Vier vragen over Trump-memo met 'belastend materiaal'

Een week voor Trumps inhuldiging is er grote ophef ontstaan over 'belastend materiaal' over de nieuwe president van de VS. Wat weten we?

Trump en Poetin op een billboard in Rusland Beeld reuters

1. Waar komen de aantijgingen tegen Donald Trump vandaan?

De rapporten over de banden tussen Trump en Rusland zijn het werk van Christopher Steele, een voormalige Britse inlichtingenofficier die na zijn vertrek bij de geheime dienst MI6 een inlichtingenbureau, Orbis Business Intelligence, is begonnen. Volgens Amerikaanse media zou een van Trumps Republikeinse rivalen Steele via een onderzoeksfirma hebben ingehuurd om te spitten in het verleden van Trump. De ex-spion heeft de reputatie dat hij goede contacten heeft in Rusland. Nadat Trump tot kandidaat van de Republikeinen was gekozen, klopte de firma bij de Democraten aan met de resultaten van Steeles onderzoek.

Van juni tot december 2016 leverde Steele vermoedelijk tientallen rapporten af, waarvan zestien gisteren door de nieuwssite BuzzFeed werden gepubliceerd. Maar de nummering van de gepubliceerde memo's, bij elkaar 35 A4'tjes, duidt erop dat een groot aantal ontbreekt. De oud-MI6-man baseert zijn memo's op informatie van een aantal bronnen, onder wie een informant in het Kremlin, een voormalige Russische inlichtingenofficier en een hoge ambtenaar van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Een andere bron zou een naaste medewerker van Trump zijn.

2. Wat staat er in de rapporten?

De meest in het oog springende aantijging is dat het Kremlin over compromitterend materiaal in het Russisch 'kompromat' zou beschikken waarmee het land Trump zou kunnen chanteren. Daaronder: videobeelden van prostituees die hij zou hebben ingehuurd tijdens een verblijf in de presidentiële suite van het Ritz Carlton in Moskou in 2013. Veel explosiever is de beschuldiging dat hij en zijn team zou hebben samengespannen met het Kremlin bij het laten uitlekken van mails die schadelijk waren voor Hillary Clinton. Om zo weinig mogelijk sporen achter te laten gebruikte het Kremlin daarvoor de klokkenluiderssite WikiLeaks. Op zijn beurt zou Trump het Kremlin hebben voorzien van informatie over Russische oligarchen en hun familie in de VS. De banden tussen het Kremlin en Trump zouden zeker vijf jaar teruggaan.

Mensen uit Trumps team, onder wie de zakenman Carter Page en zijn voormalige campagneleider Paul Manafort, zouden als contact met de Russen hebben gefungeerd. Ook zou zijn advocaat Michael Cohen in augustus of september 2016 in Praag een ontmoeting hebben gehad met Russische vertegenwoordigers. Er zou onder meer gesproken zijn over geheime betalingen aan Russische hackers. Volgens enkele memo's zou de operatie onder leiding hebben gestaan van Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov. Op een gegeven moment zou er binnen het Kremlin paniek zijn uitgebroken over de mogelijkheid dat de operatie een averechts effect zou hebben. Vooral premier Medvedev zou tegen de cyberaanvallen op de Democraten en het laten uitlekken van de mails zijn geweest.

Lees ook:

Nederlands bedrijf duikt op in 'geheime' Trump-memo's. Webzilla, een Nederlands bedrijf dat webdiensten aanbiedt, dook deze week op in het rapport met compromitterende informatie over Donald Trump.

Trump speelt good cop, bad cop tijdens beladen eerste persconferentie sinds verkiezingen.

3. Hoe is dit allemaal opeens naar buiten gekomen?

CNN maakte dinsdag melding van de memo's, nadat de tv-zender erachter was gekomen dat Trump vorige week tijdens een briefing door de chefs van de Amerikaanse inlichtingendiensten op de hoogte was gesteld van de aantijgingen. Maar de documenten circuleerden al maanden onder politici in Washington en de media. Ook de Volkskrant beschikt al een paar weken over enkele memo's. Na het CNN-bericht besloot de nieuwssite BuzzFeed het complete materiaal naar buiten te brengen, maar de meeste media weigerden dat bij gebrek aan bewijs.

Al in juli begon de voormalige MI6-officier de FBI te bestoken met zijn rapporten. Toen die niets van zich liet horen, benaderde hij ook de pers. Maar geen enkele krant, nieuwssite of tv-zender durfde de aantijgingen publiek te maken, omdat ze niet te controleren vielen. Alleen het linkse blad Mother Jones waagde zich er, heel voorzichtig, aan. Kort voor verkiezingsdag, 8 november, meldde MoJo dat de toenmalige leider van de Democraten in de Senaat, Harry Reid, FBI-chef James Comey in juli een brief had gestuurd met het dringende verzoek een onderzoek in te stellen in verband met 'explosieve informatie' over de banden tussen Trump en de Russische regering. Het blad zei te beschikken over memo's van de oud-inlichtingenofficier en suggereerde ook dat het Kremlin materiaal had om Trump te chanteren. Die publicatie werd ondergesneeuwd door alle heibel rond het nieuws dat de FBI het onderzoek naar Clintons omstreden gebruik van een privéserver voor overheidsmails had hervat.

Kennelijk uit frustratie dat zijn memo's zo weinig effect hadden, besloot de voormalige Britse spion in november de Republikeinse senator John McCain al zijn materiaal te geven. Die overhandigde de memo's persoonlijk aan FBI-chef Comey, weer met het dringende verzoek de zaak te onderzoeken.

FBI-directeur James Comey Beeld ap

4. Hoeveel gewicht moeten we aan de memo's toekennen?

Als de aantijgingen tegen Trump en zijn team waar zijn, gaat het om een ernstigere zaak dan het Watergateschandaal, dat tot het aftreden van president Nixon leidde. Het lijdt geen twijfel dat Trump in dat geval een afzettingsprocedure aan zijn broek krijgt wegens hoogverraad. Maar afgezien van oncontroleerbare uitlatingen van 'bronnen' bevatten de memo's geen enkel concreet bewijs. Dus het kan zijn dat het inderdaad om 'nepnieuws' gaat, zoals Trump beweert. Het is bekend dat de Russische geheime diensten video-opnamen gebruiken om tegenstanders in verlegenheid te brengen. Vorig jaar maakte de Russische oppositieleider Michaïl Kasjanov nog eens kennis met die praktijk, nadat de televisie beelden liet zien waarop hij met een medewerkster in bed dook. Maar het is bijna niet te geloven dat Trump zich niet van dat gevaar bewust zou zijn geweest.

Anderzijds is het merkwaardig dat de inlichtingendiensten de informatie hebben opgenomen in de geheime briefing die zij Trump vorige week gaven over de Russische pogingen de verkiezingen te beïnvloeden. Het kan niet anders dan dat de FBI en de CIA de aantijgingen de afgelopen tijd onder de loep hebben genomen. Waarom iets melden, als ze hebben vastgesteld dat er niets aan de hand is? Volgens een FBI-agent zou het louter en alleen bij wijze van 'dienstverlening' aan Trump zijn gemeld.

Een van de weinige concrete elementen die de memo's bevatten is de ontmoeting die Trumps advocaat Cohen in Praag zou hebben gehad met Russische vertegenwoordigers. Volgens Trump is Cohen nooit in Praag geweest en was hij in die periode in de VS. Als blijkt dat dit klopt, zal er weinig van de geloofwaardigheid van Steeles rapporten overblijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden