Analyse

Vestigt Islamitische Staat een nieuwe provincie in Sinaï?

De banden tussen achtergestelde bedoeïenenstammen en IS maken een kruitvat van het woestijngebied dat aan Israël grenst.

Egyptenaren dragen de kist van soldaat Abdrahman al-Metwaly, één van de 70 mensen die door IS-aanvallen om het leven kwam in Sinaï. Beeld ANP
Egyptenaren dragen de kist van soldaat Abdrahman al-Metwaly, één van de 70 mensen die door IS-aanvallen om het leven kwam in Sinaï.Beeld ANP

De Egyptische strijdkrachten hebben de situatie in het noorden van de Sinaï 'voor honderd procent onder controle', deelde een legerwoordvoerder donderdag mee nadat de balans kon worden opgemaakt van de zwaarste gevechten ooit in het gebied tussen het leger en jihadisten.

Bij aanvallen door aanhangers van Islamitische Staat (IS) op vijftien leger- en politieposten waren zeventien soldaten en zeker honderd militanten omgekomen. De F-16's en Apache-helikopters van het leger blijven in actie tot 'alle terroristische concentraties zijn opgeruimd'.

Dat kan dan nog lang duren, want als er íets duidelijk is over dit voor journalisten ontoegankelijke gebied, dan is dat wel dat de Egyptische militairen de situatie volstrekt niet onder controle hebben.

Woestijnopstand

Het geïsoleerde stuk woestijn tussen de Gazastrook, de Middellandse Zee en het Suezkanaal werd vier jaar geleden het toneel van een woestijnopstand tegen het Egyptische staatsgezag. In het machtsvacuüm na het aftreden van dictator Hosni Mubarak begon de met Al Qaida verbonden organisatie Ansar Beit al-Maqdis (ABM, Aanhangers van het Heilige Huis) een campagne van wat aanvankelijk nog speldeprikken waren. Ook Israël behoorde tot de doelwitten.

Voedingsbodem genoeg. De Sinaï heeft een lange geschiedenis van wetteloosheid en werd door het centrale gezag in Caïro altijd stiefmoederlijk bedeeld. Met reden voelen de inwoners - onder wie veel bedoeïenenstammen - zich achtergesteld. Van smokkel naar jihad was voor sommigen een kleine stap.

De militaire staatsgreep van juli 2013 bracht de zaak in een hogere versnelling. Het voornemen van generaal Abdelfatah al-Sisi om de opstand keihard de kop in te drukken, had een tegengesteld effect. Ook de onderdrukking van de Moslimbroederschap zette kwaad bloed bij de aanhang van ABM, hoewel er zover bekend geen personele banden zijn.

Wat volgde, was een aanzwellende reeks aanvallen, steeds vaker ook buiten het schiereiland. In Caïro vormden het hoofdkantoor van politie en een minister van Binnenlandse Zaken het doelwit. Een opvallende actie was in februari 2014 de aanslag op een toeristenbus die op het punt stond de grens met Israël over te gaan. Drie Zuid-Koreanen kwamen om.

Een militair voertuig patrouilleert in de Gaza-strook. Beeld EPA
Een militair voertuig patrouilleert in de Gaza-strook.Beeld EPA

Nieuwe fase

Een nieuwe fase is ingetreden met de aansluiting van ABM bij Islamitische Staat. Op 10 november 2014 zwoeren ABM-aanhangers trouw aan IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi. De organisatie werd herdoopt in Provincie Sinaï - een provincie van het kalifaat uiteraard.

Dat maakt de jihadistische opstand op het schiereiland nog gevaarlijker dan hij al was. De band met IS kan de Egyptische opstandelingen geld en wapens opleveren, en mogelijk een aanwas van buitenlandse strijders, op zoek naar een nieuw strijdtoneel van de heilige oorlog. Ook staat de IS-vlag - zoals is gebleken in andere landen waar lokale strijdgroepen zich aansloten bij het kalifaat - garant voor een extra dosis fanatisme.

Een afdoend antwoord daarop is niet voorhanden. De drieste lijn van de Egyptische regering heeft tot nu weinig opgeleverd, eerder het tegendeel. 'De veiligheidstroepen hebben op de opstand gereageerd met een campagne die weinig onderscheid maakt tussen burgers en militanten', schrijft Michele Dunne van denktank Carnegie Endowment. 'Ze spelen kat-en-muis met de extremisten, terwijl ze de burgers collectief straffen.'

Zorgwekkend is ook de nabijheid van de Gazastrook. De vroegere ABM-strijders hebben hun oude vijand Israël ongetwijfeld niet uit het oog verloren. En je hoeft vanuit de Sinaï maar even door een tunnel te lopen om terecht te komen in een barre strook waar Hamas steeds meer concurrentie krijgt van Islamitische Staat in Gaza.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden