Vetkiller met een flinterdun dossier

De tekst van de foldertjes op de toonbank van de drogist over slankmaker X-trine klinkt veelbelovend: 'Amerikaanse vetkiller nr. 1....

Broer Scholtens

Het enthousiasme van importeur PK Benelux over X-trine vol 'energierijke gedeponeerde stimuleringsmiddelen' kent geen grenzen: 'Een ware rage in de strijd tegen de overtollige kilo's heeft ons koude kikkerlandje in de greep, maar liefst 30 procent van afslankend Nederland gebruikt een spectaculair nieuwe en uitermate effectieve vetkiller.'

De aanprijzingen voor X-trine - 'zelfs Britney gebruikt het' - zijn zo optimistisch dat de Udense importeur er al diverse malen voor op de vingers is getikt. Eind vorig jaar liep het bedrijf op tegen een veroordeling van de Reclame Code Commissie vanwege 'misleidende reclame-uitingen'.

In een pot met X-trine-capsules (er zijn twee varianten) zit voor ongeveer een maand aan slankmaker, à raison van vijftig euro. Drie capsules vormen de minimale dagdosis. Bij één variant (X-trine 3) zit in die dagdosis 350 milligram eetlustremmende cafeïne, het equivalent van vier à vijf koppen koffie. In de recent geïntroduceerde variant (Xtrine 24/7) zit iets minder; het bedrijf wil daarover geen details kwijt.

Bij overmatige 'consumering', als er (te) veel wordt gegeten, moeten dagelijks zes capsules worden geslikt. Naast cafeïne zit er in beide Xtrine-producten een aantal cafeïneachtige extracten uit exotische (thee-achtige) planten van het tropenbos: mate, guarana, damiana en panex ginseng.

In drie capsules zit voor nog eens één gram aan extra verkwikking met 'methylxantine-achtige stoffen', zoals voedingshoogleraar Wim Saris van de Universiteit Maastricht ze noemt. Dat is veel meer dan de wetenschappelijke werkgroep van de Europese Commissie destijds aan maximale veiligheidsnorm voor cafeïne heeft opgesteld.

De 'natuurlijke' stoffen stimuleren de vetverbranding, daar zijn aanwijzingen voor. De lichaamstemperatuur gaat daarbij iets omhoog. Dit heet thermogeen vetverlies: energie wordt omgezet in warmte. Het lichaam went echter aan zo'n dagelijkse dosis waardoor het effect na zo'n zes weken is weggeëbd.

Ook efedrine, in de vorm van een extract van het Ma Huang-kruid, werkt zo. Het oppepmiddel jaagt lichaamscellen op tot een snellere stofwisseling. Dat werkt slankmakend, zeker in een termijn van weken. In combinatie met cafeïneachtige stoffen wordt dat effect iets versterkt, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek.

Maar in de VS mag efedrine - tot voor kort het meest populaire afslankmiddel - niet meer in afslankproducten zitten. Dat verbod dateert van april vorig jaar. Efedrineproducten hebben onverantwoorde bijwerkingen (dodelijke hartproblemen). Ook in Nederland mogen efedrinehoudende slankmakers niet meer worden verkocht.

De meeste slankmakers zoals Xtrine (een vergelijkbaar middel is Stacker) zijn daarom gebaseerd op cafeïne, of op cafeïne in combinatie met guarana-achtige stoffen. Ook die zouden de stofwisseling versnellen waardoor vetzucht minder kans krijgt.

Bovendien, die Zuid-Amerikaanse kruiden vertragen de maaglediging, blijkt uit Deens onderzoek van juni vorig jaar. Een verzadigd gevoel blijft dan langer bestaan. Mensen hebben minder trek en zullen minder eten, is het idee. Dat effect is echter klein, meent Saris, en helpt meer om op gewicht te blijven dan om af te vallen.

In de medische literatuur is niets te vinden over de effectiviteit van dit soort producten, ontdekten onderzoekers van Harvard Medical School in Boston. De artsen vlooiden tientallen serieuze publicaties door. Of er nu chroom in zit, efedrine, cafeïne of een combinatie van dit soort stoffen, de werking van receptloze afslankers is nauwelijks wetenschappelijk onderbouwd, schreven ze eind vorig jaar in het Amerikaanse huisartsenblad Family Physician.

Tot eenzelfde vernietigende conclusie komt een groep Engelse artsen in een overzichtsartikel in het aprilnummer van The American Journal of Clinical Nutrition van vorig jaar. Blijft over het aloude advies. Saris: 'Om af te vallen is het zaak minder te eten, en om het bereikte gewicht te handhaven moet veel worden bewogen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden