Verzet tegen afschaffing statiegeld op plastic flessen groeit

Het verzet tegen de dreigende afschaffing van statiegeld op plastic flessen groeit. Volgens deskundigen brengt de door staatssecretaris Atsma voorgestelde afschaffing zijn eigen recyclingdoelen in gevaar.

AMSTERDAM - Volgens afvaldeskundige Paul Mul van ingenieursbureau DHV schaft Atsma straks 'het best presterende inzamelsysteem van de wereld' af. Dankzij het statiegeld wordt in Nederland 95 procent van het pet-materiaal van de grotere frisdrankflessen hergebruikt. Het alternatief, de gescheiden inzameling via aparte containers (het Plastic Heroes-systeem) levert slechts 20 procent ingezameld kunststof op.


Mul stelt dat de maatregel ertoe zal leiden dat veel meer plastic flessen in gewone vuilniszakken terecht zullen komen, om in verbrandingsinstallaties te eindigen. Volgens zijn berekeningen is de extra CO2-uitstoot vergelijkbaar met de jaarlijkse emissies van 30 duizend auto's.


Vrijdag stuurde milieuwethouder Maarten van Poelgeest van Amsterdam een brief naar Atsma. Hij maakt zich onder meer zorgen over de toename van zwerfafval, en dringt erop aan afschaffing van het statiegeldsysteem te heroverwegen. 'Sterker nog, ik vraag u het statiegeld verder uit te breiden.'


Vorig jaar kondigde Atsma in zijn nota Afval is grondstof nog grote recyclingambities aan. Hij wil dat in 2015 minimaal 65 procent van het huishoudelijk afval wordt hergebruikt. Nu bedraagt dat aandeel 50 procent, tien jaar geleden 46 procent. Dat betekent dat de groei van het hergebruik met een factor tien moet versnellen.


Deskundigen en betrokkenen zetten vooral vraagtekens bij de financiële onderbouwing van de voorgestelde maatregel. Operationeel directeur René Hissink van het bedrijf Tomra, dat de sorteerinstallaties voor supermarkten maakt, spreekt zelfs van 'misleiding' door Atsma.


Atsma schreef tien dagen geleden in een brief aan de Tweede Kamer dat statiegeld op plastic flessen 'het allerduurste inzamelsysteem' is. Daarbij zou hij de kwaliteit van het ingezamelde materiaal negeren, die hoger is dan bij alternatieven.


De totale kosten voor het inzamelen en sorteren bedragen voor de statiegeldroute zo'n 6 cent per fles, ofwel 1.300 euro per ton. Het Plastic Heroes-systeem kost ongeveer 4 cent per fles, ofwel 750 euro per ton.


De statiegeldflessen leveren echter veel meer op: 500 tot 700 euro per ton. Als de flessen samen met ander kunststof worden ingezameld, ligt de prijs van het materiaal op 100 tot 200 euro per ton.


Daarnaast verdient de industrie 300 euro per ton aan niet-teruggebrachte statiegeldflessen, en vormt het statiegeld een continue bron van financiering. 'Het statiegeldsysteem is al met al goedkoper', zeggen Hissink en Mul.


Volgens Mul kunnen de kosten van de statiegeldroute nog worden gehalveerd. Hij stelt voor dat supermarkten de petflessen meteen na inname comprimeren. Daarmee wordt het te transporteren volume aan lege flessen tien keer zo klein. Nu al hebben de Aldi en de Lidl


een dergelijk apparaat in hun filialen staan. Die supermarkten 'betreuren het als het statiegeldsysteem wordt afgeschaft', schrijven zij aan Atsma.


De kosten per fles zouden verder kunnen dalen door juist op meer in plaats van minder producten statiegeld te heffen, stelt Mul. In Duitsland bijvoorbeeld zit ook op blikjes en kleine flesjes statiegeld. Vorig jaar zomer nog stemde een meerderheid van de Nederlandse gemeenten voor uitbreiding van het statiegeldsysteem naar halve-literflesjes. De emballageautomaten van Tomra zijn daarvoor geschikt.


Directeur Adriaan Visser van afvalverwerker Sita is daar niet voor. Hij heeft juist een nieuwe plasticsorteerder aangeschaft, en ziet veel liever zoveel mogelijk plastic via gescheiden inzameling naar zijn installatie verdwijnen. 'Dan dalen de kosten ook.'


De kosten van het inzamelapparaat blijven echter sowieso bestaan, omdat het statiegeld op bierflesjes en -kratten wordt gehandhaafd.


De afschaffing van statiegeld op plastic flessen zal leiden tot meer zwerfvuil. Bijna een kwart daarvan bestaat nu al uit blikjes en flesjes. De totale schoonmaakkosten bedragen ongeveer 250 miljoen euro. De verpakkingsindustrie heeft de gemeenten 20 miljoen euro beloofd om de flesjes op te ruimen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden