptiepatroon op. Eens?' Hij liet een derde glas cognac op mijn rekening wegschrijven.

'Atsja', mompelde ik.

'Waarom zouden onze kinderen Lego moeten hebben? In mijn jeugd waren we dolblij met uit hout gesneden speelgoed. Wat moeten de miljoenen op het platteland met cassetterecorders? Als die mensen te eten hebben, zijn ze tevreden met hun bestaan.'

Doordat m'n hoofd ongewild steeds heftiger waggelde, kletterde mijn westerse bril in de mulligatawny-soep. Op de kaart wees de econoom een mughlai chicken biryani en een gulab jamoon aan. 'Heeft uw krant een opiniepagina? Misschien kan ik mijn visie uiteenzetten in een artikel. Wat betaalt dat?'

Ik noemde het bedrag. 'Guldens of dollars?' Het antwoord deed hem breed grijnzen. Hij knipte zijn vingers. 'Boy, one more brandy.'

De boy, een magere heer op leeftijd, keerde zich tot mij. 'Chai', zei ik. 'Met heel veel melk en suiker.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden