Verworpen vredesakkoord Colombia: Ook nee-stemmers willen geen oorlog

De bevolking van Colombia heeft het akkoord tussen de regering en de FARC verworpen. Toch verlangt iedereen naar vrede. Wat moet er nu gebeuren?

null Beeld afp
Beeld afp

Waarom is het nog steeds geen vrede in Colombia?

Na vier jaar onderhandelen tekenden de Colombiaanse regering en guerrillabeweging FARC eind september een vredesakkoord. Het verdrag moest een einde maken aan 52 jaar oorlog waarin 220 duizend doden vielen en bijna zes miljoen Colombianen op de vlucht sloegen.

De bevolking stemde een week later in een bindend referendum met een kleine meerderheid tegen het akkoord. President Juan Manuel Santos beloofde verder te werken aan vrede, en kondigde direct na het referendum aan het staakt-het-vuren van kracht te houden tot eind oktober. Ook de FARC wil de wapens niet meer oppakken.

Donderdagavond heeft Santos de wapenstilstand verlengd tot eind dit jaar. 'Dit is geen ultimatum', aldus de president, die vorige week de Nobelprijs voor de Vrede ontving. 'Maar ik hoop wel dat we al veel eerder een nieuw akkoord bereiken.' Eerder deze week kondigde de president aan vredesbesprekingen te beginnen met 's lands tweede guerrillabeweging ELN.

In Soacha: stad van ontheemden

Soacha is de hoofdstad van de bijna zes miljoen Colombianen die zijn gevlucht voor 52 jaar burgeroorlog en drugsgeweld. Slachtoffers en daders moet er leren samen te leven. Lees ook: 'Die Nobelprijs van Santos is eigenlijk voor ons'

Wie vertegenwoordigen het nee-kamp?

De belangrijkste aanjager van het nee-kamp was de rechts-conservatieve senator Álvaro Uribe. Zijn haat jegens de FARC is groot, onder meer omdat zijn vader in 1983 is vermoord door de guerrillero's. Uribe was van 2002 tot 2010 president van Colombia en trad keihard op tegen de marxistisch-leninistische rebellen. Ontvoeringen en aanslagen namen snel af, hij werd op handen gedragen.

Uribe is ook omstreden. Zo bleken veel van zijn bondgenoten, onder wie zijn neef, nauwe banden te hebben met rechtse paramilitairen, die grote slachtpartijen aanrichtten onder onschuldige burgers. De mensenrechtenschendingen door het leger namen onder Álvaro Uribe hand over hand toe.

De oud-president kreeg in zijn campagne steun van protestantse kerken. De nee-stem van de evangelisten moet vooral worden begrepen als een stem tegen president Santos. Sinds Santos in 2010 aantrad, is het homohuwelijk gelegaliseerd en mogen stellen van hetzelfde geslacht kinderen adopteren. De oproep van de kerken tegen het akkoord te stemmen, bleek beslissend voor de uitslag.

Wat stellen zij voor?

In het huidige vredesakkoord worden de rechten van de LGBT-gemeenschap gelijkgesteld met die van andere burgers. Dit tot afgrijzen van de evangelisten, die willen dat 'alles wat de traditionele familie bedreigt, uit het verdrag wordt geschrapt'.

Uribe wil dat het onafhankelijke vredestribunaal uit het akkoord verdwijnt. In het huidige verdrag staat dat alle partijen in het conflict zich moeten verantwoorden voor een speciaal op te richten tribunaal. Wie de waarheid spreekt, ontloopt gevangenisstraf en wordt hooguit veroordeeld tot acht jaar meehelpen met de wederopbouw van het land.

Uribe wil dat het reguliere justitiesysteem deze zaken op zich neemt en dat alleen FARC-strijders verplicht zijn zich te verantwoorden. Hij wil bovendien dat de commandanten gevangenisstraf krijgen en dat ze worden uitgesloten van politieke functies. Verder vindt hij dat drugshandel niet onder de amnestiewet mag vallen.

Hoe moet het nu verder?

Humberto de la Calle, hoofd van de onderhandelingsdelegatie van de regering, legt komende week een nieuw voorstel voor aan de FARC-delegatie. Voor de FARC zijn de meeste punten van Uribe waarschijnlijk onaanvaardbaar. Tijdens het vredesproces is eindeloos gesteggeld over de politieke participatie van de guerrillero's en de manier waarop oorlogsmisdadigers boete moeten doen. 'Het akkoord is niet perfect', herhaalde Santos dan ook keer op keer. 'Maar meer was er niet uit te halen.'

Aan de andere kant is de onderhandelingspositie van de FARC verzwakt. De locaties van hun kampementen zijn bekend en het leger is nu aanwezig in de gebieden waar ze van oudsher de scepter zwaaien. Uit het verloren referendum blijkt bovendien dat de guerrillabeweging op weinig steun kan rekenen onder de bevolking.

Tegelijkertijd houdt de Colombiaanse bevolking de druk op de ketel. Overal in het land wordt gedemonstreerd door zowel ja- als nee-stemmers, soms zij aan zij. Ze eisen dat alle partijen het snel eens worden over een nieuw verdrag. 'We willen een einde aan de oorlog', scanderen ze. 'Nu.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden