Nieuws Viering 250 jaar Captain Cook

Viering 250 jaar Captain Cook stuit op verzet van de Nieuw-Zeelandse Maori

Nieuw-Zeeland viert in oktober dat de Britse ontdekkingsreiziger James Cook daar 250 jaar geleden voet aan wal zette. De inheemse Maori verzetten zich tegen het programma. Zij eisen nog altijd excuses voor de moord op negen oorspronkelijke bewoners in 1769. 

De Britse ontdekkingsreiziger James Cook. Beeld Print Collector/Getty Images

Weinig Britse avonturiers spreken zo tot de verbeelding als kapitein James Cook (1728-1779).Met zijn beroemde schip HMS Endeavour bracht hij vele onbekende gebieden in kaart. Hij voer als eerste Europeaan langs de oostkust van Australië en toonde aan dat Nieuw-Zeeland uit twee eilanden bestaat. In het kielzog van zijn expedities wisten de Britten een groot deel van de Stille Oceaan onder hun gezag te brengen. 

Juist om die reden is niet iedereen even blij met de viering van ‘250 jaar James Cook', een jubileum waar zowel Nieuw-Zeeland als Australië tientallen miljoenen euro's voor hebben uitgetrokken. Een replica van het schip Endeavour, dat deze maand langs de Nieuw-Zeelandse kust vaart, heeft zijn koers al moeten bijstellen. Het dorp Mangonui wil niet dat het daar aanmeert. Komend weekend verwacht de regering protesten tijdens herdenkingen. 

‘De viering vertelt opnieuw de koloniale mythe dat zij ons ontdekt hebben’, zei Anahera Herbert-Graves, een lokale Maori-leider, tegen de BBC. De Maori, die zo'n 15 procent uitmaken van de huidige Nieuw-Zeelandse bevolking, bewoonden het land al eeuwen voordat de Europeanen er aanmeerden. De nieuwkomers wisten hun grond in sommige gevallen al voor een paar kilo zout over te kopen. ‘Dit waren mensen die zich gedroegen als barbaren, waar ze ook maar voet aan wal zetten', aldus Herbert-Graves. 

Een olieverfschilderij van Cook's aankomst in het zuiden van Nieuw-Zeeland, op 10 februari 1775. Beeld Getty Images

‘Cook was een moordenaar’

Vooral de herinnering aan de letterlijke ‘eerste kennismaking’ tussen James Cook en de oorspronkelijke bewoners, in oktober 1769, ligt gevoelig. Daarbij zijn een lokale stamleider en acht Maori om onduidelijke redenen doodgeschoten. Hoewel Cook later goede contacten onderhield met de inheemse bevolking, is die gebeurtenis in de collectieve herinnering symbool komen te staan voor de witte kolonisatie van het land. 

‘Cook was een moordenaar, een indringer en behoorde tot de voorhoede van de Britse imperiale expansie', fulmineerde de mensenrechtenactiviste Tina Ngata vorige maand op New Zealand Radio. Eerder dit jaar probeerde ze via een petitie de komst van de Endeavour te blokkeren. ‘Mijn punt is dat deze hele viering gecentreerd is rondom een koloniaal narratief’. 

Illustratie van James Cook op zijn schip Endeavour (1728-1779). Beeld The LIFE Picture Collection via Getty

Relatie met Maori

De Britse ambassadeur in Nieuw-Zeeland, Laura Clarke, probeerde de zaak vandaag te sussen. Voor het eerst bood ze namens de Britse regering excuses aan voor de dodelijke kennismaking van 1769, die op ‘tragische wijze misliep’. Daar werd met sympathie op gereageerd. Clarke is al maanden bezig om de relaties met de Maori te verbeteren, onder andere door hun taal te leren. 

De Endeavour doet volgend jaar Australië aan, waar Cook in 1770 aanmeerde. Ook daar wordt weerstand verwacht. Aboriginals hebben laten weten de viering te zullen dwarsbomen. Volgens hen betekende de komst van de Britse avonturier vooral het begin van de koloniale onderdrukking. 

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden