Verzoek Voorhoeve om afblazen luchtsteun Srebrenica was al bekend

Volgens oud-luchtmachtofficier Bart Wagenaar hield de Nederlandse oud-minister Joris Voorhoeve van Defensie luchtsteun voor Nederlandse militairen tegen op de dag dat moslimenclave Srebrenica viel in 1995. Dat zei hij in de Telegraaf vanochtend. 'Totale valse berichtgeving', aldus Voorhoeve.

Oud-minister van Defensie Joris Voorhoeve tijdens de parlementaire enquetecommissie Srebrenica in 2002. Beeld anp

In het Srebrenica-rapport dat het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) op 10 april 2002 publiceerde, wordt al gemeld dat Voorhoeve belde om de luchtaanvallen te voorkomen. Voorhoeve belde VN-gezant Yasushi Akashi om de luchtaanvallen stop te zetten, maar achteraf gezien had dat volgens de onderzoekers van het NIOD geen effect meer, aangezien de VN-leiding in Sarajevo de aanval tien minuten eerder had afgeblazen, omdat zij tot dezelfde conclusie waren gekomen. Voorhoeve: 'Het had geen zin meer, de enclave was al gevallen.'

Voorhoeve had naar eigen zeggen op 9 juli 1995 namens de Nederlandse regering om luchtsteun gevraagd. 'Luchtsteun werd toegezegd, maar die kwam er niet. Toen na lang twijfelen de VN besloot om groen licht te geven voor de luchtaanvallen, was het al te laat. De Serviërs waren al tot de enclave doorgedrongen.'

De Servische oud-generaal Ratko Mladic dreigde enkele gegijzelde Dutchbatters dood te schieten en de bevolking van Srebrenica met mortieren te bestoken als de luchtaanvallen door zouden gaan. Op dat moment waren er zo'n 35 duizend vluchtelingen in de enclave. 'Dat zou een afgrijselijk bloedbad opleveren, naast de duizenden vluchtelingen waren ook mijn mannen in het gebied aanwezig. Daarom heb ik op 11 juli de telefoon gepakt en tegen VN-gezant Akashi gezegd dat de aanvallen niet mochten doorgaan. Hij was het daar mee eens.'

Logo Dutchbat III. Beeld anp

Passage uit het Srebrenica-rapport van het NIOD

Op 11 juli 1995 kwam men in Den Haag tot de conclusie dat de tweede voor die dag geplande luchtsteunactie - met als doel de VRS (het Bosnisch-Servische leger) te stoppen - de vluchtelingen rond de compound in Potocari en de gegijzelde Nederlandse Dutchbatters in gevaar zou kunnen brengen. Vandaar dat men die luchtsteun wilde doen afblazen. Dit verzoek van Voorhoeve bij Akashi was achteraf gezien overbodig. Het besluit om verder uit de lucht geen actie meer te ondernemen, was al genomen toen het verzoek van Voorhoeve Zagreb (het toenmalige hoofdkwartier van de VN-vredesmacht) bereikte.

Boek

Voorhoeve publiceert op 1 juli 'Veilige gebieden', een boek waarin hij met nieuwe informatie belooft te komen en in zal gaan op de luchtsteunkwestie.

Dutchbatter: officier horen over luchtsteun

Advocaat Geert-Jan Knoops liet vandaag weten oud-luchtmachtofficier Wagenaar te willen laten horen in de procedure tegen de Staat van een oud-Dutchbatter.

Volgens Knoops, ook advocaat van oud-Dutchbatcommandant Thom Karremans, is Wagenaar de eerste directe ooggetuige op dat niveau die zijn mond opendoet. In de zaak de oud-Dutchbatter is zijn verklaring van belang omdat dit de rol van Nederland inzichtelijk maakt in de val van Srebrenica. Knoops wil ook Voorhoeve zelf horen.

De oud-Dutchbatter wil dat Nederland net als eerder bij oud-Dutchbatter Dave Maat aansprakelijk wordt gehouden voor de schade die hij heeft opgelopen door PTSS (posttraumatisch stresssyndroom), ontstaan door de missie. Meerdere oud-Dutchbatters moeten daar zelfs na de zaak-Maat opnieuw voor procederen.

'Alle geheimen moeten nu naar buiten komen', aldus de oud-Dutchbatter. 'Wagenaar heeft als verbindingsofficier aan de knoppen gezeten toen die beslissing werd genomen, dus daarom geloven we zijn verhaal. Wagenaar maakte deel uit van het Defensie Crisis Beheersingscentrum in de 'oorlogsbunker'. Verder zijn daar niet veel mensen bij geweest, buiten mensen van de regering en een aantal hoge generaals.'

De Servische oud-generaal Ratko Mladic tijdens zijn eerste voorgeleiding voor het Joegoslavie Tribunaal in Den Haag. (2011) Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden