Verzekeringsbank onderzoekt fraude 'hokkende' AOW'ers

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) gaat een onderzoek instellen naar fraude door samenwonende AOW'ers. De bank heeft zeventienduizend adressen geselecteerd waar twee AOW'ers wonen, die ieder een uitkering voor alleenstaanden ontvangen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Alleenstaande AOW'ers hebben recht op een uitkering van 70 procent van het minimumloon, 1342,74 gulden. Gehuwden en samenwonenden krijgen ieder een uitkering van 50 procent, 966,77 gulden. Samenwonenden die zich voordoen als alleenstaanden incasseren zo 750 gulden meer dan een echtpaar.

De SVB heeft geen aanwijzingen dat AOW'ers op grote schaal frauderen door stiekem samen te wonen. Uit proefonderzoeken is wel gebleken dat het voorkomt, aldus de bank. 'Het lijkt marginaal, maar we komen het wel tegen.'

Negenhonderdduizend AOW'ers staan geregistreerd als alleenstaand. Een deel van hen woont in groepsverband, zoals kloosters, verpleeghuizen, bejaardenoorden of bejaardenwoongroepen. Zij gelden als alleenstaand, net als twee bloedverwanten (broer en zus) die in één huis wonen.

Het onderzoek richt zich op adressen waar twee AOW'ers wonen die niet als samenwonend te boek staan. Dat zijn er zeventienduizend. De 34 duizend AOW'ers krijgen een formulier toegestuurd waarop hen wordt gevraagd uitleg te geven over hun woonsituatie. Is die uitleg niet bevredigend, dan wordt nader onderzoek ingesteld.

Het is goed mogelijk dat veel AOW'ers onbewust frauderen omdat zij niet op de hoogte zijn van de regels, aldus de SVB.

Ook als er sprake is van onbedoelde fraude wordt de uitkering teruggevorderd. 'Als we dat niet doen, krijgen we ervan langs van de Rekenkamer.'

Om adresgegevens te controleren kan de SVB gebruik maken van het bevolkingsregister van de gemeenten, de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA). Die wordt ook gebruikt om gegevens na te trekken voor de kinderbijslag.

De Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen (ANBO) vindt dat er geen heksenjacht mag worden gemaakt op frauderende AOW'ers. De bond wijst erop dat de politiek de AOW zelf fraudegevoelig heeft gemaakt.

Vroeger kreeg de man na zijn 65-ste een volledige AOW-uitkering, ook voor zijn echtgenote. Door de gelijke behandeling van mannen en vrouwen sinds 1985, waardoor man en vrouw ieder 50 procent krijgen, de invoering van toeslagen en de gelijkstelling van samenwonenden aan gehuwden in 1987 is de AOW fraudegevoelig geworden.

De AOW hanteert voor samenwonenden dezelfde definitie als de bijstand. Dat wil zeggen dat er sprake moet zijn van duurzame samenwoning in gezamenlijke huisvesting. Verder moeten de samenwonenden ieder een bijdrage leveren aan de kosten van de huishouding.

Sociale diensten klagen al jaren dat zij hiermee niet uit de voeten kunnen. Het is moeilijk het bewijs te leveren dat er sprake is van samenwoning. Bovendien kunnen uitkeringsgerechtigden de regels ontduiken, bijvoorbeeld door gebruik te maken van postadressen. Om die reden moeten bijstandsgerechtigden die een alleenstaandenuitkering aanvragen, in de toekomst bewijzen dat ze ècht alleenstaand zijn.

De SVB erkent dat het bewijs voor samenwoning ook in de AOW problemen kan opleveren. 'Als AOW'ers aantoonbaar kunnen maken dat ze niet in elkaars onderhoud voorzien, dan vergt dat nader onderzoek', aldus de bank. AOW'ers die zich bedienen van een postadres blijven in het onderzoek dat de bank nu doet buiten schot.

Bij de stelselherziening van 1987 werden ongehuwd samenwonenden gelijkgesteld aan gehuwden voor de AOW. PvdA en VVD waren daar destijds tegen. Zij vreesden dat de gelijkstelling fraude zou uitnodigen en zou leiden tot privacygevoelige controles.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden