Vestia zet banken onder druk

De onderhandelingen tussen de noodlijdende woningcorporatie Vestia en de banken ontpoppen zich tot een potje vrij worstelen. 'Team Vestia' deelde maandag een gevoelige tik uit door voor 8 miljard euro hypotheek te nemen op het bezit van de Rotterdamse corporatie.

AMSTERDAM - Het gaat waarschijnlijk om de grootste hypotheek uit de Nederlandse geschiedenis, een bijna 1.400 pagina's tellend document met daarop alle 90 duizend woningen en ander vastgoed van Vestia. Door de akte staan de internationale zakenbanken die Vestia derivaten hebben verkocht achteraan in de rij van schuldeisers als Vestia failliet gaat. Het is voor hen een extra reden om tot een schikking te komen, hopen de onderhandelaars van Vestia.


Vestia bezit voor ongeveer 25 miljard euro aan derivaten, een absurd grote snoepwinkel van complexe financiële producten. Die werd opgebouwd door de frauderende kasbewaarder Marcel de V. Hij gokte op een rentestijging en stak en passant voor 10 miljoen euro aan provisies in eigen zak. Maar toen de rente daalde raakte de corporatie vorig jaar in grote problemen. De banken eisten 1,6 miljard euro aan onderpand. Afgelopen weken daalde de rente verder en groeide dat bedrag met nog eens 600 miljoen euro. Daardoor balanceert de corporatie op de rand van de afgrond.


Haast

Het interim-bestuur moet er nu voor zorgen dat Vestia niet kwetsbaar is voor verdere rentedalingen. Daarvoor probeert het zo veel mogelijk derivatencontracten kostenloos te laten ontbinden. Probleem bij die onderhandelingen is de haast, iets wat volgens de wetten van de onderhandelleer zeer ongunstig is. Vestia heeft haast door de acute financiële problemen, maar ook doordat verantwoordelijk minister Liesbeth Spies (CDA) heeft gezegd dat er nog deze maand een akkoord moet zijn.


De corporatie probeert nu volgens het handboek onderhandelen zo veel mogelijk haast te creëren bij de tegenpartij. Eerder gebeurde dat door de banken publiekelijk op hun zorgplicht te wijzen. 'Zij hebben racefietsen verkocht aan iemand in een rolstoel', zei bestuursvoorzitter Gerard Erents erover in een interview. De namen van de betrokken banken zijn al lang uitgelekt, naming and shaming. Om snel van die negatieve publiciteit af te zijn, zouden de toppen van banken hun onderhandelaars opdracht geven snel tot een akkoord te komen.


Maar ook juridisch wordt de hele trukendoos opengetrokken, twee advocatenkantoren zijn ingehuurd. Met als voorlopig hoogtepunt de recordhypotheek van afgelopen maandag. Technisch werkt die als volgt: Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw heeft de hypotheek gelegd. Dat is de instelling die alle leningen borgt die woningcorporaties afsluiten. Als Vestia failliet gaat, krijgen eerst alle banken hun geld terug die via het WSW een lening aan Vestia hebben verstrekt. Alleen als er dan nog iets over is, krijgen andere schuldeisers zoals de derivatenbanken een deel van de pot.


Deze tactische zet werd op het nippertje uitgevoerd. Het hele weekend door heeft de Haagse notaris René Spit aan de akte gewerkt, maandag werd die ingeschreven in het kadaster. De banken kwamen pas achter de hypotheek toen zij maandag voor een eerste gezamenlijke vergadering met Vestia naar de Amsterdamse Zuidas waren gekomen. Op het kantoor van Houthoff Buruma, de advocaat van Vestia, kregen afgezanten van elf banken, twee of drie per bank, het te horen. De onderhandelaars van Vestia lieten het ergens gedurende de gesprekken nonchalant vallen. Team Vestia bestaat uit werknemers van de corporatie zelf, de toezichthouder op de woningcorporaties Jan van der Moolen en vertegenwoordigers van het ministerie van Financiën.


Lege handen

Bankiers schrokken van het nieuws Bij een faillissement blijven ze mogelijk met lege handen achter, was het besef. Daarop kregen zij een 'generiek aanbod': verlaag allemaal 30 procent van de schulden die Vestia bij jullie heeft en we praten er niet meer over. Het waren vooral de bankiers van de Amerikaanse clubs Citi en JP Morgan die daarop veel kritische vragen stelden. De rest hoorde het aanbod aan en ging naar huis.


Volgens bronnen die dicht op de onderhandelingen zitten maar niet met hun naam in de krant willen, is het voor de banken vooral lastig dat zij geen flauw idee hebben hoeveel derivaten er bij iedere afzonderlijke bank zitten. 'Dan is het moeilijk in te schatten, wat een redelijke schikking is.' Ook één aanbod voor alle banken, ligt gevoelig. 'Er zitten banken tussen die al een paar jaar geen derivaten meer verkopen aan Vestia en alleen maar rechttoe-rechtaan derivaten hebben verkocht', zegt een ingewijde. 'Nu krijgen die hetzelfde aanbod als banken die tot voor kort de meest exotische producten hebben verkocht.' Voor Vestia is het contractueel gezien lastig om informatie te geven over de derivatenportefeuille. Bovendien is het voordelig de kennis bij de tegenpartij zo klein mogelijk te houden.


De onderhandelingen gaan de komende dagen gewoon door. Officieel moeten de onderhandelaars van Vestia er binnen een week uit zijn. Maar ingewijden stellen dat die eis van Spies minder scherp is dan hij misschien klonk. 'Dat heeft ze gezegd om de Tweede Kamer gerust te stellen. Maar als er een paar weken langer nodig zijn om tot een goed akkoord te komen, dan nemen de onderhandelaars die.'


Ook fraude bij Bredase woningbouwcorporatie

Directeur-bestuurder Walter V. van de Bredase woningbouwvereniging Laurentius is maandag opgepakt op verdenking van fraude. Minister Spies (Binnenlandse Zaken) heeft dat woensdag in een brief aan de Tweede Kamer geschreven.


De aanhouding is het gevolg van signalen die zijn binnengekomen bij het Meldpunt Integriteit Woningcorporaties.


Volgens een bericht op de site van de corporatie is de administratie doorgelicht en richt het onderzoek zich op een vastgoedondernemer met wie Laurentius enkele nieuwbouwprojecten ontwikkelde. Walter V. is door de raad van commissarissen op non-actief gezet voor de duur van het onderzoek.


Laurentius verkeert al langer in financiële problemen. In april werd een extern toezichthouder aangesteld om orde op zaken te stellen. Zijn opdracht is vanwege dit fraudeonderzoek met drie maanden verlengd.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden