'Veteraan met trauma's verdient eigen rechtbank'

Nederland moet een aparte rechtbank krijgen voor veteranen. In het strafrecht wordt nu te weinig rekening gehouden met mogelijke oorlogstrauma's, die ten grondslag kunnen liggen aan het misdrijf door een veteraan begaan. Juist veteranen verdienen extra zorg van de overheid, vinden de advocaten Sébas Diekstra en Robert van der Laan. Die zorg achten ze op dit moment onvoldoende.

AMSTERDAM - In hun cliëntenbestand zitten vooral militairen en veteranen. 'Het is niet onze bedoeling te zorgen dat strafbare veteranen onder hun straf uitkomen', zegt Diekstra. 'Maar we zien vaak dat mensen met een schoon verleden en afkomstig uit een goed gezin, delict na delict plegen als ze eenmaal uit dienst zijn. Zaken escaleren zonder dat wordt erkend wat er aan de hand is.'


Nederland heeft een zware zorgplicht voor veteranen, vinden Diekstra en Van der Laan. 'Mensen die zes, zeven maanden hebben gewerkt onder ernstige stress en heftig geweld, moeten na hun uitzending kunnen rekenen op een goede geleiding terug naar de maatschappij. Dat gebeurt nu niet, ook niet als het fout gaat. De veteraan krijgt detentie en dat is het dan. De rechter legt rapporten van psychiaters en psychologen te gemakkelijk naast zich neer, evenals ons verweer over een mogelijk oorlogsverleden. Het speelt geen centrale rol. Wij zouden willen dat de rechtbank zo'n opgelopen trauma signaleert en de veteraan behalve een straf ook een behandeling oplegt.'


Militairen die nog in dienst van het leger zijn, hebben in Nederland een eigen rechtbank, de Militaire Kamer bij de rechtbank en het Hof in Arnhem. Tenminste één militair maakt deel uit van de Meervoudige Kamer van deze rechtbank. Het is mogelijk en het meest eenvoudig de militaire Kamer meer bevoegdheden te geven en die ook te laten oordelen over veteranen die in de fout zijn gegaan. Een andere mogelijkheid is het oprichten van speciale kamers, die oordelen over delicten die zijn gerelateerd aan beroepen waarin onder moeilijke omstandigheden moet worden gewerkt.


Nederland telt meer dan 100 duizend veteranen. Het voorstel voor een aparte rechtbank spruit voort uit een discussie die een aantal maanden geleden ontstond naar aanleiding van een reportage bij EenVandaag over het aantal veteranen in de gevangenis. Niemand kende de exacte cijfers. Het was onduidelijk waarvoor zij waren veroordeeld. 'Ze verdwijnen in het systeem. We tasten in het duister', zegt Diekstra. 'Feitelijk gebeurt er niets met ze. De reclassering is er onvoldoende op ingesteld. Ons gaat het er vooral om de veteranen verbeterd terug te krijgen in de maatschappij.'


Niet elke veteraan die een misdrijf begaat, kan terecht bij de speciale rechtbank, zegt Diekstra. Er moet een relatie liggen met het dienstverleden. Steeds vaker wordt er in Nederland voorafgaand aan uitzending gesproken over het gevaar van een trauma. Diekstra: 'De Tweede Kamer is serieus bezig de problemen te beperken en verzachten, ook gezien de nieuwe Veteranenwet. Het gaat steeds beter in Nederland en dit kan ook nog beter.'


Diekstra en zijn collega hebben zich laten inspireren door de situatie in de Verenigde Staten. In 2008 werd in Buffalo de eerste veteranenrechtbank opgericht. Inmiddels zijn er tientallen speciale rechtbanken, waar veteranen worden berecht en behandelplannen krijgen opgelegd, met name ontwenningskuren of psychiatrische hulp.


Het Veteraneninstituut in Nederland is geen voorstander van de komst van een rechtbank voor veteranen. Volgens een woordvoerster worden er ook op dit moment altijd deskundigen opgeroepen als er aanwijzigingen zijn dat een oorlogstrauma ten grondslag ligt aan het misdrijf. De rechtbank houdt, volgens het instituut, terdege rekening met de bevindingen van de deskundigen. De aparte berechtiging van veteranen is er dus al, daar hoeft geen aparte rechtbank voor te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden