Reportage Alcoholgebruik jeugd

Vier jaar cel na fataal auto-ongeluk Anna Paulowna waarbij drie tieners omkwamen

Siem B. (20) is veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf voor het veroorzaken van een ongeluk in Anna Paulowna waarbij drie tieners omkwamen. Een meisje raakte zwaargewond. B. had geblowd en gedronken. Lees hier hoe de rechtszaak alles weer oprakelde in de kop van Noord-Holland, waar het drankgebruik van jongeren berucht is.

Bij de boom waar de auto tegenaan reed in Anna Paulowna is een monumentje gemaakt voor de drie tieners die om het leven kwamen. Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het is zaterdagavond kwart over zeven als Ronald Hein (48) zijn groene Renault de Sportlaan in Anna Paulowna instuurt. De goedgeluimde jongerenwerker van Link, een kleine jeugdwerkorganisatie in de regio, komt al jaren in het dorp in de Kop van Noord-Holland. Maar sinds september besteden hij en zijn collega’s extra aandacht aan de jeugd in deze omgeving.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Hier, in deze rustige straat midden in een woonwijk, reed vorig jaar september een auto met vijf jongeren met hoge snelheid tegen een boom. Het was even na middernacht, de jongeren hadden die avond zitten blowen en drinken en waren een eindje gaan rijden. Niemand droeg een gordel. De drie tieners die achterin zaten, twee jongens van 16 en een jongen van 15, werden uit de auto gelanceerd. Ze overleefden de klap niet. 

Het ongeluk kwam de laatste weken tot in detail aan bod in de rechtbank in Alkmaar, waar de zaak tegen de eigenaar van de auto, Siem B., plaatsvindt. De 20-jarige jongen zegt zich niets van het ongeluk te herinneren, ook niet of hij die avond zelf achter het stuur zat, zoals getuigen zeggen. Het Openbaar Ministerie is daar wel van overtuigd en eist 5 jaar onvoorwaardelijke celstraf. Uit bloedonderzoek blijkt dat Siem B. te veel alcohol had gedronken en wiet had gebruikt. De rechter doet woensdag uitspraak.

Het was de laatste tijd rustiger in Anna Paulowna, zegt Hein, maar door de rechtszaak wordt alles weer opgerakeld. De eerste maanden na het ongeluk kwamen bewoners van het ruim zevenduizend inwoners tellende dorp elke dag samen op de Sportlaan. De laatste weken zijn ze er ook weer vaak te vinden.

Monumentjes

Bij de boom waar de auto die nacht tot stilstand kwam, is een monumentje gemaakt met kaarsjes en foto’s van de slachtoffers. De gemeente heeft drie bankjes neergezet. Verderop in de straat, op een afstand die een idee geeft hoe hard de auto die avond de boom moet hebben geraakt, zijn nog drie monumentjes. Eén op elke plek waar de jongens terechtkwamen na de klap.

Hein en zijn collega’s rijden er vaak langs. Als er jongeren staan, gaan ze erbij staan. Om een praatje te maken en te peilen hoe het met ze gaat. Ook vanavond branden er kaarsjes. Een groep jongens staat op de stoep in een kringetje. Ze hebben hun armen om elkaar heen geslagen. Maar als Hein zijn auto een stukje verderop heeft geparkeerd en erheen is gelopen, zijn ze alweer weg.

Het ging juist steeds beter met de jongeren hier. Jarenlang gold de kop van Noord-Holland net als West-Friesland als een plek waar jongeren bovengemiddeld veel dronken. Dat gebeurde op straat of in schuurtjes – de beruchte zuipketen – en vooral tijdens de vele kermissen die in de omgeving georganiseerd worden. De jongeren die oud genoeg zijn, gaan uit in Den Helder of Schagen. ‘Maar vaak is het geld halverwege de maand op’, zegt Hein. ‘Dan zitten ze weer hier.’

In 2013 besloten de zeventien gemeenten in Noord-Holland Noord samen op te trekken met de regionale verslavingszorg, de veiligheidsregio en de GGD’s om het alcohol- en drugsgebruik terug te dringen. Hulpverleners van Castricum tot Texel gingen systematischer dan voorheen alle scholen langs om voorlichting te geven, ook aan ouders. Ook kwam er strenger toezicht op het naleven van de alcoholwetgeving in horecagelegenheden. Rond diezelfde tijd, in 2014, werd ook de leeftijdsgrens voor alcoholconsumptie verhoogd van 16 naar 18 jaar.

Dat alles heeft effect gehad, zegt ­Esther Burger van In Control of Alcohol en Drugs, zoals het samenwerkingsverband heet. ‘Jongeren in de kop van Noord-Holland beginnen op latere leeftijd met drinken en ze drinken minder, blijkt uit onze onderzoeken.’

De Sportlaan in Anna Paulowna waar vorig jaar september, 2018, drie jongeren omkomen tijdens een auto ongeluk. Verschillende herdenkingsplekken hebben vrienden en nabestaande ingericht op deze op het oog ongevaarlijke weg. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Toch is in de gemeente Hollands Kroon, waar Anna Paulowna onder valt, nog altijd ruim 28 procent van de jongeren tussen de 13 en 16 jaar oud een ‘bingedrinker’ – ze drinken vijf drankjes of meer op één avond. In de rest van de regio Noord-Holland Noord ligt dat percentage op een kleine 22 procent. Dat heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat het opleidingsniveau van de tieners in Hollands Kroon wat lager is dan gemiddeld. Vmbo’ers drinken over het algemeen meer dan vwo’ers.

‘Prima plekje hoor.’ Het is half tien ’s avonds en Ronald Hein is samen met zijn collega Liselore Dam op bezoek in een zuipkeet. De jongerenwerkers hebben geluk. Meestal is het lastig om binnen te komen op de besloten avonden, maar vanavond mogen ze mee met ‘Joey’, een 18-jarige jongen met een petje. Hij wil niet met zijn echte naam in de krant. ‘Iedereen kent elkaar hier, dat kan gezeik geven.’

De vriendengroep van Joey bestaat uit ‘een mannetje of dertig, veertig’, schat hij, en heeft de beschikking over zeven ‘hokken’, zoals ze het zelf noemen. Het zijn vaak schuren bij hun ouders in de tuin of op het boerenbedrijf, waar ze in het weekend samenkomen. Vanavond zitten ze in het mooiste hok: een riante ruimte boven in een loods. Er staan drie flipperkasten, een pooltafel en een zelfgemaakte bar. Zo’n twintig jongens en meisjes zitten aan het bier en de Jillz, een cider.

‘Ze gaan soms te ver’

Dit ‘hok’ staat in Breezand, het dorp naast Anna Paulowna, maar de tieners komen uit de wijde omgeving. De vriendengroep van het ongeluk kennen ze ook. ‘Ik was er bijna bij geweest die avond’, zegt een 19-jarige jongen in een zwart T-shirt die naast Joey op een barkruk zit. Ook hij wil niet met zijn naam in de krant uit angst voor ‘gedoe’ met dorpsgenoten.

Ze zouden gaan hangen voor het gemeentehuis, maar de jongen besloot uiteindelijk niet mee te gaan die avond. ‘Ik ben ook een beetje weg bij die groep. Ze gaan mij soms te ver, met drugs enzo.’ Joey knikt. Hij was ook lange tijd onderdeel van die vriendengroep, maar is jaren geleden al weggegaan. ‘Ze staken dingen in de fik en ze gooiden stenen tegen treinen. Op een gegeven moment dacht ik: wat gaat dit me eigenlijk opleveren behalve een strafblad?’ De jongens die zijn omgekomen, waren niet zo, zegt de jongen in het zwarte T-shirt. ‘Die deden geen vlieg kwaad.’

De vriendengroep die vanavond bijeenkomt zoekt minder de ‘uitersten’ op, zegt Joey. ‘Het draait hier om de gezelligheid.’ Het is ook wat jongerenwerkers Hein en Dam zeggen als ze even later wegrijden van het hok. Om deze vriendengroep maken ze zich geen zorgen. Het woord zuipkeet klinkt heftig, zegt Hein, ‘maar in dit geval is het in feite een redelijk veilige omgeving. Ouders komen geregeld controleren of alles goed gaat.’ 

Over de vriendengroep in Anna Paulowna maakt hij zich wel zorgen. ‘Daar zitten jongeren tussen die veel drinken en gebruiken.’ Het auto-ongeluk dat binnen deze groep is gebeurd, zegt H­ein, ‘staat daar helaas niet los van.’ Het zijn dit soort incidenten die de jongerenwerker op scherp zetten. Ja, het gaat beter met de jeugd, maar er moet nog een hoop gebeuren. De hoge alcoholconsumptie is een hardnekkig probleem. De laatste jaren combineren jongeren drank bovendien steeds makkelijker met drugs. ‘Het is hier geen dweilen met de kraan open’, zegt Hein, ‘maar moeilijk is het wel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.