Verzekeraars gaan medicijnprijzen drukken

Na jaren van wikken en wegen neemt de overheid afscheid van de intensieve bemoeienis met de volksgezondheid. De ziektekostenverzekeraars gaan taken overnemen....

door Frits van Veen

HET IDEE is al dertien jaar oud, maar krijgt nu een begin van uitvoering. De overheid neemt afscheid van haar intensieve bemoeienis met de gezondheidszorg, waarin zij alles tot in detail wilde regelen. Met elkaar concurrerende ziektekostenverzekeraars gaan een groot deel van die taken overnemen. Te beginnen met het medicijnbeleid, dat achtereenvolgende kabinetten wegens de sterk oplopende kosten zoveel hoofdbrekens kostte.

Komende week buigt de Tweede Kamer zich over de uitgewerkte plannen. In 2002 moet het zo ver zijn. Voor de verzekeraars is het uur van de waarheid aangebroken. Kunnen zij het wel aan?

De ziekenfondsen, waarbij tweederde van de bevolking is aangesloten, staan niet bekend om hun ondernemingslust. De particuliere verzekeraars al evenmin. Behalve in de wijze van premiebetaling onderscheiden ze zich nauwelijks van de fondsen. Bovendien bieden vrijwel alle verzekeraars tegenwoordig beide soorten polissen aan.

De branche-organisatie Zorgverzekeraars Nederland haalde vorig jaar Chiel Bos binnen om de verzekeraars klaar te stomen voor de marktwerking. Hij was commercieel directeur van het arbobedrijf De Twaalf Provinciën. Daarvoor was hij tien jaar apotheekhoudend huisarts in West-Friesland; een ideale combinatie, want de verzekeraars moeten vooral huisartsen en apothekers gaan bewerken.

- Een grote ziektekostenverzekeraar zei vorig jaar dat hij voor marktwerking zijn halve personeelbestand zou moeten vervangen. Het huidige personeel heeft geen gevoel voor commercie.

Bos: 'Dat lijkt me overdreven, want er ontstaat natuurlijk ook een nieuw elan onder dat personeel. We beginnen volgend jaar met een masterclass om de mensen bij te scholen. Er zijn zes gangmakers van buiten aangetrokken, die samen met de experts op farmaciegebied van alle 55 verzekeraars de nieuwe taken voorbereiden. Dat doen we gemeenschappelijk, zodat niet elke verzekeraar het wiel hoeft uit te vinden. Het is een mega-operatie, dat zeker.'

- De Tweede Kamer vindt dat minister Borst van Volksgezondheid, die zelf met het initiatief kwam, in het zicht van de haven terugdeinst. Zij gaat niet zo ver als de commissie-De Vries haar vorig jaar adviseerde.

'Dat heeft de minister ook heel goed gezien. Anders dan je tegenwoordig wel eens hoort, vind ik dat we een hele goede minister van Volksgezondheid hebben die niet in zeven sloten tegelijk loopt. Het hele plan zou tot mislukken zijn gedoemd als je alles tegelijk overhoop haalt. Je kunt niet in één klap het geneesmiddelen-vergoedingssysteem afschaffen, marktwerking invoeren en verzekeraars laten concurreren met verschillende pakketten medicijnen. Dat zou drie bruggen te ver zijn.'

- Hoe dwing je de machtige medicijnindustrie de prijzen te verlagen? Het zou toch allemaal goedkoper worden? Wordt het trouwens niet juist duurder als 55 bedrijfjes elk voor zich het werk gaan doen dat nu nog door één clubje ambtenaren wordt gedaan?

'Er is geen twijfel over mogelijk dat de prijzen omlaag zullen gaan. We nemen ook niet álle taken van de overheid over. De commissies van onafhankelijke deskundigen die bepalen welke medicijnen op de markt worden toegelaten en welke medicijnen voor vergoeding in aanmerking komen, blijven gewoon bestaan. Daar blijven wij als verzekeraars buiten. Daar ligt onze deskundigheid niet.

'Wat wij in de toekomst gaan doen is met de medicijnfabrikanten onderhandelen over de prijzen. Dat doet de overheid niet. Die zet in het geneesmiddelen-vergoedingssysteem gewoon de prijzen die de fabrikanten opgeven. Dat is eigenlijk wonderlijk. Wij zien dat als maximumprijzen, waar we onder gaan zitten. Nu worden die onderhandelingen gevoerd door de apothekers zelf, die meestal ook een lagere prijs dan de officiële bedingen en het verschil in eigen zak steken.

'Dat zijn die beruchte bonussen en kortingen, die de overheid in het verleden heeft toegestaan maar waar we nu van af willen. Sinds dit jaar halen we die bonussen weer terug bij de apothekers, maar wat je ziet is dat ze vervolgens nog meer korting gaan bedingen. We krijgen daarover al klachten van medicijnfabrikanten. Die zeggen blij te zijn als wij de inkoop overnemen, want ze worden gek van die steeds hogere kortingen die de apothekers eisen.'

De verzekeraars worden als het aan minister Borst ligt verantwoordelijk voor de inkoop, wat niet wil zeggen dat zij de medicijnen bij de fabriekspoort gaan ophalen. Inkoop en distributie worden door de verzekeraars regionaal of landelijk aanbesteed. In de praktijk zullen dat vaak dezelfde apothekers, of combinaties van apothekers, en groothandels zijn die dat nu ook doen. Maar de verzekeraars bepalen de prijs en kiezen de goedkoopste variant.

Bos: 'Stel dat fabrikant Glaxo voor een medicijn de officiële prijs van honderd gulden opgeeft. Die apotheker heeft daarop een korting van zestig gulden bedongen. Dat komt voor. De reële prijs is dan slechts veertig gulden. Als verzekeraar moeten wij nu echter die honderd gulden aan de apotheker overmaken. Die zestig stopt hij in eigen zak.

'Als de Tweede Kamer met de plannen akkoord gaat, stappen wij naar die apotheker en zeggen: sorry, we willen niet lullig zijn, je mag blijven inkopen, maar wij vergoeden je slechts vijftig gulden. Dat tientje mag hij dan houden voor zijn inkoopactiviteiten.

'Overigens zou het beter zijn als de individuele apotheker zich helemaal niet meer met de inkoop inlaat. De afspraak is dat hij puur zorgverlener wordt. Maar we willen als verzekeraars zoveel mogelijk aansluiten bij het bestaande distributiesysteem.'

- De huisartsen zijn bang dat de verzekeraars zich met hun voorschrijfgedrag gaan bemoeien. Ze weigeren de kwaal van hun patiënt op het recept te zetten, zoals de minister wil.

'Toch heeft de apotheker die gegevens nodig om vast te stellen of de arts het juiste medicijn heeft voorgeschreven. Daar bestaan namelijk afspraken over, ook nu al. In elke ziekenhuisregio stellen artsen, apothekers en verzekeraars samen vast welke middelen (stoffen) worden voorgeschreven.

'De apotheker en in de toekomst wellicht de verzekeraar, kiest vervolgens het merk, waarbij hij wordt geacht zowel op prijs als kwaliteit te letten. Bovendien beschikken apothekers over een uitstekende medicatiebewaking. Dat zit allemaal in hun computer. Zij weten precies wie wat slikt.

'Het recept krijgt dus alleen de apotheker te zien, die een medisch beroepsgeheim heeft. Wij willen niet eens weten wat onze verzekerden mankeren. Wel willen wij op de factuur van de apotheker kunnen zien welke medicijnen een arts voorschrijft. Daar staan geen patiëntgegevens op. Als een arts in vergelijking met collegas veel dure maagmiddelen voorschrijft, moeten we kunnen ingrijpen. Die middelen zijn niet bedoeld voor na een avondje stappen.

'Overigens hebben we in Nederland uitstekend opgeleide artsen die al heel zuinig voorschrijven. Dat is uniek in de wereld. De lucht zit hem vooral in de prijzen van de medicijnindustrie. Het is toch schokkend als je hoort dat 70 procent van de kostprijs van een medicijn aan marketing wordt besteed. Om het medicijn in de pen van de voorschrijver te krijgen, zoals dat heet. Je zou toch zeggen dat een goed geneesmiddel zichzelf wel bewijst.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden