5 vragen Proefproces OM

Verzekeraars die hun eigen fraudezaken onderzoeken, kan dat wel?

In een verzekeringsfraudezaak heeft het Openbaar Ministerie (OM) deze week een dossier ingebracht dat niet door de politie werd opgebouwd, maar door de verzekeraar zelf. Mag dat zomaar? 

Fraude-afdeling van verzekeraar DSW in overleg over een zaak Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Waarom laat het OM de dossieropbouw over aan een verzekeraar?

In juli 2017 hebben het Verbond van Verzekeraars en de Nederlandse zorgverzekeraars met de politie en het Openbaar Ministerie een convenant gesloten om verzekeringsfraude samen effectiever aan te pakken. Daaruit komt dit experiment voort, voor zaken die anders op de plank zouden blijven liggen. De verzekeraar deed het onderzoek in dit geval zelf en stelde het dossier op. Het OM heeft geoordeeld dat dat correct is gebeurd, en heeft de zaak vervolgens op zitting gebracht.

Op deze manier kan de politie-inzet worden beperkt, bijvoorbeeld tot het verhoren van verdachten en het veiligstellen van bewijsstukken. ‘Publiek-private samenwerking kan een belangrijke bijdrage leveren aan de aanpak van deze vorm van fraude’, vindt het OM. De politie kan de capaciteit aan financieel rechercheurs dan op andere zaken inzetten.

Om wat voor zaken ging het?

Er stonden deze week twee fraudezaken op de rol van de Rotterdamse rechtbank. Een ging over het opzettelijk veroorzaken van een aanrijding, om zo bij de verzekeraar duizenden euro’s schadevergoeding te claimen. Het zijn voor het OM proefprocessen, waarin de rechter moet aangeven in hoeverre het toelaatbaar is dat de verzekeraar zelf het onderzoek doet. Dit oordeel komt naar verwachting pas aan het eind van dit jaar. De rechter heeft de zaken verdaagd, omdat de verdachten niet waren verschenen en omdat de rechter nadere uitleg wil van het Openbaar Ministerie over de werkwijze.

Is het zo erg gesteld met de capaciteit van de politie?

De opsporingscapaciteit is al beperkt en door de vergrijzing en verwachte uitstroom bij de politie zal de schaarste de komende jaren groter worden. Daarom zijn vernieuwingen nodig, zo is te lezen in de recente Ontwikkelagenda Opsporing van de politie in het kader van ‘het toekomstbestendig opsporen en vervolgen’. Een van de genoemde vernieuwingen betreft de samenwerking met marktpartijen. Zo kan de politie bijvoorbeeld samenwerken met ICT-bedrijven voor het bestrijden van cybercriminaliteit. Het idee is dat de overheid niet meer alleen verantwoordelijk is voor de veiligheid, maar dat burgers en bedrijven daaraan ook hun steentje kunnen bijdragen.

Hoe wordt hierover gedacht door deskundigen?

Critici vragen zich af of het wel ethisch verantwoord is om verzekeraars, die zelf een belang hebben in dergelijke zaken, het onderzoek te laten doen. Ze twijfelen of zij hiervoor wel de benodigde expertise hebben en of de verzekeraars zich wel aan de wettelijke regels houden van bijvoorbeeld privacy en hoor-en-wederhoor. Want anders zouden de rechten van verdachten worden geschaad.

De in fraude gespecialiseerde hoogleraar Bob Hoogenboom van de Nyenrode Business Universiteit vindt die kritiek ‘naïef’. Grote bedrijven hebben volgens hem al jaren allemaal een eigen onderzoeksafdeling, die zelfstandig onderzoek doet naar onrechtmatigheden. Daarbij ontbreekt weliswaar de democratische controle op hoe deze onderzoeken achter de schermen verlopen, maar als verzekeraars hun onderzoeken door de rechter laten toetsen, zoals nu het geval was, is die controle er wel, aldus Hoogenboom. 

‘De rechter heeft de taak om te controleren of die onderzoeken volgens de regels zijn gedaan.’ Ondeugdelijk onderzoek zal een rechter die zijn werk goed doet dus subiet naar de prullenmand verwijzen, waarmee voorkomen wordt dat de rechten van de verdachten kunnen worden geschonden. Maar de rechter moet nog eerst een uitspraak doen of hij deze gang van zaken überhaupt toelaatbaar vindt.

Hebben verzekeraars voldoende expertise om dergelijke onderzoeken te doen?

De verzekeraars vinden zelf van wel. Ze hebben hiervoor speciaal opgeleid en gecertificeerd personeel, in totaal zo’n vierhonderd man, die deze dossiers al opbouwden in civielrechtelijke zaken, aldus het Verbond van Verzekeraars.

De verzekeraars hopen met de eigen onderzoeken meer zaken voor de rechter te kunnen brengen, met name de grotere fraudezaken. Het gaat volgens het verbond om duizenden gevallen van fraude per jaar, die de verzekeringspremie onnodig opstuwen. Variërend van het aandikken van een claim tot georganiseerde criminaliteit, zoals het op grote schaal in scene zetten van auto-ongelukken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden