Verzet van België tegen oorlog is opportunistisch

'SADDAM HUSSEIN weet dat ik hem een dictator vind.' De Belgische minister Louis Michel van Buitenlandse Zaken liet er een zelfverzekerd glimlachje op volgen....

Welnee, vond Big Loulou natuurlijk. Ze weten in Irak heel goed hoe hij over het regime denkt. Maar hij wenst simpelweg niet mee te gaan in 'de logica van de oorlog'.

Menigeen was het vergeten dat huidig België op buitenlands terrein soms de grote broek aantrekt. Zeker kort na het aantreden van de paarsgroene regering van premier Verhofstadt ontpopte de gewezen grijze muis van Europa zich nog al eens tot moralist van de club. De later betreurde oproep van Michel tot een skiboycot van Oostenrijk nadat de FP & Ouml; van Jörg Haider er ging meeregeren, vormde wat dat betreft wel de paukenslag in de ommezwaai.

Later werd het rustiger. Met vallen en opstaan leerde Michel dat reacties vanuit de buik niet altijd de effectiefste strategie in de diplomatie vormen. Bovendien was er sprake van gewenning en slijtage van de boodschap. Als hij zijn vinger opstak, leidde dat in de ambassades van de Europese lidstaten geregeld tot meesmuilen. Daar is ie weer.

Maar over het veto in de NAVO valt bar weinig te schamperen. Dit is bloedige ernst. 'Onvergeeflijk', zeiden de Amerikaanse bewindslieden Powell en Rumsfeld. Ook reacties uit het Europese kamp duiden op weinig begrip.

Het is de afgelopen weken niet eenvoudig geweest het Belgische beleid te doorgronden. Toen de groene regeringspartijen Agalev en Ecolo zich ronduit uitspraken tegen deelname aan een oorlog in Irak - zelfs al zou een tweede VN-resolutie daartoe de weg vrijmaken - reageerden de liberale partners fel, met Michel als prominentste vertegenwoordiger. Zulke opvattingen ondermijnen de pogingen Saddam tot medewerking te verleiden, was het verwijt. Vervolgens moesten de wapeninspecteurs meer tijd krijgen. Na een bezoek aan New York zei Michel weer ervan overtuigd te zijn dat Irak de speurtocht van de VN dwarsboomt.

Het afgelopen weekeinde nam hij president Bush opeens nogal plomp op de korrel. De Amerikanen zijn vooral uit op oorlog omwille van de macht en de olie, betoogde hij stellig. En er kwam nog een ander, wonderlijk motief uit de hoge hoed: ze hebben Osama bin Laden niet kunnen krijgen en hebben het daarom maar op Saddam gemunt.

Natuurlijk verdient Michel krediet als hij zegt dat zijn opstelling vooral wordt bepaald door de afkeer van het oorlogsscenario. Maar net zo waarschijnlijk is opportunisme een beweegreden. Zonder de Franse handtekening onder het veto, was er immers geen Belgisch verzet geweest. Met Parijs, en in mindere mate Berlijn, in de blokkade, is het veiliger een hoge toon aan te slaan. Michel, Waal, voelt wel verwantschap met de grandeur van de buitenlandse politiek van de Fransen; de Angelsaksen moeten niet denken dat zij alleen het wereldtoneel regisseren.

Er spelen verder electorale overwegingen. Op 18 mei gaan de Belgen naar de stembus. Michel verwijst er zelf herhaaldelijk naar: de meerderheid van de bevolking is tegen een deelname aan de oorlog. Vlamingen en Walen denken daar bij wijze van uitzondering precies hetzelfde over. Het kan geen kwaad met enige nadruk te etaleren dat je daar rekening mee houdt. En dan maar hopen dat de kiezer het is ontschoten dat de groenen de pin op de neus kregen toen zij hun afkeer van het krijgsgeweld lieten horen. Nu heet het: 'rekening houden met de opvatting van de coalitiepartners'.

Of het torpederen van hulp aan Turkije het geëigende moment is om je te profileren is twijfelachtig. Bescherming als voorzorgsmaatregel is geen stap die onherroepelijk tot escalatie leidt. Bondgenootschap veronderstelt ook een zekere solidariteit.

De vraag is dan ook gewettigd welke prijs België dreigt te moeten betalen. De tol is vooral internationaal. De verhoudingen binnen de alliantie lijken grondig verzuurd. De Benelux als blok om tegenwicht te bieden aan de grote landen binnen de Europese Unie brokkelt aan betekenis af.

Deze week vertrekt premier Verhofstadt naar de Verenigde Staten om in een roadshow Amerikaanse investeerders naar België te lokken. Een ongelukkig moment, misschien? De premier zag geen problemen. Het bedrijfsleven zal meer geïnteresseerd zijn in de verlaging van de belastingen dan in het waarom van het veto, verklaarde hij. Dat duidt op onderschatting van het Amerikaanse patriottisme. Om de averij te herstellen zal de Belgische diplomatie toch dieper in de beugels moeten dan gewapper met aantrekkelijke vestigingsvoorwaarden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden