Video gaat boven de hand van God

Hockey heeft de vooruitgang omarmd. In tegenstelling tot voetbal gebruikt de sport al wel videobeelden ter ondersteuning van de arbitrage. Minder romantisch, wel eerlijker.

DEN HAAG - Leg de twee wereldkampioenschappen deze maand naast elkaar en hockey wint in een opzicht van voetbal, zegt Richard Wilson, hoofdscheidsrechter op het WK hockey in Den Haag. 'De video-umpire garandeert voor 99 procent een eerlijk WK. De foutmarge op het WK voetbal zal veel groter zijn. Ik voorspel dat in Brazilië opnieuw doelpunten ten onrechte worden goedgekeurd, terwijl dat onnodig is.'


Leuk die Nederlandse suprematie op het WK voor vrouwen, maar Nieuw-Zeeland wordt donderdagavond beschermd door de video-umpire. Heeft Lidewij Welten de bal op de voet van een Nieuw-Zeelandse verdedigster gespeeld? Nee, zeggen de 'Black Sticks' tegen de Japanse umpire Soma en vragen uitsluitsel van de video-umpire. Het publiek kijkt naar de grote beeldschermen in het ADO stadion en wacht met de speelsters in spanning af.


In haar kleine hokje krijgt de Ierse Carol Metchette van de tv-regisseur razendsnel de herhalingen doorgespeeld. Zij wikt en weegt, bekijkt de beelden vanuit diverse hoeken en ziet dan dat Nieuw-Zeeland gelijk heeft. Het oordeel: geen strafcorner. Ook het tweede protest van Nieuw-Zeeland wordt door Metchette gehonoreerd.


Na rust wordt de Engelse umpire Block op de vingers getikt door de video-umpire. Zij constateert evenals de Nederlandse hockeysters gevaarlijk spel in de Nieuw-Zeelandse cirkel. De strafcorner wordt niet benut door Eva de Goede. Metchettes Britse collega Deon Nel: 'Je hebt als umpires gemengde gevoelens, wanneer je drie keer wordt overruled. Maar op deze wijze garanderen we een eerlijk wedstrijdverloop.'


In drie gevallen mag een speler het oordeel van de video-umpire aanvragen: is het een geldig doelpunt, een strafcorner of niet, een strafbal ja of nee. Een extra 'teamreferral' is mogelijk bij shoot-outs in de knock-outwedstrijden op het WK. Dan kan worden bekeken of het doelpunt na de shoot-out geldig is, tot een strafbal moet leiden of mag worden overgenomen.


De arbiter kan bij twijfel ook de videobeelden laten consulteren, maar alleen om te bepalen of een doelpunt telt of niet. Zo wilde de umpire bij het mannenduel Nederland - Argentinië bevestigd zien of Valentin Verga de bal na een lange pass van buiten de cirkel met de stick had beroerd. De beelden gaven onmiddellijk uitsluitsel: doelpunt.


Volgens het protocol heeft een team 20 seconden de tijd om een 'referral' aan te vragen. In dat geval maakt de umpire met de vingers het gebaar dat de video mag worden ingeschakeld. Je moet als speler wel zeker van je zaak zijn en de vraag dient scherp te worden gedefinieerd. Het recht op een nieuw protest vervalt immers, wanneer de claim van het team wordt afgewezen.


Tennissers krijgen per set drie mogelijkheden om Hawkeye, het elektronisch oog, in te schakelen om te zien of een bal in of uit was. Voor de tiebreak krijgen ze een extra 'challenge'. Die grens heeft het hockey niet. Wie zijn gelijk haalt bij de video-umpire mag oneindig bij hem terugkeren, mits het beroep gerechtvaardigd blijkt.


FIH-manager en scheidsrechtersbaas Wilson: 'We hebben op het WK een maximum van vijf aanvragen gehad. Gemiddeld wordt slechts een tot twee keer de video-umpire ingeschakeld.'


Bij de invoering van de video-umpire op het WK voor mannen in 2010 in New Delhi klaagden de coaches dat het vaak te lang duurde voor een besluit was genomen. De techniek is inmiddels verfijnd, maar de video-umpires weigeren zich te laten opjagen. Nel: 'De bal op een voet of niet, kun je snel registreren. Het wordt lastiger zodra het om de interpretatie van een spelsituatie gaat. Dan kom je in een grijs gebied.'


Het motto van Wilson: 'Beter een juist oordeel op basis van de beelden dan een vlotte analyse, die fout is.'


Of geen oordeel, want ook dat is video-umpire Nel dit WK al twee keer overkomen. 'De hockeybal vliegt met een snelheid van 100 kilometer per uur over het veld en kan onderweg lichtjes zijn aangeraakt. Het is met het blote oog nauwelijks waar te nemen. Maar een video-umpire mag nooit gokken.'


Soms staat Nel zwaar onder druk. Zo moest hij ongewild het vonnis vellen over Ierland of Zuid-Korea bij de kwalificatie voor de Spelen van 2012. 'Met nog 2 seconden op de klok speelde een Koreaan de bal in de cirkel van de Ieren. Bal aangeraakt, goal.


'De umpire keurde het doelpunt af. In een split second moest ik bepalen wie naar de Spelen ging. Toen gierde de adrenaline door mijn lichaam. Het doelpunt van de Koreanen was geldig, zij gingen dus naar Londen. Ierland had niks. Toch hadden de videobeelden recht gesproken.'


Wilson begrijpt de scepsis bij de FIFA niet. Op het WK voetbal in Brazilië is voor het eerst elektronische doellijnbewaking. 'De FIFA wil binnen 1 seconde kunnen beslissen, omdat de wedstrijd anders te vaak zou worden onderbroken. Maar voetbalduels liggen zo vaak stil na een overtreding of voor een ingooi. De FIFA is bang dat de video-umpire van alles gaat beslissen. Je moet het beperken, zoals in het hockey. Maar buitenspel of niet is met videobeelden toch prima vast te stellen?'


Vergeet de romantiek van het menselijk falen, aldus Wilson. En lachend: 'Met een video-umpire was Maradona op het WK in 1986 nooit beroemd geworden om zijn hand van God.'

Zwak spel, overtuigende overwinning

Ook een zwak spelend Nederlands vrouwenteam was donderdag veel te sterk voor Nieuw-Zeeland. Het derde duel in poule A van het WK hockey leverde een 2-0-zege op, maar bondscoach Max Caldas hekelde de onzorgvuldige passes en aannames. In haar 100ste interland scoorde Carlien Dirkse van den Heuvel uit een strafcornervariant. Spits Kim Lammers wachtte nog op haar eerste doelpunt en het werd tegen de 'Black Sticks' een treffer van grote schoonheid. Met een knappe tip-in verlengde de 33-jarige Lammers een voorzet van rechtsback Derkx: 2-0. Voor Lidewij Welten was het een race tegen de klok om bijtijds fit te raken, nadat ze twee weken voor het WK haar middenhandsbeentje brak. Tegen Nieuw-Zeeland maakte de aanvalster haar eerste speelminuten. 'Als ik geen stick kon vasthouden, zou ik het WK niet halen', vertelde Welten. 'Gelukkig hebben de fysiotherapeuten keihard gewerkt. Ik merkte dat mijn acties nog niet lukte. Maar het was geweldig om op het veld te staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden