Via website wordt schade aan bos direct zichtbaar

Ontbossing is een groot en wereldwijd probleem. Een nieuwe website maakt het mogelijk om de schade bijna 'real time' bij te houden. Zodat je er tijdig wat tegen kunt doen.

AMSTERDAM - Het was afgelopen weken weer raak op Sumatra. Enorme bosbranden deden het Indonesische eiland schuilgaan onder dikke rookwolken. Normaal is het lastig de bron van deze vaak illegaal aangestoken branden te traceren, maar niet dit keer. Binnen enkele uren was duidelijk dat de helft van de branden op houtkap- en palmolieconcessies was ontstaan.


Dit was te danken aan Global Forest Watch, een nieuwe website voor het monitoren van bossen wereldwijd. Het is een online-bewakingssysteem voor het tijdig ontdekken van ontbossing, via satellietbeelden, publieke data en crowdsourcing. De site toont niet alleen bijna real time waar bosbranden zijn, maar ook wie het gebied beheert.


GFW is ontwikkeld door het World Resources Institute (WRI), een Amerikaanse denktank op het gebied van natuurlijke hulpbronnen.WRI bouwde de site met steun van NASA, Google en nog veertig ngo's en bedrijven. De kosten, 4- tot 5 miljoen dollar, werden gedekt door de overheden van de VS, het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen.


Hart van het systeem zijn data over de af- en toename van 'boombedekking' per jaar tussen 2000 en 2012, met een hoge resolutie van 30 meter, en gebaseerd op 500 miljoen Landsat-satellietbeelden van NASA en computeranalyses van de universiteit van Maryland. Die wezen uit dat tussen 2000 en 2012 ruim 230 miljoen hectare bos is gekapt, ofwel 50 voetbalvelden per minuut.


De kaarten worden maandelijks bijgewerkt met actuele satellietbeelden en ontbossingsalarms met een resolutie van 500 meter, dagelijkse bosbrandalarms van NASA, zoals nu op Sumatra, data over landgebruik, zoals houtkap- en palmolieconcessies, en beschermde gebieden, aangevuld met verhalen, filmpjes en foto's van gebruikers.


Technologie

De site werd mogelijk dankzij de technologie, zegt Nigel Sizer, directeur Global Forests Team van WRI, die onlangs in Den Haag een presentatie gaf. Er zijn steeds betere satellietbeelden beschikbaar. Cloud computing (via Google Earth Engine) voor data-opslag en -analyse wordt steeds krachtiger. Zo ook de crowdsourcing-techniek voor het inschakelen van gebruikers. En dat alles tegen sterk afgenomen kosten. 'Wat 15 jaar geleden honderden miljoenen dollars zou hebben gekost, kan nu voor een paar miljoen, een bedrag wat een kleine ngo zich kan veroorloven.'


Basisidee van het systeem is dat in de strijd tegen ontbossing transparantie onmisbaar is: wat gebeurt er, en waar? Overheden kunnen met het systeem toezicht houden, inheemse groepen kunnen ermee naar buiten treden, bedrijven als Unilever of Nestlé kunnen zien of hun leveranciers zich aan duurzaamheidseisen houden en natuurbeschermers kunnen tijdig problemen signaleren of campagnes opzetten.


De website is volgens Sizer heel gebruiksvriendelijk. 'Als je met Google Maps een koffiebar om de hoek kunt vinden, kun je met GFW ook achterhalen wat er met de bossen van de wereld gebeurt.' Het systeem is bovendien interactief, het is de bedoeling dat gebruikers bijdragen door gegevens of foto's te uploaden. Voor die crowdsourcing is een speciale app gemaakt.


Er komt ook een app waarmee gebruikers via hun mobiele telefoon kunnen doorgeven of kaarten en gegevens op de website kloppen. 'Je hoeft alleen maar even aan te vinken: houtkap ja of nee. Dat doe je misschien op weg naar je werk', aldus Sizer. 'We maken er een citizen's science project van en hopen dat duizenden mensen ons gaan helpen om het systeem te perfectioneren.'


De website is sinds de lancering twee weken geleden al door 300 duizend personen bezocht, zegt Sizer, en vanuit alle landen ter wereld, 'met uitzondering van Noord-Korea, Djibouti en de voormalige Spaanse Sahara, niet direct de bosrijkste landen'. Ook het bedrijfsleven is enthousiast. Unilever-topman Paul Polman stak er de loftrompet over op het World Economic Forum in Davos.


De Australische bosecoloog Bill Laurance noemt GFW een enorm belangrijk en vernieuwend instrument voor het in kaart brengen van ontbossing. 'Het is met zeer actuele ontbossingsalarms op wereldwijde schaal een potentiële game changer', zo mailt hij.


Het systeem zal volgens Sizer komende tijd verder worden uitgebouwd. Zo moeten de data over landgebruik worden uitgebreid. 'De meeste landen publiceren die informatie niet, of niet in een makkelijk toegankelijke vorm. Terwijl dat cruciale kennis is om ontbossing te kunnen duiden: waar liggen de bosbouwconcessies en wie heeft er bospercelen in eigendom?'


Het grootste probleem is dat het systeem nog geen onderscheid kan maken tussen natuurlijk bos en aangeplant bos, zoals palmolieplantages. Vanuit oogpunt van ontbossing een essentieel verschil: het omzetten van bos in plantages kan zich voordoen als de aanwas van bos. Dat ligt aan de optische satellietbeelden, die ook geregeld last hebben van wolken of smog.


WRI probeert die bijziendheid te ondervangen door visuele controle van satellietbeelden (een mens ziet meer dan een algoritme). Op termijn zullen radarsatellieten soelaas bieden. Die kunnen de textuur en hoogte van vegetatie waarnemen, en daarmee kun je regenwoud en plantages veel beter uit elkaar houden. Radar kijkt bovendien door bewolking heen, aldus Sizer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden