Vijandschap mondt uit in afhankelijkheid

Auteur Hans Keilson Beeld null
Auteur Hans Keilson

Recentelijk las ik weer In de ban van de tegenstander van Hans Keilson. Keilson brak definitief door in de literaire wereld op 100-jarige leeftijd. Dat laatste zal niemand hem meer nadoen.


In de ban van de tegenstander stelt dat je altijd besmet raakt door wat je bestrijdt. Hoewel de naam nergens valt, mogen we aannemen dat Hitler die tegenstander is. Keilson schrijft: 'Zolang hij mij kon bestrijden had hij vaste grond onder de voeten.' En ook: 'Ik heb in hem liefgehad wat ik in mijzelf niet kon vernietigen.' Een zin die blijft intrigeren.


Vijandschap mondt uit in afhankelijkheid, een meester-knechtverhouding, waarbij ook de meester de knecht nodig heeft; om meester te zijn. Overigens geldt dit eveneens voor menig actievoerder, die onrecht nodig heeft om actievoerder te zijn. De vijand moet de eigen leegte opvullen en daarmee camoufleren.


Leer leven zonder vijanden, zegt Keilson. Al het andere is gevangenschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden