Vietnamese liefhebber van rinoceroshoorn is vooral uit op status

AMSTERDAM - De Aziatische vraag naar rinoceroshoorn, drijfveer achter de alarmerende stroperij van Afrikaanse neushoorns, komt niet voort uit een traditioneel geloof in de medicinale kracht van de hoorn, zoals vaak wordt gedacht. De markt lijkt vooral gebaseerd op behoefte aan status.


Dat blijkt uit een consumentenonderzoek in Vietnam, naast China de belangrijkste markt voor gestroopte rinohoorn. Het onderzoek werd gedaan in opdracht van Traffic, een organisatie die de illegale handel in bedreigde diersoorten in kaart brengt, en het Wereld Natuur Fonds Zuid-Afrika. Voor het onderzoek werden 720 mensen geënquêteerd in Hanoi en Ho Chi Minh Stad.


Van de respondenten koopt 5 procent rinohoorn. De gemiddelde Vietnamese gebruiker blijkt een man of vrouw van middelbare leeftijd uit de welvarende stedelijke middenklasse, met name zakenlieden. Hoorn is voor hen vooral een statussymbool dat verwijst naar macht, rijkdom en zakelijk succes. Het wordt vaak gebruikt als geschenk voor familieleden, zakenrelaties of mensen op invloedrijke posities.


Het statuseffect is enigszins gebaseerd op de vermeende gezondheidsvoordelen van rinohoorn. Het materiaal zou een ontgiftende en heilzame werking hebben bij allerlei aandoeningen, van een kater tot kanker. Rinohoorn in huis wordt daarom geassocieerd met 'gemoedsrust'.


Gebruikers van rinohoorn zijn vaak ook liefhebber van tijgerbot, berengal en andere illegale dierlijke producten. Rinohoorn is echter favoriet omdat de neushoorn geldt als 'sterkste dier'. Bovendien is hoorn zeldzaam en dus duur.


'Mensen weten dat neushoorns met uitsterven worden bedreigd, maar leggen geen relatie met hun eigen gedrag', zegt Naomi Doak van Traffic Vietnam. 'Als ze dat wel doen, kan het ze niet schelen.'


Zorgelijk is dat er naast de huidige groep consumenten ook een groep aspirant-gebruikers is. Van de mensen die nu geen hoorn kopen of gebruiken, zegt 16 procent dat wel te ambiëren als ze zich dat zouden kunnen veroorloven. Slechts 36 procent van de ondervraagden zegt nooit rinohoorn te zullen kopen of gebruiken.


De uitkomsten laten duidelijk zien wat ons te doen staat, zegt Doak. 'We moeten het gedrag van de opinieleiders van de rijke middenklasse beïnvloeden. Dan bereik je uiteindelijk ook al die mensen die naar ze opkijken.'


In de eerste helft van 2013 werden alleen al in Zuid-Afrika circa vijfhonderd neushoorns vanwege hun hoorn door stropers gedood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden