Vierhonderd jaar historie verdwijnt in de vlammen

Uit 1640 stamt de Wilmsboo bij het Drentse Schoonebeek. Van de stal, uniek in Europa, zijn alleen nog wat geblakerde balken over....

De 79-jarige Gezinus Wilms uit het Drentse Schoonebeek herinnert zich nog hoe hij als jongen met de knecht meeging om het jongvee naar een stal ver van hun boerderij in het Oosterse Bos te brengen. Het vee overwinterde hier, in deze stal op afstand, die in Drenthe bekendstaat als een boo. 'Het was zo'n prachtig historische plek.'

De boo was tot afgelopen weekeinde nog de enige in zijn soort, niet alleen in Nederland, volgens kenners in heel Europa. En deze unieke boo, de Wilmsboo uit 1640 of daaromtrent, is zaterdagavond op een paar balken na tot de grond toe afgebrand. De politie houdt ernstig rekening met opzet. In de boo was gas noch elektriciteit. Een paar uur voor de brand werden feestende jongeren in de buurt gesignaleerd.

'Het is een puinhoop', zegt Wilms. 'Vreselijk om te zien. Als familie vinden we het heel erg. De boo is, voor zover we kunnen nagaan, altijd in onze familie geweest.' Chris Butterhoff, voorzitter van de oudheidkundige Stichting De Spiker die de Wilmsboo in eigendom had: 'Bijna vierhonderd jaar historie is weg. Je kunt er een replica neerzetten, maar het blijft een replica.'

Op het landje naast de geblakerde resten van de Wilmsboo is Gerard Assen met zijn schoonzoon bezig de afrastering in orde te maken, voordat er pinken worden losgelaten. Achter hem ligt Nieuw-Schoonebeek, voor hem het Schoonebeekerdiep en meteen daarachter begint Duitsland.

De historie van de boo in deze uithoek van Drenthe begint met een middeleeuws klooster van cistercier monniken die oorspronkelijk uit Friesland kwamen. De monniken lieten hun koeien langs het Schoonebeekerdiep grazen. Aangezien dit riviertje 22 kilometer lang is, en het onhandig was steeds naar het klooster terug te keren, bouwden ze stallen langs het water. In het Fries is stal 'b', wat in het Drents is verbasterd tot boo of boe.

De boeren namen de gewoonte van de monniken over. In het toen nog moerassige Zuidoost-Drenthe verbleef 's winters het melkvee op de boerderij en werd het jongvee ondergebracht in de boo. In de achttiende eeuw waren aan weerszijden van het Schoonebeekerdiep volgens Butterhoff rond veertig boo

In de loop van de vorige eeuw zijn de laatste boovervallen en afgebroken. In de buurt van Schoonebeek staat nog de Hekmansboo, maar dat is volgens Butterhoff een replica. Gezinus Wilms: 'Mijn vader zei altijd: de boo gaat naar de gemeenschap. Die moet bewaard blijven.'

Zo kwam de Wilmsboo via de toenmalige gemeente Schoonebeek terecht bij Stichting De Spiker. Na de brand heeft de schoonzoon van Gerard Assen gezegd: 'Laten ze de boel nu maar vlakschuiven, dan kan dat stuk bij mijn land komen.' Assen: 'Hij ziet de waarde er niet van. Maar ik vind het jammer. Ik hou wel van oude spulletjes.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden