NieuwsEU-top

Veto-eis Rutte over herstelmiljarden ergert EU-collega's

De eis van premier Rutte voor een veto over de besteding van de Europese herstelmiljarden, stuit op groot verzet bij zijn Europese collega’s. Die vinden het onwerkbaar, juridisch niet haalbaar en een politiek onwenselijke bemoeienis van lidstaten met elkaars begrotingsbeleid.

De regeringsleiders van de Europese Unie vrijdag bijeen in Brussel.  Beeld EPA
De regeringsleiders van de Europese Unie vrijdag bijeen in Brussel.Beeld EPA

De EU-top over een financieel pakket van ruim 1.800 miljard euro om de coronarecessie te verzachten, gaat zaterdag verder. Een akkoord was vrijdagavond tijdens het diner van de regeringsleiders nog lang niet in zicht. Tot opluchting van diplomaten bleef de discussie tussen de leiders ‘beschaafd en geordend’. Ze zaten – alleen onderbroken door een schorsing voor het diner – sinds 10 uur ’s ochtends bij elkaar.

De leiders proberen dit weekeinde overeenstemming te bereiken over een nieuwe Europese meerjarenbegroting (2021-2027) van circa 1.100 miljard euro en een speciaal herstelfonds van 750 miljard voor burgers en bedrijven die door de coronapandemie zijn getroffen. ‘De inzet is hoger dan ooit’, zei voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie bij aanvang van de EU-top. ‘De hele wereld kijkt toe of de EU eensgezind de coronacrisis de baas wordt.’

Moed

Bij aankomst in Brussel schatte Rutte de kans op een akkoord op ‘minder dan 50 procent’. Ook bondskanselier Merkel toonde zich sceptisch. ‘Ik voorzie zeer, zeer zware onderhandelingen. De verschillen tussen de lidstaten zijn groot.’ EU-president Michel – die de vergadering van de leiders voorzit – riep hen op ‘politieke moed’ te tonen. De Franse president Macron zei ‘voorzichtig optimistisch’ te zijn over een succesvolle afloop.

De eerste discussieronde ging onder meer over de omvang van het herstelfonds en de voorwaarden waaronder de miljarden verstrekt worden. Nederland, Zweden, Denemarken en Oostenrijk – door de zuidelijke lidstaten de ‘vrekkige vier’ genoemd – vinden het Commissievoorstel van 750 miljard euro te ruim. Ze willen daar minstens 200 miljard euro vanaf halen. Daarnaast menen de vier landen dat het louter om leningen zou moeten gaan en niet grotendeels om subsidies, zoals de Commissie voorstelt. De zuidelijke landen willen juist meer geld, zonder leningen.

Rutte eist dat geld uit het herstelfonds gekoppeld wordt aan hervormingen (pensioen- en ontslagstelsel) in de ontvangende landen. Alleen op die manier versterkt het herstelgeld de economieën, aldus Rutte. Om zeker te zijn dat die hervormingen worden doorgevoerd, eist Rutte ‘heel hard vastgespijkerde garanties’. Hij wil dat elk land een veto kan inzetten als het vindt dat de miljarden niet goed besteed worden.

Soevereiniteitsoverdracht

Zijn 26 collega’s vinden zo’n veto te ver gaan. Ze wezen Rutte erop dat dit juridisch niet kan, dat het onwerkbaar is en ook ongewenst omdat lidstaten zich heel direct met elkaars beleid gaan bemoeien. Normaliter is Nederland wars van soevereiniteitsoverdracht naar Brussel maar Rutte weet zich in deze gesteund (en aangespoord) door de Tweede Kamer die sowieso in meerderheid niet enthousiast is over de Europese herstelsubsidies.

De zuidelijke en oostelijke leiders op hun beurt keerden zich tegen het behoud van de korting op de EU-afdracht voor Nederland, Duitsland, Zweden, Denemarken en Oostenrijk. Voor Nederland gaat het om 1,6 miljard euro per jaar, al vindt Rutte dat nog niet genoeg.

Ook over de omvang van de meerjarenbegroting steggelden de leiders. De ‘zuinige vier’ willen dat die begroting maximaal 1.050 miljard euro bedraagt, Michel opperde eerder 1.074 miljard.

Rechtsstaat

Een groot strijdpunt is ook de voorwaarde dat een lidstaat de rechtsstaat respecteert als het gebruikmaakt van het herstelfonds. De Hongaarse premier Orbán verzet zich hier tegen, Brussel beschuldigt zijn regering er al jaren van de rechterlijke macht naar haar hand te zetten. Rutte sprak over een ‘enorme hobbel’ op weg naar een akkoord.

Of de leiders er dit weekend uitkomen is geenszins zeker, daarvoor is unanimiteit op alle omstreden onderwerpen vereist. Michel zal een nieuw onderhandelingsvoorstel presenteren. Volgens Rutte is iedereen gespitst op een doorbraak. ‘Niemand zit erop te wachten om deze maand nog een keer naar Brussel te komen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden