Vijandigheid op eerste dag vredesconferentie Syrië

Bijna drie jaar na de start van de bloedige burgeroorlog, zijn in het Zwitserse Montreux vanochtend de langverwachte vredesbesprekingen over Syrië begonnen. Het is voor het eerst dat de oppositie en het regime van president Bashar al-Assad met elkaar praten. De verwachtingen waren echter laaggespannen omdat de partijen lijnrecht tegenover elkaar staan. Vijandigheid overheerste op de eerste dag van de conferentie.

Beeld afp

Terugblik: Eerste dag internationale vredesconferentie over Syrië
De internationale vredesconferentie met als doel om een politieke oplossing te zoeken voor de bloedige burgeroorlog in Syrië die al aan zo'n 130.000 mensen het leven heeft gekost, kende een moeizame start. De gemoederen liepen hoog op. In het Zwitserse Montreux werd duidelijk dat er nog heel wat moet gebeuren voordat de partijen uit hun loopgraven komen en echt gaan onderhandelen. Verontwaardiging en vijandigheid voerden op de eerste dag de boventoon.

De leider van de Syrische oppositie in ballingschap, Ahmad Jarba, herhaalde dat president Bashar al-Assad van het politieke toneel moet verdwijnen omdat hij schuldig is aan 'naziachtige oorlogsmisdaden'. Hij daagde de Syrische delegatie uit zichzelf van Assad los te maken. Dat zit er vooralsnog niet in. Assad blijft in het zadel en peinst er niet over om samen te werken met haar vijanden, zo maakte de delegatie duidelijk. 'Deze conferentie kan niet slagen, want politiek en terrorisme gaan niet samen', constateerde minister van Buitenlandse Zaken Walid al-Moualem. Beschuldigingen vlogen over en weer.

Demonstraties
Buiten werd gedemonstreerd, zowel tegen als voor Assad. Zo'n 250 voorstanders van het regime riepen dat de Syrische president 'een bolwerk is tegen de barbarij van de Saudi's en tegen de terroristen'. Onder de betogers waren Syriërs, Libanezen, Iraniërs en Turken die volgens lokale media onder meer in Nederland en België wonen.

Hoewel de conferentie niet hoopvol begon, vielen resultaten ook niet te verwachten op dag één, die bestond uit openingstoespraken. Inhoudelijke onderhandelingen staan gepland voor vrijdag, in Genève. VN-gezant Lakhdar Brahimi tempert de verwachtingen: het valt nog te bezien of hij de partijen zo ver weet te krijgen dat ze het gesprek aangaan, zei hij.

VN-chef Ban Ki-moon riep op het einde beide Syrische delegaties op om toch vooral oprecht te werken aan een oplossing. 'Mogen beide Syrische delegaties worden geleid door wijsheid, een diep gevoel voor urgentie, de geest van het compromis en de vastberadenheid om een einde te maken aan het lijden van het volk.'

Veel partijen ontbreken bij het overleg. De Syrische Nationale Raad die wel aan tafel zit, geniet nauwelijks steun van strijders. Ook Iran, een belangrijke bondgenoot van het Syrische regime, is er niet bij.
De Iraanse president Hassan Rohani was woensdag overigens wel in Zwitserland: op het World Economic Forum in Davos. Hij sprak daar met de Nederlandse premier Mark Rutte, die bij hem aandrong op een 'constructieve opstelling' inzake Syrië.

Kerry en Ban Ki-moon Beeld afp

19.50 Brahimi: Syrische kampen bereid tot gesprekBemiddelaar Lakhdar Brahimi weet nog niet of het hem zal lukken de twee Syrische kampen op de vredesconferentie bij elkaar in één ruimte te krijgen. Wel ziet hij mogelijkheden voor onderhandelingen over een aantal onderwerpen, zoals het toelaten van noodhulp.
'Er zijn vrij duidelijke tekenen dat de partijen bereid zijn om te praten over toegang tot hulpbehoevende mensen, de vrijlating van gevangenen en lokale bestanden', zei de VN-gezant woensdag in het Zwitserse Montreux, waar de partijen elkaar tot nog toe vooral harde verwijten maakten.

De inhoudelijke gesprekken tussen de oppositie in ballingschap en het regime van president Bashar al-Assad staan gepland voor vrijdag in Genève. De Algerijnse diplomaat en politicus Brahimi treedt op als bemiddelaar namens de VN en de Arabische Liga.

18.25 Syrië-overleg eindigt met oproep Ban Ki-moon

De internationale Syrië-conferentie in Montreux is woensdag geëindigd met een oproep van VN-leider Ban Ki-moon. Hij riep beide Syrische delegaties op om toch vooral oprecht te werken aan een oplossing voor de oorlog in Syrië die inmiddels bijna 3 jaar duurt.

'Ik hoop dat de echte onderhandelingen zullen beginnen in alle oprechtheid en op volle snelheid', sprak Bank Ki-moon. 'Mogen beide Syrische delegaties worden geleid door wijsheid, een diep gevoel voor urgentie, de geest van het compromis en de vastberadenheid om een einde te maken aan het lijden van het volk.'

Lakhdar Brahimi en Ban ki-Moon Beeld afp
Beeld afp

18.20 Rutte spreekt met Rohani over Syrië
Premier Mark Rutte heeft woensdag tijdens het World Economic Forum in het Zwitserse Davos een gesprek gehad met de Iraanse president Hassan Rohani. Zijn woordvoerder heeft dat gezegd. Rutte drong aan op een constructieve opstelling van Iran inzake Syrië.

De premier sprak zijn teleurstelling uit dat Iran zich niet heeft willen scharen achter internationale afspraken dat er een einde moet komen aan het regime van president Bashar al-Assad. De opstelling van Iran leidde er begin deze week toe dat het land niet werd uitgenodigd voor de vredesconferentie over Syrië die woensdag begon in het Zwitserse Montreux.

 
De premier sprak zijn teleurstelling uit dat Iran zich niet heeft willen scharen achter internationale afspraken
Beeld anp

17.20 Syrische oppositie wil onderzoek naar marteling van gevangenen door regime
De Syrische oppositieleider Ahmad Jarba wil dat er een team van internationale onafhankelijke onderzoekers naar Syrië komt om te zien of er in gevangenissen is gemarteld in opdracht van het regime, zoals foto's en bestanden reeds gemeld hebben.

Jarba Beeld ap

16.20 uur - 'Lange, agressieve tirade'
De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Laurent Fabius, hekelt de 'lange en agressieve tirade' van zijn Syrische collega Walid al-Moallem. Dat zei hij zojuist in Montreux.

Al-Moallem veegde eerder vandaag de vloer aan met de oppositie en betichtte haar van verraad en samenwerking met Israël.

De toespraak van de Syrische minister duurde te lang, en de minister weigerde zijn betoog af te breken. Dit resulteerde in een woordenwisseling met secretaris-generaal Ban Ki-moon. Lees deze hieronder.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius. Beeld afp
De Syrische minister van Informatie Omran al-Zohbi na zijn aankomst in Genève gisterenavond. Beeld afp

15.51 uur - De woordenwisseling tussen Ban en Al-Moallem
De gong ging vijf keer af tijdens de toespraak van de Syrische minister van Buitenlandse Zaken Walid al-Moallem ten teken dat zijn spreektijd op was. De minister weigerde echter zijn betoog af te breken, wat resulteerde in de volgende woordenwisseling met secretaris-generaal Ban Ki-moon van de Verenigde Naties.:

Ban: 'Kunt u afronden alstublieft?'
Al-Moallem: 'Ik kom hier aan na een vliegreis van twaalf uur, ik heb nog een paar minuten nodig om mijn toespraak af te ronden. Het gaat hier om Syrië.'
Ban: 'Hoeveel tijd hebt u nog nodig?'
Al-Moallem: 'Ik schat vijf tot tien minuten.'
Ban: 'Nee, nee. U krijgt op een ander moment gelegenheid verder te spreken.'
Al-Moallem: 'Nee, ik kan mijn toespraak niet opdelen. Ik moet doorgaan. Ik zal mijn best doen om snel te zijn.'
Ban: 'Kunt u in een of twee minuten afronden?'
Al-Moallem: 'Nee, dat kan ik u niet beloven, ik moet mijn toespraak afronden. U woont in New York, ik woon in Syrië. Ik heb het recht om de Syrische versie van het verhaal in dit forum te vertellen. Na drie jaar van lijden is dat mijn recht.'
Ban: 'We moeten op constructieve en harmonieuze wijze een dialoog voeren, onthoud u alstublieft van opruiende retoriek.'
Al-Moallem: 'Het is constructief, ik beloof het u, laat me mijn verhaal afmaken.'
Ban: 'Binnen twee tot drie minuten alstublieft. U krijgt een andere gelegenheid om te spreken.'
Al-Moallem: 'U sprak 25 minuten, ik moet in ieder geval dertig minuten spreken.'

Enkele minuten later onderbreekt Ban Al-Moallem opnieuw. De minister zegt nog een zin te willen uitspreken, waarop Ban hem vraagt zich aan deze belofte te houden. 'Syrië houdt altijd zijn beloften', antwoordt Al-Moallem. De Syrische regeringsdelegatie lachte bevestigend en Ban als een boer met kiespijn.

De Syrische minister van Buitenlandse Zaken Walid al-Moallem. Beeld ap

15.26 uur - Kerry: Assad moet echt weg
Bekijk in onderstaande video de speech van John Kerry, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, eerder vandaag in Montreux terug. Hij beklemtoonde dat president Bashar al-Assad van Syrië geen deel kan uitmaken van een overgangsregering. Assad kan niet meer als leider optreden omdat hij zijn geloofwaardigheid heeft verloren door het brute geweld tegen zijn eigen volk, aldus Kerry.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry. Beeld reuters

14.21 uur - Teeven blijft bij opvang Syriërs in regio
Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) blijft erbij dat vluchtelingen uit Syrië zoveel mogelijk in de omgeving van hun eigen land moeten worden opgevangen. Maar hij gaat wel kijken naar de brieven van Syriërs in ons land die familie willen herbergen.

Dat zei hij vandaag tijdens een debat met de Tweede Kamer. Marit Maij van de PvdA overhandigde hem een stapel van zulke brieven. Teeven beloofde haar de mogelijkheden te bezien, maar wees erop dat het onderwerp 'aandacht heeft maar niet het uitgangspunt is'.

Aan opvang in de omgeving van Syrië is inmiddels al 74 miljoen euro door Nederland gespendeerd. Teeven gaat het komende weekeinde naar Jordanië om in een kamp met Syrische vluchtelingen poolshoogte te nemen.

Pro-Assad-demonstranten in Montreux vandaag. Beeld reuters

13.39 uur - 'Assad gaat niet weg'
De Syrische minister van Informatie Omran al-Zohbi heeft tegenover journalisten op de vredestop verklaard dat Assad niet opstapt.

13.27 uur - 'Lessen trekken uit Bosnië-oorlog'
Philippe Leroux-Martin betoogt op de site van The New York Times dat de partijen in Zwitserland lessen moeten trekken uit de voormalige Bosnië-oorlog (van de jaren '90). Hij wijst onder meer op 'de noodzaak tot nederigheid'. Want een burgeroorlog is volgens Leroux-Martin 'buitengewoon goed bestand tegen interventie van buitenaf.'

Vredesconferenties bieden een onbetrouwbare lens van waaruit naar het conflict wordt gekeken, vervolgt Lerouw-Martin. 'Vaak wordt aangenomen dat de feiten die zich op Bosnische of Syrische bodem afspelen in de eerste plaats gecontroleerd worden door strategieën en door buitenlanders bedachte tijdschema's. Dat is niet zo.'

Hoe zit het dan wel? Lees het opiniestuk hier.


13.05 uur - VS haalt uit naar Syrische minister
De Verenigde Staten hebben de Syrische minister van Buitenlandse Zaken Walid al-Mouallem beschuldigd van 'opruiende retoriek'. Dat meldt persbureau AP. Bij monde van wie deze beschuldiging is gedaan, is niet duidelijk.

Al-Mouallem zei onder meer dat de Syrische oppositie bestaat uit verraders en agenten van Israël.

Journalisten kijken naar de speech die al-Mouallem aflevert op de vredestop. Beeld epa

12.41 uur - Gevechten in Syrië gaan door
De vredesconferentie in Montreux kan niet voorkomen dat de gevechten op Syrische bodem gewoon doorgaan. Volgens het Observatorium voor de Mensenrechten, dat in Londen zetelt, vinden er in de buitenwijken van Menbj gewelddadige gevechten plaats tussen rebellen en strijders van het aan al-Qaeda gelieerde ISIS. Aan beide zijden zouden een onbekend aantal doden zijn gevallen.

Het oppositionele Shaam News Netwerk maakt melding van luchtaanvallen in Homs (de wijken Alqariyateen, Alhouleh) en Madaya, nabij Damascus. Ook in de omgeving van Latakia, Daraa en Yabroud zou hevig gevochten worden.

Hieronder een vandaag op YouTube verschenen filmpje uit Zabadany, in de omgeving van Damascus (bron van herkomst kan niet gecheckt worden):

12.21 uur - Vliegveld Aleppo weer operationeel
Al Jazeera meldt dat er voor het eerst in een jaar weer een passagiersvliegtuig is geland op het internationale vliegveld van Aleppo. Aan boord zouden supporters van Assad zitten.

Het vliegveld is lange tijd dicht geweest vanwege de gevechten in de nabije omgeving. De Syrische regering heeft het vliegveld momenteel weer in handen en waakt over de veiligheid, aldus Al Jazeera.

12.14 uur - Saud al-Faisal: 'Hezbollah moet zich terugtrekken'
'In de overgangsregering is geen rol weggelegd voor Assad en diegenen die hun handen hebben bevlekt met bloed.' Dat heeft de Saudische minister van Buitenlanders Zaken Said al-Faisal tijdens zijn speech opgemerkt.

Hij pleitte tevens voor de terugtrekking van alle buitenlandse krachten uit Syrië, waaronder ook de Libanese militante organisatie Hezbollah en troepen uit Iran.

De Saudische minister van Buitenlandse Zaken Saud al-Faisal op de vredestop in Montreux. Beeld reuters

11.51 uur - 'Koffie kost hier zes dollar'
Op de vredesconferentie in Zwitserland zijn honderden journalisten afgekomen, onder wie de Nederlandse oorlogsverslaggever Harald Doornbos. Zie hieronder zijn laatste tweets.

11.35 uur - Minister Fabius (Frankrijk): 'Directe wapenstilstand'
De Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius wil dat per direct de wapens neer worden gelegd en noemt het Syrische regime 'verantwoordelijk voor de opkomst van terrorisme in Syrië'.

De weg moet met onmiddelijke ingang vrijgemaakt worden voor humanitaire hulp, stelt de minister op de vredesconferentie.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius Beeld AFP

11.27 uur - Update Ahmed Jarba: 'Regering ontziet al-Qaeda'
De oppositieleider klaagt dat regeringstroepen het Vrije Syrische Leger (FSA) wel aanvallen en al-Qaeda ontzien. Het FSA staat dichtbij de coalitie die steun geniet van Arabische golfstaten, westerse mogendheden en Turkije.

Jarba beschuldigt het regime van Assad van het plegen van oorlogsmisdagen. Volgens hem zijn al meer dan 10.000 kinderen gedood sinds de onlusten in 2011 begonnen.

Oppositieleider Jarba riep tijdens zijn speech op tot de vorming van een overgangsregering. Beeld afp

10.51 uur - Ahmed Jarba: 'Regering moet macht overdragen'
Het woord is nu aan oppositieleider Ahmed Jarba. Hij roept de Syrische regering op om onmiddelijk het Genève-communiqué (tot stand gekomen tijdens een ontmoeting van wereldleiders op 30 juni 2012) te tekenen. Daarin staat dat Syrië moet toewerken naar een overgangsregering.

'Elk woord over het aanblijven van Assad, zal de besprekingen doen ontsporen', aldus Jarba.

De oppositieleider ging ook in op de martelfoto's die deze week naar buiten kwamen. De martelingen van gevangenen door het Syrische regime zijn vergelijkbaar met misdaden die de nazi's tijdens de Tweede Wereldoorlog pleegden, zei hij daarover.

Een van de martelfoto's die deze week uitlekte. Beeld reuters

10.26 uur - Walid al-Mouallem wil meer spreektijd
De sprekers hebben tijdens de openingsceremonie ieder 7 minuten spreektijd gekregen, maar al-Mouallem - de Syrische minister van Buitenlandse Zaken - lijkt zich hier niet aan te willen houden. Als Ban hem op de tijd wijst, zegt hij kalmpjes: 'Ik heb het recht om de Syrische versie hier weer te geven.'

Al-Mouallem liet zich in zijn speech allesbehalve verzoenend uit. De Syrische oppositie bestaat uit verraders en agenten van Israël. Buurlanden zetten Syrië in brand door wapens en strijders de grens over te sturen, zo luidde zijn boodschap.

De Syrische minister van Buitenlandse Zaken Walid al-Mouallem. Beeld afp

10.16 uur - Protesten voor het conferentiegebouw
Terwijl de wereldleiders binnen hun zegje doen, hebben zich buiten het Montreux Palace Hotel zowel anti- als pro-Assad-demonstranten verzameld, bericht Basma Atassi van Al Jazeera.

10.06 uur - Walid al-Mouallem: 'Stop met de steun aan terroristen'
De Syrische minister van Buitenlandse Zaken ondersteept tijdens zijn speech nog eens de uitdaging waar het Syrische regime voor staat. Volgens hem is de strijd die zij leveren vooral gericht op het bestrijden van 'vreemdelingen' (lees: terroristen).

Hij roept de internationale gemeenschap op om te stoppen met de leveringen van wapens en de steun aan terroristen. Ook pleit hij voor het opheffen van de sancties. Al-Mouallem waarschuwde dat de strijd zich over de grenzen van Syrië zal uitbreiden als er niet snel iets gedaan wordt.

9.57 uur - Kerry: 'Geen legitimiteit voor Assad'
De derde spreker is John Kerry, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken. 'Assad kan op geen enkele manier deel uitmaken van een overgangsregering', herhaalde Kerry zijn al eerder gemaakte standpunt.

Volgens de minister heeft Assad geen enkele legitimiteit om te regeren.

9.45 uur - Lavrov: 'Rol voor Iran weggelegd'
Na Ban Ki-moon heeft de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergei Lavrov, het woord genomen. Het doel van de confentie is om een oplossing te zoeken voor 'het tragische conflict dat zich in Syrië afspeelt', zo zei hij.

Lavrov riep 'externe factoren' op om zich niet te mengen in de Syrische binnenlandse aangelegenheden. De internationale oppositie moet deel uitmaken van een nationale Syrische dialoog, zei hij verder. Iran zou een rol moeten spelen in het internationale debat over Syrië.

Sergei Lavrov arriveerde gisteren in Genève. Beeld reuters

9.22 uur - Openingsceremonie
De vredestop is begonnen. VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon heeft als eerste het woord genomen. 'Deze top is de kans voor de internationale gemeenschap om te laten zien dat er een politieke oplossing voor Syrië is', zei hij. 'We weten dat het pad naar dit punt extreem moeilijk was. We hebben kostbare tijd verloren en vele, vele levens. Laat ik geen blad voor de mond nemen, de uitdagingen voor jullie en ons allen zijn formidabel. Maar jullie aanwezigheid hier biedt hoop.'

Ban riep in zijn speech ook op om hulpgoederen toe te laten in de belegerde gebieden. Sommige delen van het land, waaronder buitenwijken van Damascus en tot voor kort ook het Palestijnse vluchtelingenkamp Yarmouk, zijn al maanden afgesloten van de buitenwereld. Dit heeft geleid tot een onbekend aantal hongerdoden.

VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon begint aan de openingsspeech tijdens de Genève II-top in Montreux. Beeld ap

9.12 uur - Besprekingen kunnen elk moment beginnen

Het programma van vandaag begint officieel om 9 uur. Mogelijk is er wat uitloop.

Personen die tijdens deze eerste dag van de top spreken:

- VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon
- De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov
- De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry
- De Syrische minister van Buitenlandse Zaken Walid al-Mouallem
- Het hoofd van de Syrische Nationale Coalitie Ahmed Jabra
- Secretaris-generaal van de Arabische Liga Nabil Elaraby
- EU-buitelandchef Catherine Ashton

Ahmed Jarba, hoofd van de Syrische Nationale Coalitie en een van de sprekers van vandaag. Beeld afp

8.45 uur - Rohani heeft weinig vertrouwen
De Iraanse president Rohani heeft vlak voor aanvang van de openingsceremonie in Montreux op de presidentiële website medegedeeld dat de Genève II-top 'al gefaald heeft zonder dat die begonnen is'.

Hij zei dat de conferentie 'door het gebrek aan invloedrijke leiders' gedoemd is te mislukken en hoogstwaarschijnlijk geen oplossing zal bieden voor het gevecht tegen terrorisme. Bovendien zitten sommige landen die aan de top deelnemen 'achter de instabiliteit' in Syrië, aldus Rohani.

Iran is de belangrijkste politieke bondgenoot van Syrië in de regio. De Verenigde Naties trokken op het allerlaatste moment, onder druk van de internationale gemeenschap, de uitnodiging voor Iran om deel te nemen aan de conferentie in.

De Iraanse president Hassan Rohani, die niet bij de vredestop aanwezig mag zijn. Beeld ap

8.33 uur - Experts aan het woord
De Volkskrant sprak enkele experts over het al dan niet slagen van de vredesconferentie. Hieronder een selectie:

Marina Ottaway
Wilson Center, VS
'Ik ben erg pessimistisch. De VS, en ook Europa, hebben geen idee hoe ze verder moeten. Ze zijn doodsbang voor de jihadisten. Dat hadden ze eerder kunnen bedenken. Inmiddels is het onmogelijk om de gematigde opstandelingen te bewapenen.'

Volker Perthes
Stiftung Wissenschaft und Politik
'Op z'n allerbest komt er een algeheel staakt-het-vuren, alleen tussen de regering en het democratisch verzet, niet met Al-Qaeda. Het zou de dynamiek in Syrië veranderen. Het humanitair werk zou veel makkelijker worden, maar ook de politieke dynamiek wordt dan anders. Het zou ruimte geven aan de democratische krachten. Als de gematigden kunnen bereiken dat het schieten en bombarderen stopt en de aanvoer van humanitaire hulp op gang komt, zullen de burgers zien dat zij in staat zijn iets tot stand te brengen.'

Salam Kawakibi
Arab Reform Initiative, Parijs
'Als Genève 2 iets oplevert, zal dat bewijzen dat Moskou gelijk heeft gehad. Russische politici vinden absoluut dat Assad moet blijven tijdens de overgangsperiode. Hij wordt door de helft of meer van de Syriërs gesteund. Hij wordt steeds populairder. Zo'n autoritair regime is beter dan islamitische radicalen. In Moskou vindt men dat Rusland de winnaar is. De Amerikanen zijn Syrië-moe.'


8.17 uur - Toptweets

7.52 uur - Martelfoto's
Niet alleen de uitsluiting van Iran aan deelname dreigden de top op voorhand te overschaduwen, ook de 55 duizend foto's van martelpraktijken die maandag door een Syrische overloper naar buiten zijn gebracht, zorgden voor opschudding.

Op de foto's is te zien dat de Syrische autoriteiten stelselmatig 11 duizend gevangenen hebben gemarteld en geëxecuteerd. De foto's werden gemaakt als bewijs voor diegenen die opdracht gaven tot de executies.

De onthulling, die door het Syrische regime is afgedaan als 'absolute onzin', zal zeker ter sprake komen tijdens de vredesconferentie. Een tegenvaller voor de Syrische delegatie, die hierdoor een zwakkere uitgangspositie aanneemt. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International eist een onderzoek naar de vermeende systematische martelingen.

Beeld reuters
Beeld reuters

7.00 uur - Stelling
Wat denkt u?

6.15 uur - Wereldleiders arriveren in Genève
Gisteren kwamen de meeste wereldleiders al aan op het internationale vliegveld van Genève. Op de foto's hieronder respectievelijk de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov en VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon.

Een Syrisch toestel met een delegatie die op weg was naar Zwitserland strandde gisteren op het vliegveld van Athene. Het bedrijf dat verantwoordelijk is voor het leveren van brandstof weigerde om het vliegtuig tijdens zijn tussenstop bij te tanken. Als reden werden de sancties gegeven die de Europese Unie tegen Syrië heeft ingesteld. Die vereisten een speciale procedure.

Het vliegtijd is na enkele uren vertraging alsnog in Genève aangekomen.

Sergei Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken. Beeld epa
Ban Ki-moon. Beeld reuters
Beeld reuters

6.07 - Vijf vragen
Wanneer ontstond het idee voor de vredesconferentie? Wat is het doel? Welke partijen nemen deel? Wat zijn de grootste obstakels? Wat is de mogelijke uitkomst?

Benieuwd naar de antwoorden? Die lees je hier.

6.00 uur - Laaggespannen verwachtingen
De kans op een wapenstilstand lijkt niet groot. Assad heeft duidelijk gemaakt dat hij niet van plan is de macht over te dragen. De oppositie op haar beurt zal niet instemmen met een wapenstilstand zonder dat daar het vertrek van Assad tegenover staat.

Het is bovendien onwaarschijnlijk dat rebellengroepen in Syrië die niet zijn vertegenwoordigd in Genève (zoals het aan al-Qaeda gelieerde ISIS), zich houden aan afspraken die daar worden gemaakt.

Frans Timmermans, onze minister van Buitenlandse Zaken, liet gisteren ook al doorschemeren niet al te hoge verwachtingen te hebben van Genève II. Bij dit soort onderhandelingen zijn de 'wandelgangen belangrijker dan de vergadertafel', aldus de bewindsman, die vandaag ook bij de besprekingen aanwezig zal zijn.

Volgens Frans Timmermans 'is de situatie heel gecompliceerd en ziet het er somber uit'. Beeld anp

5.55 uur - Voorbereidingen
Gisteren waren de voorbereidingen in Montreux, dat aan de oostelijke zijde van het Meer van Genève ligt, in volle gang. In de stad, die ongeveer 25.456 inwoners telt, vindt vandaag de openingsceremonie plaats. Daarna volgt een dag pauze en op vrijdag 24 februari zal de conferentie nog circa een week vervolgd worden in VN-hoofdkwartieren in Genève.

Hieronder enkele foto's vanuit Montreux, een dag voordat de conferentie van start ging. De wereldleiders komen vandaag bijeen in het Montreux Palace Hotel (zie derde foto).

De afstand tussen Montreux en Genève bedraagt ongeveer 100 kilometer. Beeld Google Maps
Beeld ap
Beeld ap
Beeld reuters
Beeld reuters
Beeld reuters

5.50 uur - Nog even op een rijtje, waar draait de conferentie ook alweer om?
Het ultieme doel van de internationale vredesconferentie, die tot Genève II is gedoopt, is om een politieke oplossing te zoeken voor de bloedige burgeroorlog in Syrië die al aan zo'n 130.000 mensen het leven heeft gekost.

De basis van de conferentie werd in juni 2012 gelegd. Toen kwamen enkele wereldleiders op initiatief van oud-VN-secretaris-generaal Kofi Annan in Genève bijeen om te praten over Syrië. De leiders werden het eens over 'de noodzaak voor een overgangsbestuur met volledige uitvoerende bevoegdheden'. De volledige tekst van het zogeheten Genève-communiqué valt hier te lezen.

Tijdens de huidige conferentie hopen de vertegenwoordigers van zo'n veertig landen het in een tijdspanne van 7 a 10 dagen eens te worden over de routekaart die tot een dergelijke overgangsregering moet leiden.

President Bashar al-Assad is zelf niet aanwezig, maar wordt vertegenwoordigd door een delegatie met minister van Buitenlandse Zaken Walid al-Moualem. Van de zeer verdeelde Syrische oppositie zijn verluidt 15 mensen naar Genève gekomen. Van hen nemen er maar een paar echt plaats aan de onderhandelingstafel. De meeste afgevaardigden zijn leidende figuren van de in Turkije gevestigde Syrische Nationale Coalitie. Ook enkele vertegenwoordigers van het Vrije Syrische Leger zijn aanwezig.

Rusland is op de conferentie de belangrijkste internationale bondgenoot van Assad. Buurland Iran, de belangrijkste steunpilaar van het Syrische regime in de regio, mocht op het laatste moment toch niet komen. Onder de tegenstanders van Assad zijn de Verenigde Staten, Saudi-Arabië en Turkije.

Hillary Clinton (toen nog minister van Buitenlandse Zaken) en Kofi Annan (in de hoedanigheid van VN-gezant voor Syrië) tijdens het overleg op 30 juni 2012. Beeld reuters
Ook op 30 juni: een massabegrafenis van personen die zijn omgekomen bij luchtaanvallen in Douma, nabij Damascus. Beeld reuters

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden