Verzetstraining in een chique New Yorkse woonkamer uit angst voor Trumps razzia's

Sociaal bewogen Amerikanen kunnen Trump niet zomaar zijn gang laten gaan: zeker bij deportaties is burgerprotest een noodzaak. Maar hoe pak je dat aan zonder actie-ervaring?

In een appartement in Brooklyn volgen buurtbewoners een spoedcursus actievoeren tegen Trump.Beeld Rene Clement

Het verzet verzamelt zich in een kamer met een parketvloer en abstracte kunst aan de muur. Het is een kamer met een piano, een volle boekenkast en een platenspeler. Er komt jazz uit de boxen en er staan zoutjes en brie op tafel. Op een uitrolscherm is de titel te zien van de uitzending die zo meteen gaat beginnen. 'Verzetstraining met de ACLU', staat erop, en achttien Amerikanen, van begin twintig tot ergens in de zeventig, zitten klaar om te horen hoe ze in opstand kunnen komen.

'Leg de jassen maar op het bed en de wc is voorbij de slaapkamer', wijst Rachel Nackman (31), een van de twee bewoners van het appartement. Deze brownstone in Brooklyn, zo'n oud bruin huis met een stenen trap naar de voordeur in een van de betere buurten van New York, is een van de 2.500 plekken in Amerika waar zaterdag een huiskamerbijeenkomst was om naar een rally van de burgerrechtenvereniging ACLU (American Civil Liberties Unio) in Miami te kijken. 'People Power', heet het initiatief, dat moet leiden tot een netwerk van anti-Trump verzetshaarden in het hele land.

Eerste doel: het voorkomen dat politiemensen meewerken aan arrestaties en deportaties van immigranten.

Nog nooit politiek geweest

De uitzending begint met het volkslied, live gezongen voor een wapperende vlag - ook burgerrechtenstrijders zijn chauvinistisch in Amerika. In de huiskamer blijft iedereen zitten.

'Ik ben nog nooit politiek actief geweest', zegt Nackman, een software-ontwikkelaar bij een museum. 'Maar ik heb het gevoel dat dit het moment is dat onze generatie zich moet laten gelden.' Ze had zich eigenlijk willen melden bij een andere huiskamer, maar die zaten al vol. Toen organiseerde ze haar eigen bijeenkomst.

De achttien buurtgenoten hebben de typische beroepen uit deze wijk: leraren, kunstenaars, fondsenwervers, een dokter, een redactionele factchecker en wat gepensioneerden. Ze zijn allemaal wit, op één latina na, en voor het merendeel vrouw. De meesten hebben al eerder tegen Trump gedemonstreerd, bijvoorbeeld tijdens de vrouwenmars na de inauguratie in Washington, maar activisten zijn het zeker niet, deze burgers - ze willen gewoon actief worden.

'We gaan de strijd opschalen', zegt ACLU-directeur Anthony Romero op het scherm. 'We gaan honderd extra advocaten in dienst nemen, we gaan rechtszaken voeren waar we kunnen. Maar we hebben jullie ook nodig. We gaan jullie inzetten waar we maar kunnen. Wij doen het werk in de rechtbanken, jullie doen het werk in de straten.'

Het idee is dat steden en staten het recht hebben zich te verzetten tegen de federale macht - zoals tegen Trumps deportatieplannen. Veel steden afficheren zich al als vrijhaven, als onderduikplek, wat betekent dat de lokale politie in principe niet meewerkt met de immigratie-agenten (ICE), maar dat zegt niet alles. Hoe werkt het in de praktijk? De ACLU heeft een lijst van negen geboden opgesteld waaraan de politie zich moet houden om zich van ICE te distantiëren. De tweehonderdduizend vrijwilligers in de huiskamers moeten daar toezicht op houden. 'Maak een afspraak met je lokale sheriff, zet die afspraak op onze online kaart, we moeten dingen vastleggen, laten zien dat we niet alleen zijn', zegt Faiz Shakir, een andere ACLU-directeur. 'Dit kan echt veranderen hoe Donald Trump te werk kan gaan.'

In de huiskamer in Brooklyn worden ijverig notities gemaakt, maar er klinkt ook scepsis. Dit is niet het enige gezelschap in deze wijk dat naar de verzetstraining zit te kijken - straks krijgt de lokale politiecommandant zes, zeven verschillende comités over zich heen, die allemaal hetzelfde willen. 'Er zitten honderdvijftig mensen net als wij in de kerk verderop', zegt Robin Feld, een kunstenares die meer wil doen. 'Dat klinkt als dubbel werk. En hoe werken we samen met andere acties, zoals Indivisible?'

Goede vraag. Overal borrelt de onvrede in progressief Amerika: de actiebereidheid is al enorm. Indivisible, een verzetsinitiatief opgezet door voormalige medewerkers van Democratische politici, is de gangmaker achter de honderden protesten bij Republikeinse volksvertegenwoordigers, die worden achtervolgd door de inwoners van hun district; ze worden platgebeld en eindeloos bevraagd tijdens hun politieke praatjes in zaaltjes en bibliotheken. De actietactieken van Indivisible, gekopieerd van de rechtse Tea Party die Obama (maar ook gematigde Republikeinen) jarenlang heeft dwarsgezeten, worden ingezet door zo'n 4.500 groepen in het hele land.

'Overal borrelt de onvrede in progressief Amerika: de actiebereidheid is al enorm.'Beeld Rene Clement

Het niveau van de straat

Het verschil is dat deze groepen zich vooral op politici richten, en het ACLU-initiatief op echte mensen: het niveau van de straat, waar de maatregelen van Trump merkbaar worden. Immigranten zijn het duidelijkste slachtoffer, ook in steden als New York: daar willen de mensen in deze huiskamer wat aan doen, zo concreet mogelijk. 'We moeten naar de districten waar zij wonen, waar de overvallen zijn', zegt Anne Adams, filmmaakster. 'Met de politie praten is oké, maar we moeten het verzet uitbreiden, we moeten aanwezig zijn.'

Tot dusver is het aantal opgepakte illegalen niet veel hoger dan in de Obama-jaren. De meest opvallende slachtoffers van Trump zijn activisten, immigranten die hun stem laten horen. Ze wonen vaak al jaren in Amerika, zijn jaren gedoogd (ze hebben meestal wel een klein vergrijp op hun kerfstok) maar worden nu ineens gearresteerd, als ze zich komen melden voor hun periodieke check. Donderdag kon een van die activisten ternauwernood uit de handen van ICE worden gehouden, toen duizend demonstranten met hem meetrokken naar het kantoor waar hij zich moest melden. Over een maand moet hij terugkeren, met paspoort - klaar voor deportatie.

Razzia's zijn er nog niet geweest, maar geruchten genoeg. Dus is de vrees zichtbaar in de immigrantenwijken in Amerika, ook in Brooklyn en Queens,waar de kappers op klandizie wachten en kinderen van school gehouden worden: de straat is een risico, denken de mensen zonder papieren, en daar wil je zo min mogelijk worden aangetroffen.

'Daar moeten we heen', zegt Adams. 'We moeten laten zien dat ze niet alleen zijn. We moeten deze kamer uit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden