Verzet tegen 'Frankenstein-voedsel' groeit

Onder druk van consumenten neemt de weerstand tegen genetisch gemanipuleerd voedsel nu ook onder bedrijven toe. Althans in Europa. De VS slaan de ontwikkelingen met verbazing gade....

Bij de grote fastfoodketens in Groot-Brittannië Wimpy, Dominos Pizza en Pizza Express gaat binnenkort geen voedsel meer over de toonbank dat genetisch is gemanipuleerd. Ook McDonald's overweegt gentech-producten in de ban te doen. De Deense brouwer Carlsberg stopt geen mais meer in het bier als die mais niet gegarandeerd gen-tech vrij is. En zes grote Europese supermarkten willen hun huismerken gaan zuiveren.

De weerstand tegen 'gemanipuleerd' voedsel in Europa groeit gestaag. Het verzet beperkt zich allang niet meer tot Duitsland. In Groot-Brittannië heeft de angst voor genetisch aangepast voedsel inmiddels hysterische vormen aangenomen. Er gaat geen dag voorbij of de Britse pers komt met een nieuwe, zogenaamde onthulling over de gevaren van het zogenaamde 'Frankenstein-voedsel'.

In Oostenrijk, Luxemburg en Frankrijk maken de consumenten nog minder kabaal. Maar onlangs besloten deze drie landen wel om de handel in gemanipuleerde gewassen te verbieden, ook al zijn die gewassen na lang wikken en wegen al wel goedgekeurd door de Europese Unie.

In Nederland dringen de Consumentenbond en Greenpeace er bij supermarktketens zoals Albert Heijn en Edah op aan om de huismerken te vrijwaren van genetisch gemanipuleerde ingrediënten. 'Wij willen dat de consument kan kiezen', licht de Consumentenbond toe.

Van de verpakte voedingsmiddelen in de supermarkt bevat circa 60 procent een of meerdere ingrediënten waarvan de genetische eigenschappen zijn veranderd. Meestal gaat het om soja waarvan het eiwit of de olie wordt gebruikt in talloze levensmiddelen: van soep en koekjes tot en met vegaburgers en knakworsten en chocoladepasta.

In 98 procent van de gevallen staat níet op het etiket dat het artikel tot stand is gekomen met gentech. Want de etiketteringsplicht van de Europese Unie kent erg veel uitzonderingsregels. En de meeste fabrikanten etiketteren natuurlijk liever níet.

In de Verenigde Staten snapt men niets van de weerstand die de gentech-revolutie buiten de VS oproept. 'Is de wereld gek geworden', vroeg de Amerikaanse krant USA Today zich onlangs verbijsterd af.

In Amerika staan de voordelen van gewassen die door genetische aanpassing beter bestand zijn tegen ziekten en plagen, buiten kijf. De oogstopbrengst gaat erdoor omhoog en het gebruik van pesticiden en bestrijdingsmiddelen gaat juist omlaag. Volgens de krant USA Today laten de tegenstanders van moderne biotechnologie zich leiden door ordinaire handelsbelangen - of ze zijn domweg blind.

Er staan dan ook enorme belangen op het spel. Alleen al naar Europa exporteren de VS inmiddels voor 1,5 miljard dollar (3 miljard gulden) aan gentech-landbouwproducten. Een bedrag dat elk jaar tenminste driemaal over de kop gaat.

Maar daar heeft de Europese consument maling aan. En ook in ontwikkelingslanden groeit de scepsis over de zegeningen van deze nieuwe 'landbouwrevolutie'. De eerste landbouwrevolutie - de introductie van bestrijdingsmiddelen en kunstmest - heeft immers grote delen van de wereld niet gebracht wat men ervan gehoopt had.

Vorige maand eisten de ontwikkelingslanden op een conferentie van de Verenigde Naties in Cartagena het recht op om de invoer van genetisch gemanipuleerde producten - met name zaaizaad - te mogen weigeren. Een compromis over dat thema, waarin het merendeel van de 130 delegaties zich kon vinden, werd door de VS getorpedeerd.

Ondertussen beginnen ook de afnemers van gemanipuleerde landbouwproducten steeds lastiger te worden. Vooral producenten van babyvoeding en vegetarische producten willen gentech-vrije grondstoffen kunnen kopen. En ook Unilever heeft gentech-vrije grondstoffen nodig om de Duitse markt (waar gentech taboe is) ter wille te zijn.

Omdat de traditionele en de gemanipuleerde soja al in een vroeg stadium gemengd worden, is die garantie steeds moeilijker af te geven. Naar verluidt heeft de Amerikaanse agri-gigant Monsanto met deze tactiek in één klap de Europese markt willen veroveren. Maar deze overvaltechniek keert zich nu tegen de Amerikanen.

De Europese concurrent Dupont is inmiddels begonnen met de productie van traditionele soja-bonen. Vorig jaar heeft Dupont in de Amerikaanse staat Illinois 33 duizend hectare 'gewone' soja ingezaaid, in aparte schepen naar Europa vervoerd en gescheiden van de wel gemanipuleerde soja tot eiwit verwerkt voor de voedingsindustrie.

Voor de gewone sojaboon moet de voedingsindustrie 30 procent méér betalen dan voor de gemanipuleerde variant, melden ingewijden. Dat is fors. Maar bij Dupont verwachten ze dat die prijs snel omlaag kan gaan. Mits de druk van de consument voortduurt. En Albert Heijn en Edah zich daardoor gedwongen voelen gentech-vrije huismerken te introduceren, zoals Sainsbury's in Engeland en Carrefour in Frankrijk.

Want dan zullen de bestellingen van grote voedingsconcerns als Unilever, Danone en Nestlé voor 'gewone' soja beginnen binnen te stromen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.