Bellen metMaarten Keulemans

Vierde golf? ‘Komende weken krijg je vooral een heleboel gerommel, in het najaar wordt het pas echt spannend’

Nu de besmettingscijfers plotseling weer razendsnel stijgen, overweegt het demissionaire kabinet opnieuw naar maatregelen te grijpen. Mogelijk moeten het nachtleven en evenementen weer aan banden. We bellen met wetenschapsredacteur Maarten Keulemans.

Het Stereo Sunday Festival.  Beeld ANP
Het Stereo Sunday Festival.Beeld ANP

Bronnen meldden donderdag aan de Volkskrant dat het kabinet overweegt de nachtclubs weer te sluiten en evenementen af te blazen. Ben jij verrast door de mogelijke aanscherpingen?

‘Nee, eigenlijk niet. Hoe vervelend het ook is, je weet gewoon dat horeca en nachtclubs plekken zijn waar je superverspreidingen krijgt. Het zijn plekken waar mensen dicht op elkaar staan. Het virus kan daar gaan rondwolken. In een klap kunnen dan een heleboel mensen tegelijk besmet raken.

‘Dat weten we al vanaf het begin van de epidemie. Bij de après-skibar Kitzloch in het Oostenrijkse Ischgl was toen een barman geïnfecteerd. Dat heeft geleid tot honderden besmettingen in zeker zes landen.

‘Daarin zit meteen een extra probleem. Op evenementen en in bijvoorbeeld nachtclubs komen veel mensen samen die normaal niet met elkaar in aanraking zouden komen. Soms komt men van heinde en verre. Zo’n plek is dan een soort ventilator die het virus de wereld in slingert.’

Zijn de evenementensector en de nachtclubs de logische slachtoffers?

‘Als het virus weer opleeft, zie je dat vaak onder jonge mensen gebeuren, omdat die doorgaans het meest sociale leven hebben. Dat gebeurt met name in het uitgaansleven, waar mensen geen afstand houden, geen mondkapjes op hebben, borrels op hebben, om elkaars nek hangen, dicht op elkaar staan en dansen.

‘Er is een soort recept voor wat je moet doen als het virus om zich heen grijpt. Massaevenementen beperken staat daarin hoog bovenaan, naast alle dingen die we sowieso al doen, zoals testen bij klachten, thuisblijven als je ziek bent, jezelf isoleren.

‘Testen voor Toegang is niet meer dan een quick and dirty way om de meest besmettelijke mensen eruit te pikken. Die toegangstesten missen ook besmette mensen. Het is dus logisch dat je uitbraken krijgt.’

De besmettingscijfers lopen intussen opnieuw fors op. In een week tijd is het aantal positieve testen bijna verviervoudigd. Is dit het begin van een nieuwe golf?

‘Dat is een moeilijke vraag. Je kunt er twee kanten mee op. Aan de ene kant heb je de hardliners, de mensen die zoveel mogelijk besmettingen willen tegengaan. Die vinden dat we nu meteen op de rem moeten trappen. Als we het virus nu laten lopen, kan het in het najaar weer helemaal misgaan, zeggen zij. Op een gegeven moment bereikt het virus dan ook de mensen voor wie het vaccin niet werkt en zijn we gewoon weer de pineut.

‘Maar met evenveel recht kun je zeggen dat we nu een nieuw spel aan het spelen zijn. De meeste kwetsbare en oudere mensen zijn onderhand gevaccineerd. Zelfs de jeugd is aan de beurt. Daarmee is covid nu echt een andere ziekte geworden dan voorheen. Als het virus je nu ziek maakt, is de kans niet meer groot dat je in het ziekenhuis terecht komt. Laat staan dat je op de intensive care belandt of eraan overlijdt.

‘Corona is nu eindelijk dat vermaledijde soort griepvirus geworden waar coronasceptici het over hebben. Het is nu een ziekte waar niet zo veel mensen meer aan doodgaan. Dat is eigenlijk een reden om het nu op zijn beloop te laten, om te kijken of de ziekenhuiscijfers gaan oplopen. Doel van het coronabeleid is immers om overbelasting van de zorg tegen te gaan.’

Wat verwacht jij dat er met de ziekenhuis- en sterftecijfers gaat gebeuren?

‘Ik heb net naar de RIVM-modellen zitten kijken. Daarin zie je iets heel geks: in het najaar blijft het aantal ziekenhuisopnames naar verwachting heel laag. Maar de onzekerheidsmarge is heel groot.

‘Dat wil zeggen: de meeste modellen die dit doorrekenen komen erop uit dat er niet zoveel gebeurt in de ziekenhuizen. Maar er zijn ook een paar modellen die zeggen dat het gierend uit de klauwen kan gaan lopen. Het is heel moeilijk dat te interpreteren. Allebei de kampen hebben in feite gelijk.’

In Israël begint de deltavariant door het krachtveld van het Pfizer-vaccin heen te lekken, schreef je eerder deze week. Kan het zijn dat we in Nederland iets soortgelijks meemaken?

‘Het virus heeft weer een stapje vooruit gedaan. Weer een stapje richting het moment dat virus zegt: nou, dat vaccin, daar kan ik wel aan ontkomen.

‘Wij vaccineren ook met het Pfizer-vaccin. Je kunt er donder op zeggen dat ook voor Pfizer-gevaccineerden hier de kans groter is dat ze de deltavariant krijgen. Op zich is er daarmee nog niks aan de hand. De kans dat je met de deltavariant in het ziekenhuis komt terwijl je gevaccineerd bent, is veel kleiner. Maar als je die deltavariant ontmoet, kun je wel degelijk het virus oplopen en doorgeven.

‘Anders gezegd: die deltavariant zorgt ervoor dat het brandje weer een beetje gaat oplaaien. Het RIVM berekent altijd het R-getal, dat befaamde cijfer dat weergeeft hoe snel het virus zich verspreidt. Het zit nu nog onder de 1: het aantal besmettelijke mensen neemt af. Maar als alle besmettingen nu van de deltavariant zouden zijn, zouden we op 1,16 zitten. Dan heb je ineens een epidemie die aan het uitbreiden is.’

Zijn de komende weken dan cruciaal?

‘Nee, de komende weken krijg je vooral een heleboel gerommel en getouwtrek, verwacht ik. Wel of niet extra maatregelen nemen? Wordt Nederland rood of niet?

‘Maar de cruciale vraag is of we weer volle ziekenhuizen krijgen. Dat wordt pas echt spannend in het najaar. Vanaf november breekt het seizoen aan waarin coronavirussen heel actief zijn. Dan gaan we het echt zien.

‘Hoe dat loopt, hangt ervan af hoeveel mensen zich nu laten vaccineren, maar ook van waar die gevaccineerden zitten. De mensen die zich niet laten vaccineren zitten vaak op een kluitje. Denk maar aan de bible belt, waar de mazelen af en toe weer opleven. Zo’n scenario zou je ook bij corona kunnen krijgen.

‘En dan hebben we nog de epsilonvariant. Daar moeten we het maar een andere keer over hebben. Ik kan je zeggen: het Griekse alfabet is nog erg lang. Er komen nog een hoop andere varianten aan. Alle virologen die ik spreek, zeggen dat dit nog maar het begin is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden