Vetbol

CASPAR JANSSEN

Hij zit er maar mooi mee, Ben Koks. Keer op keer blijkt uit de feiten dat agrarisch natuurbeheer niet werkt en keer op keer denkt Koks: ja maar, kijk toch eens naar ons, kijk naar Oost-Groningen, wij zijn de uitzondering op de regel!

En zo is het. Ben Koks heeft met zijn werkgroep grauwe kiekendief, samen met boeren en vrijwilligers, wel iets bereikt. De terugkeer van de grauwe kiekendief als stabiele broedvogel in de Groningse akkers. En recentelijk: de terugkeer van de voor Nederland verloren gewaande grauwe gors. Ook blauwe kiekendieven, veldleeuweriken, geelgorzen, patrijzen, kwartels, ringmussen en nog zo wat akkervogels varen wel bij het Groningse agrarisch natuurbeheer.

Vandaag, op een van de laatste mooie najaarsdagen, voert Koks zijn miniterreinwagen door het Groningse land. Hij wijst her en der op faunaranden en faunablokken, winterveldjes, stoppelvelden en braakliggende percelen. Allemaal bedoeld om voedsel en broedgelegenheid te verschaffen aan akkervogels.

Nee, grauwe kiekendieven zullen we vandaag niet zien, die zijn al op weg naar Afrika, om te overwinteren. Het is een stille tussenfase, nu. Wel barst het hier straks, in de winter, van de geelgorzen, vanwege die winterveldjes dus, met een ideale mix van plantjes en ingezaaide veldjes.

Wat Koks eigenlijk doet, zegt hij, is muizen kweken. En vogeltjes. Voedsel voor de grauwe kiekendief.

Al die stroken, blokken, randen en veldjes, het is alles bij elkaar een enorme vetbol. Het is tuinieren ja, reken maar. Op grote schaal.

Water bij de wijn doen, zegt Koks dan, daardoor gaat het elders mis. Door slechte compromissen. Miljoenen euro's zijn zo over de balk gesmeten. Nu gloort een nieuw Europees landbouwbeleid, waarin agrarisch natuurbeheer beloond kan worden. Hoopvol, maar Koks ziet de bui alweer hangen. Als de boerenorganisatie LTO, die zieltogende club die conservatiever is dan de eigen leden, haar zin krijgt, dan gaan er straks nog meer miljoenen naar boeren, zonder dat de akkernatuur er ook maar iets mee opschiet.

Nee, water bij de wijn doen, marchanderen, dat is slecht.

Koks vertelt het haast achteloos: ook zijn werkgroep stond op een bepaald moment voor de keuze: het accepteren van te smalle akkerranden in ruil voor geld van boerenorganisaties voor 'onderzoek'. Als Koks toen ja had gezegd, dan had hij nog jaren kunnen 'onderzoeken'. En de boeren hadden mooie bedragen gekregen voor hun te smalle akkerranden. Maar naar akkervogels had je kunnen fluiten.

Dus hield Koks zijn poot stijf en hij kreeg voor elkaar wat hij wilde: brede akkerranden. Vriend en vijand is het er wel over eens: het is aan zijn vasthoudendheid en enthousiasme te danken dat het in Oost-Groningen de goede kant op gaat. Belangrijk ook: Koks begrijpt iets van het boerenbedrijf en hij kan met boeren omgaan. Boeren kunnen intimiderend overkomen, weet Koks, en veel natuurbeschermers kruipen dan in hun schulp. Het helpt als je zelf ook een beetje lomp kunt zijn.

Daarnaast is het waar: zelfs onder boeren in sommige agrarische natuurverenigingen heb je 'opmakers', voor wie ecologie vooral een smoes is om aan geld te komen. Dus moet je, als het op de uitvoering aankomt, goed opletten.

Maar verder: boeren zijn gewoon aanspreekbaar. Als je een goed verhaal hebt, zijn ze te overtuigen. Koks en zijn medewerkers betrekken boeren bij het ringen van de vogels, houden jaarlijks bijeenkomsten over 'hun' grauwe kiekendieven. Dan blijkt dat de meeste boeren het prachtig vinden dat er weer akkervogels in het veld zitten. Dat ze, hoe stug ook, geroerd zijn als 'hun' geringde kiekendief, vanwege de vogeltrek, in Zwitserland is aangetroffen.

Nu staan we bij een veld waar niet alleen randen, maar hele blokken zijn ingezaaid met luzerne. Koks weet het zeker: hier gaat het in het voorjaar barsten van de leeuweriken, van de kwartels, van de kiekendieven. En de boer, die langzaam aan het afbouwen is, die vindt het geweldig, die wil dolgraag de patrijs terug in het veld.

Dit wordt een feest. Let maar op.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden