Vet

is, daar lust televisie wel pap van. Nog maar een paar maanden geleden namen zowel de NCRV als Omroep MAX een duik in het dagelijks leven van Urker en Katwijkse vissers, in de vorm van wekenlange 'reality soaps'. Terwijl het digitale Holland Doc dezer dagen de 'Week van de vis' viert en Human's Medialogica zich boog over de bultrug 'Johanna', zond de EO gisteravond op Nederland 2 de Teledoc Hollandse nieuwe uit, een documentaire over 'de laatste haringvissers' van de Wiron 5, uit Katwijk.


Dat de zeebonken hun 'Hollandse nieuwe' niet uit Holland, maar uit de Noorse wateren takelen, wisten we al dankzij Wouter Klootwijk, die twee jaar geleden een special van Klootwijk aan zee maakte over de haring en de industrie eromheen. Televisie heeft de zilte, romige smaak flink te pakken. En anders het productschap wel.


De verdienste van het - onafhankelijk gefinancierde -Hollandse nieuwe zat hem niet zozeer in de feiten of nieuwe inzichten, maar in de visuele weergave door cameraman en regisseur Leonard Retel Helmrich, in samenwerking met Hetty Naaijkens. De onderwaterbeelden van naar vis duikende jan-van-genten deden denken aan veelgeroemde BBC-series als Planet Earth - het enige dat ontbrak, was het sonore stemgeluid van Richard Attenborough. Ook de soms spectaculaire cameraposities verrasten van tijd tot tijd.


Het verhaal intussen was dat van mannenlevens op zee, net zo rauw als de vis waarop ze aasden. Ver van huis, wachtend op haring die maar niet komen wilde. Overbevissing wellicht? Daarover werd gezwegen.


Het drama werd niet geschuwd, of in elk geval de suggestie ervan. Mayday, klonk het door de luidsprekers in de stuurhut. Loos alarm.


Op Devils Hole een stevige bries, maar geen vis. Witch Ground: noppes. Onderwijl waren er Noorse kapers op de kust, die eerder die week nog beet leken te hebben.


Een en ander werd afgewisseld met roerende scènes uit Katwijk aan zee, waar onder de klanken van een mannenkoor een monument voor verdronken vissers werd onthuld, terwijl een moeder haar kleine jongen vertelt over opa Rein - verdronken, maar op een veel kleinere boot dan die waarop papa vaart.


Godvruchtige mensen, die bidden voor het eten en hun kinderen op school leren dat de mammoet is uitgestorven omdat die niet was meegegaan op de Ark van Noach. Welkom bij de EO.


Pas in Dogger Bank op de Noordzee gaf de radar haring aan. Pakken aan, netten uit.


Onder de mannen aan boord steeg de stemming, zeker na het binnenhalen van de buit.


Honger kreeg je er niet van: de vissen zaten bekneld en gekeeld vast in de mazen van de netten die werden opgetrokken. Het water was veranderd in een zee van bloed.


Drie jonge jongens, mee met hun vader, keken toe. Een jongen vond het zielig. De ander: 'Boeien. Moeten ze maar geen vis zijn.'


De mannen zongen samen André Hazes in het ruim, terwijl ze de haring kaken in een derrie van bloed en ingewanden. De kinderen mochten helpen. Vader legde zijn zoon uit dat-ie in elke vis even moet knijpen. Dat moest hij later bij z'n vriendinnetje ook. Vader lachte schalks: 'Dikke ballen. Net als tante Anja.'


Bij aankomst in Scheveningen kwam een jongen samen met zijn moeder zijn vader ophalen. Aan de muur hing een pin up uit een blootblad. 'Mam, wie is dat op de foto?' Moeder: 'Ik denk dat ik dat was toen ik jong was'.


Hollands glorie is weer moddervet dit jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden