Verzegeld in een glasfiber ei de aarde in

Een manshoge enveloppe met de mededeling Return to Sender, een houten kanoconstructie, een rieten eend of een gigantisch ei van glasfiber: de tijd dat een overledene zich alleen in een langwerpige doodskist kon laten opbergen is voorbij....

Van onze correspondent Peter de Waard

Zeventien kunstenaars tonen in Roundhouse - een expositieruimte in de Londense wijk Camden Town - hun beeld van een unieke begrafenis of crematie. De tentoonstelling 'Dood' is georganiseerd door Welfare State International, een collectief van pionierende Britse kustenaars.

Sinds 1980 heeft Welfare State International de aandacht gelegd op evenementenkunst. 'Eerst in het kader van grootschalige festiviteiten, later vooral toegespitst op feesten als geboorte, huwelijk en pensioen', zegt business-manager Eileen Strand.

Eind vorig jaar besloot het collectief zich ook te buigen over een van de meest aangrijpende menselijke ervaringen: de dood. 'Terwijl men tegenwoordig aan elke doop- of de huwelijksplechtigheid zelf een invulling geeft, is de begrafenis nog altijd sentimentele eenheidsworst. Alle regels zijn in de Victoriaanse tijd vastgelegd en nooit veranderd: de zwarte pakken, de hoge hoeden, de lijkwagen, de doodskist, de granieten grafsteen', zegt Strand.

Welfare State International wil de in slaap gesuste uitvaartindustrie provoceren. De begrafenis moet een ritueel worden waarbij met dankbaarheid wordt teruggekeken op het leven van de overledene.

In november kregen zeventien vooraanstaande internationale kunstenaars en ontwerpers de opdracht om binnen twee maanden objecten te maken voor een 'andere' begrafenis of crematie. Strand: 'Het moesten bruikbare objecten worden. De kunstenaars kregen alleen de kosten van hun werk vergoed, de opbrengsten komen ten goede aan het opleidingscentrum voor jonge kunstenaars.'

De kunstwerken lijken op het eerste gezicht vooral ludiek. Maar volgens Strand spreken ze bezoekers ook emotioneel zeer aan. 'Heel veel mensen besluiten na een bezoek een persoonlijke invulling aan hun begrafenis of crematie te geven.'

Het Londense kunstenaarsechtpaar Bob en Roberta Smith toont een doodskist die is gemaakt door sinaasappel- en andere fruitkisten met elkaar te verbinden. 'In India worden veel mensen op die wijze begraven. Waarom zou het niet in Europa kunnen', zegt Strand. Brit art-coryfee Gavin Turk maakte van glasfiber een enorm ei waarmee de overledene symbolisch in de moederschoot kan terugkeren. Het ei zit nog potdicht, maar kan op verzoek door Turk zelf worden geopend en weer worden verzegeld. De Amerikaanse kunstenaar Lawrence Weiner heeft een linnen zak ontworpen waarop een tekst van aluminium letters kan worden gezet. De rieten constructie 'Dode Eend' is bestemd als doodskistje voor een kind.

'De laatste adem' is een doos vol herinneringen aan de overledene, inclusief een ballon waarin de laatste adem moet worden uitgeblazen. Bij de door de Londense kunstenaar Rose Finn-Kelcey ontworpen enveloppe-kist hoort ook een donkere bril waarop een lichtkrant voorbijtrekt. Er staat: 'Ik ben gelukkig. Ik ben gelukkig. Ik ben gelukkig. . . nu ik dood ben'.

Volgende week verhuist de expositie naar Ulverston in noordwest-Engeland, Hier is ze te zien van eind maart tot 30 juni. Daarna wil Strand de rest van Europa aandoen. 'Als de kopers van de objecten ze aan ons beschikbaar willen blijven stellen.'

Goedkoop is een avant-gardistisch afscheid van het leven niet: de prijzen van de alternatieve doodskisten variëren van tienduizend gulden (de fruitkistenconstructie) tot honderdduizend gulden (de degelijke houten kano van ontwerper Hussein Chalayan).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden