Verzamelen

Twee boeken over één onderwerp, dat kan toeval zijn. Maar drie, dat begint op een verzameling te lijken. Dan wordt het tijd op trefwoord te gaan zoeken om te weten te komen wat er allemaal nog verzameld moet worden....

Wie in de on line-catalogus van de Nederlandse bibliotheken zoekt op de trefwoorden 'boekhandelaren biografie', krijgt na enige seconden de melding: 'De zoekactie heeft geen treffers opgeleverd'. Blijkbaar hebben Nederlandse boekhandelaren geen leven.

Omdat ik twee boekjes bezit die zonder twijfel over het leven van Nederlandse boekhandelaren gaan, voerde ik hun titels in. Zowel The Memoirs of an Erotic Bookseller van Armand Coppens, als Vit 't leven van een levrder van Jos. Goudswaard wordt door de computer gevonden, maar als we dan gaan zoeken op het algemenere trefwoord 'boekhandel', levert dat wel 242 titels op, maar daaronder vinden we weer niet Coppens noch leurder, dat wil zeggen colporteur, Goudswaard. Wel de Leeuwarder archivaris en boekhandelaar Wopke Eekhoff (1809-1880), het In memoriam Wichert ten Have (1872-1966), uitgever en boekhandelaar in Amsterdam, en een doctoraalscriptie over Johannes du Vivie, Leids boekverkoper en veilinghouder. Het is een begin.

Ik was op het idee van dat onderzoekje gekomen, doordat ik de afgelopen maanden een drietal memoires van Engelse boekhandelaren las. Een zelfde onderzoek in een Angelsaksisch georiënteerd computerbestand levert met het trefwoord 'bookselling biography' 33 titels op. Zo weet je tenminste dat er inderdaad iets te verzamelen valt.

Het aardige van die Engelse boeken is dat er veel autobiografie bij is. Een van de oudste titels die ik vind, is Memoirs of the Forty-Five First Years van James Lackington. Het was een succes, want vanaf 1791 zijn er veel edities van verschenen. Lackington was 'een eenvoudig schoenmaker', ging in de boekhandel en 'amassed a large fortune and now lives in a splendid stile in London'. De titelpagina belooft bovendien veel 'facetious anecdotes'. Die moeten we dus zeker zien te vinden.

Lackington heeft blijkbaar ook de toon gezet voor de titels van dergelijke boeken. We treffen (in het computerbestand) Fifty Years' Recollections of an Old Bookseller, van William West (1835 & 1974). Forty Years in my Bookshop van Walter Spencer (1923) en ik las Late Booking - My First Twenty-five Years in the Secondhand Book Trade van Paul Minet (1989).

David Low verkocht oude boeken in Londen's Cecil Court, maar later is hij gaan handelen vanuit een landhuis nabij Oxford. Zijn herinneringen dragen de titel With All Faults (1973), maar zijn desondanks heel aardig. Low beschrijft tientallen collega's en legt ook uit hoe zijn handel in erotica geleid heeft tot zijn bekering tot het katholicisme. Treffend is ook het verhaal over hoe hij betrokken was bij de herontdekking van de bibliotheek van Isaac Newton. Newton's boeken waren onmiddellijk herkenbaar, want als Newton op een pagina van een boek iets aantrof dat hij wilde onthouden, vouwde hij de tegenoverliggende bladzijde zo om dat de punt naar de te onthouden passage wees.

Reflections from a Bookshop Window, van Clive Linklater (Hole in the wall publishing, 33 Salisbury Road, St. Leonards-on-Sea, ongeveer ¿ 15,-) is een fictief dagboek. Het verhaalt over een 'kleine' handelaar in oude boeken, die het lumineuze idee heeft wekelijks zijn omzet te verdubbelen. Een boek inkopen voor vijf pond, het verkopen voor tien, enzovoorts. We krijgen rake bespiegelingen over boekendieven, de theorie van de imploderende boekwinkel, het verband tussen de Golfoorlog en boekhandel, en het verschil tussen 'Twaalf delen, slechts 25 gulden' en 'Twaalf delen slechts, 25 gulden'. De mooiste bekentenis in dit boek is deze: 'Booksellers hate customers.' We weten nu waarom: klanten storen hen bij het schrijven van hun levensgeschiedenis.

Ed Schilders

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden